Lịch sử 10 bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVII

Chúng tôi xin giới thiệu bài Lý thuyết Lịch sử lớp 10 bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVII được VnDoc sưu tầm và đăng tải, tổng hợp các câu hỏi lí thuyết trong chương trình giảng dạy môn Lịch sử lớp 10. Mời quý thầy cô cùng các bạn tham khảo tài liệu dưới đây.

A/ Lý thuyết Lịch sử 10 bài 21

Lý thuyết Lịch sử 10 bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVII

 

Lược đồ địa phận Nam triều - Bắc triều

1. Sự sụp đổ của triều Lê sơ. Nhà Mạc thành lập

* Sự sụp đổ của nhà Lê. Nhà Mạc thành lập.

  • Đầu thế kỷ XVI nhà Lê sơ lâm vào khủng hoảng suy yếu.
  • Biểu hiện:
    • Các thế lực phong kiến nổi dậy tranh chấp quyền lực - Mạnh nhất là thế lực Mạc Đăng Dung.
    • Phong trào đấu tranh của nhân dân bùng nổ ở nhiều nơi.
  • Năm 1257 Mạc Đăng Dung phế truất vua Lê lập triều Mạc.

* Chính sách của nhà Mạc

  • Nhà Mạc xây dựng chính quyền theo mô hình cũ của nhà Lê.
  • Tổ chức thi cử đều đặn.
  • Xây dựng quân đội mạnh.
  • Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân.
  • Những chính sách của nhà Mạc bước đầu đã ổn định lại đất nước.
  • Triều Mạc phải chịu sức ép từ hai phía:phiá Bắc cắt đất, thần phục nhà Minh, phía Nam cựu thần nhà Lê chống đối,nên nhân dân phản đối.
  • Nhà Mạc bị cô lập.

Lý thuyết Lịch sử 10 bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVII

Di tích thành nhà Mạc (Chi Lăng - Lạng Sơn)

2. Đất nước bị chia cắt

* Chiến tranh Nam - Bắc triều 1545 – 1592:

  • 1527 Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê lập ra Nhà Mạc –Bắc Triều.
  • 1533 Nguyễn Kim “Phù Lê diệt Mạc” cùng với cựu thần nhà Lê kéo vào Thanh Hóa lập ra Nam Triều.
  • Hai tập đoàn phong kiến đối lập nhau gây chiến tranh liên miên suốt 50 năm tại vùng hạ lưu sông Mã, sông Hồng; đến năm 1592 Nam Triều chiếm Thăng Long nhà Mạc rút lên Cao bằng, chiến tranh chấm dứt,đất nước thống nhất.

* Chiến tranh Trịnh - Nguyễn 1627-1672

  • Năm 1545 Nguyễn Kim chết, Trịnh Kiểm nắm quyền.
  • Nguyễn Hoàng lập cơ sở ở Thuận Hóa, Quảng Nam đối địch với họ Trịnh, chiến tranh quyết liệt giữa Trịnh và Nguyễn (1627-1672), không phân thắng bại, lấy sông Gianh làm giới tuyến phân chia đất nước:
    • Từ sông Gianh ra Bắc thuộc Họ Trịnh (Trịnh Tùng nắm quyền) là Đàng Ngoài (Bắc Hà), biến vua Lê thành bù nhìn.
    • Từ Sông Gianh vào Nam thuộc Họ Nguyễn là Đàng Trong (Nam Hà)
  • Đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa, giành giựt quyền lợi và địa vị trong phe phái phong kiến, phân chia 2 miền đất nước.
  • Sự chia cắt đất nước làm cản trở sự phát triển kinh tế.

