Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

1 57

Chuyên đề Hóa học 12 Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo. Nội dung tài liệu sẽ giúp các bạn giải bài tập Hóa học lớp 12 hiệu quả hơn. Mời các bạn tham khảo.

Phương pháp xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

- Chất béo gồm 2 thành phần chính là: triglixerit và axit béo tự do.

RCOOH + KOH → RCOOK + H2O (1)

(RCOO)3C3H5 + KOH → 3RCOOK + C3H5(OH)3 (2)

- Chỉ số axit của chất béo: Số mg KOH dùng để trung hòa lượng axit tự do trong 1 gam chất béo.

Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

- Chỉ số este hóa: Số mg KOH cần dùng để xà phòng hóa hoàn toàn các glixerit trong 1 g chất béo

Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

- Chỉ số xà phòng của chất béo: Số mg KOH cần để xà phòng hóa triglixerit (tức chất béo) và trung hòa axit béo tự do trong gam chất béo.

Chỉ số xà phòng hóa = Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

Chỉ số xà phòng hóa = chỉ số axit + chỉ số este hóa

- Chỉ số iot: là số gam iot có thể cộng vào liên kết bội trong mạch C của 100 gam lipit. Chỉ số này dùng để đánh giá mức độ không no của lipit.

Ví dụ minh họa xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

Ví dụ 1: Để trung hòa lượng axit béo tự do có trong 14gam một mẩu chất béo cần 15ml dung dịch KOH 0,1M. Chỉ số axit của mẩu chất béo trên là:

A. 6,0

B. 7,2

C. 4,8

D. 5,5

Giải

Theo định nghĩa: chỉ số axit của chất béo là số miligam KOH cần dùng để trung hòa hết các axit béo tự do có trong 1 gam chất béo.

Ta có: mKOH = 0,015 . 0,1 . 56000 = 84 (mg)

⇒Chỉ số axit là: 84/14 = 6

Ví dụ 2: Để tác dụng hết với 100 gam lipit có chỉ số axit bằng 7 phải dùng 17,92 gam KOH. Khối lượng muối thu được là:

A. 108,265 g

B. 170g

C. 82,265g

D. 107,57g

Giải

Ta có: mKOH cần dùng = 7. 100 = 700 mg = 0,7 (gam)

⇒ nKOH = 0,7/56 = 0,0125 (mol)

Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

nKOH phản ứng với lipit = 17,92/56 – 0,0125 = 0,3075 (mol)

Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

Vậy mmuối = 100 + mKOH - mH2O - mglixerol = 100 + 17,92 – 0,0125 . 18 – 0,3075/3 . 92 = 108, 265 (gam)

Ví dụ 3: Hãy tính khối lượng NaOH cần dùng để trung hòa axit tự do có trong 5 gam chất béo với chỉ số axit bằng 7.

Giải

Theo định nghĩa, chỉ số axit của chất béo bằng 7 nghĩa là muốn trung hòa lượng axit béo tự do trong 1 gam chất béo phải dùng 7 mg KOH.

Vậy muốn trung hòa axit béo tự do trong 5 gam chất béo có chỉ số 7 thì phải dùng 5 .7 = 35 mg KOH, hay Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo mol KOH

⇒ nNaOH = nOH- = Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo mol

⇒ mNaOH = Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo .40 = 25 mg = 0,025 g/5g chất béo

Bài tập vận dụng xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

Câu 1. Để xà phòng hóa hoàn toàn 2,52 gam một lipit cần dùng 90ml dung dịch NaOH 0,1M. Chỉ số xà phòng của lipit là:

A. 210

B. 150

C. 187

D. 200

Ta có: nKOH = nNaOH = 0,09 . 0,1 = 0,009 (mol)

⇒ mKOH = 0,009 . 56 = 0,504 (gam) = 504 (mg)

1 gam lipit cần: Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo = 200 (mg) KOH

Vậy chỉ số xà phòng là 200

Câu 2. Khi trung hòa 2,8 gam chất béo cần 3 ml dung dịch KOH 0,1M. Tính chỉ số axit chủa chất béo đó.

A. 6

B. 5

C. 7

D. 8

Ta có: nKOH = 0,1. 0,003 = 0,0003 mol

⇒ mKOH = 0,0003 . 56 = 0,0168 g = 16,8 mg

Vậy chỉ số axit = Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo = 6

Câu 3. Muốn trung hòa 5,6 gam một chất béo X đó cần 6ml dung dịch KOH 0,1M. Hãy tính chỉ số axit của chất béo X và tính lượng KOH cần trung hòa 4 gam chất béo có Y chỉ số axit bằng 7.

A. 5 và 14mg KOH

B. 4 và 26mg KOH

C. 3 và 56mg KOH

D. 6 và 28mg KOH

Chỉ số axit = Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo = 6

Trung hòa 4g chất béo cần mKOH = 4.7 = 28 (mg)

Câu 4. Chỉ số iot của triolein có giá trị bằng bao nhiêu?

A. 26,0

B. 86,2

C. 82,3

D. 102,0

Phản ứng: (C17H33COO)3C3H5 + 3I2 → (C17H33COOI2)3C3H5

⇒Chỉ số iot là: Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo . 100 = 86,2

Câu 5. Số miligam KOH trung hòa hết lượng axit tự do và xà phòng của chất béo. Tính chỉ số xà phòng hóa của mẫu chất béo có chỉ số axit bằng 7 chứa tritearoylglixerol còn lẫn một lượng axit stearic.

A. 175

B. 168

C. 184

D. 158

Khối lượng KOH trung hòa axit : 0,007 (gam)

nKOH = Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo = 0,125.10-3 (mol)

Khối lượng C17H35COOH trong 1 gam chất béo là:

0,125 . 10-3. 890 = 0,11125 g

Khối lượng tristearoyl glixerol trong 1 gam chất béo là: 0,8875 (gam)

⇒ n ≈ 0,001 mol ⇒ nKOH = 0,003 mol ⇒ mKOH = 0,168 g

⇒ Chỉ số xà phòng hóa là: 168 + 7 = 175.

Câu 6. Để xà phòng hóa 63 mg chất béo trung tính cần 10,08 mg NaOH. Xác định chỉ số xà phòng của chất béo đem dùng.

A.112

B. 124

C. 224

D. 214

Đáp án

Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

Câu 7. Để trung hòa hết lượng axit tự do có trong 5,6g chất béo người ta dùng hết 6ml dd KOH 0,1M. Chỉ số axit của chất béo là:

nKOH để trung hòa chất béo = 0,006 . 0,1 = 0,0006 mol

⇒ mKOH = 0,0006 . 56 = 0,0336g = 33,6mg

Chỉ số axit của chất béo X là: Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo = 6

Câu 8. Khi xà phòng hóa 2,52g chất béo A cần 90ml dung dịch KOH 0,1M. Mặt khác, xà phòng hóa hoàn toàn 5,04g chất béo A thu được 0,53g glixerol. Tìm chỉ số axit và chỉ số xà phòng hóa.

Có: mKOH = 0,09.0,1.56.1000 = 504 mg

⇒ Chỉ số xà phòng hóa = 200 mg.

Phản ứng xà phòng hóa:

(RCOO)3C3H5 + 3KOH → C3H5(OH)3 + 3RCOOK

nKOH = 3.nglixerol = 3.Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo mol

⇒ Số miligam KOH cần để xà phòng hóa 1g chất béo là:

Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo

Chỉ số este của mẫu chất béo = chỉ số xà phòng hóa - chỉ số axit

⇒ chỉ số axit = chỉ số xà phòng hóa - chỉ số este = 200 - 192 = 8 mg

Mời các bạn tham khảo thêm các bài viết dưới đây của chúng tôi:

Trên đây VnDoc đã giới thiệu tới các bạn Dạng bài tập xác định chỉ số xà phòng hóa của chất béo. Để có kết quả cao hơn trong học tập, VnDoc xin giới thiệu tới các bạn học sinh tài liệu Giải bài tập Toán lớp 12, Giải bài tập Hóa học lớp 12, Giải bài tập Vật Lí 12, Tài liệu học tập lớp 12VnDoc tổng hợp và đăng tải.

Đánh giá bài viết
1 57

Video đang được xem nhiều

Chuyên đề Hóa học lớp 12 Xem thêm