Lý thuyết Lịch sử 10 bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVII

Lược đồ địa phận Đàng Trong – Đàng Ngoài

3. Nhà nước phong kiến Đàng Ngoài

  • Cuối XVI, Nam Triều chuyển về Thăng Long.
  • Chính quyền trung ương gồm:
    • Triều đình: đứng đầu là vua Lê, quyền hành bị thu hẹp
    • Phủ Chúa: gồm quan văn, quan võ cao cấp cùng Chúa quyết định chủ trương, chính sách của nhà nước và trực tiếp chỉ đạo việc thực hiện.
  • Chính quyền địa phương: chia thành các trấn, phủ, huyện, châu, xã như cũ.
  • Chế độ tuyển dụng quan lại như thời Lê.
  • Luật pháp: Tiếp tục dùng Quốc triều hình luật (có bổ sung).
  • Quân đội gồm:
    • Quân thường trực (Tam phủ), tuyển chủ yếu ở Thanh Hóa và 1 số huyện ở Nghệ An, còn gọi là ưu binh
    • Ngoại binh: tuyển từ 4 trấn quanh kinh thành.
  • Đối ngoại: Hòa hiếu với nhà Thanh ở Trung Quốc.

4. Chính quyền ở Đàng Trong

  • Thế kỷ XVII lãnh thổ Đàng Trong được mở rộng từ Nam Quảng Bình đến Nam Bộ ngày nay.
  • Địa phương: chia làm 12 dinh, nơi đóng phủ chúa (Phú Xuân) là Chính dinh, do chúa Nguyễn trực tiếp cai quản. Mỗi dinh có 2 hay 3 ty trông coi. Thế kỷ XVII, Phú Xuân (Huế) là trung tâm của Đàng Trong.
  • Dưới dinh là phủ, huyện, tổng, xã.
  • Quân đội là quân thường trực, tuyển theo nghĩa vụ, trang bị vũ khí đầy đủ.
  • Giữa thế kỷ XVII tổ chức các kỳ thi
  • Tuyển chọn quan lại bằng nhiều cách: theo dòng dõi, đề cử, học hành.
  • 1744 chúa Nguyễn Phúc Khoát xưng vương, thành lập chính quyền trung ương. Song đến cuối XVIII vẫn chưa hoàn chỉnh.
  • Sự chia cắt đất nước làm cản trở sự phát triển kinh tế.

Lý thuyết Lịch sử 10 bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVII

Phủ Chúa Trịnh, tranh vẽ thế kỷ XVII

Lý thuyết Lịch sử 10 bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVII

Triều đình vua Lê thế kỷ XVII

B/ Trắc nghiệm Lịch sử 10 bài 21

Câu 1. Triều đình nhà Lê suy sụp vào đầu thế kỉ

  1. XV.
  2. XVI.
  3. XVII.
  4. XVIII.

Câu 2. Ai là người tập hợp lực lượng chống lại nhà Mạc?

  1. Nguyễn Hoàng.
  2. Nguyễn Kim.
  3. Lê Duy Ninh.
  4. Trịnh Kiểm.

Câu 3. Chiến tranh Nam-Bắc triều diễn ra trong khoảng thời gian nào?

  1. 1527-1592.
  2. 1545-1592.
  3. 1545-1555.
  4. 1559-1677.

Câu 4. Mạc Đăng Dung lập ra nhà Mạc vào năm nào?

  1. Năm 1524.
  2. Năm 1525.
  3. Năm 1526.
  4. Năm 1527.

Câu 5. Chiến tranh Nam - Bắc triều là cuộc tranh giành quyền lực giữa hai tập đoàn phong kiến nào?

  1. Lê-Trịnh.
  2. Trịnh–Mạc.
  3. Mạc–Nguyễn.
  4. Lê, Trịnh - Mạc.

Câu 6. Chiến tranh Trịnh-Nguyễn diễn ra trong khoảng thời gian nào?

  1. 1545-1592.
  2. 1627-1672.
  3. 1672-1692.
  4. 1592-1672.

Câu 7. Thế kỷ XVII, Đàng Trong được chia ra thành

  1. 12 dinh.
  2. 14 dinh.
  3. 16 dinh.
  4. 18 dinh.

Câu 8. Con sông lịch sử là ranh giới chia cắt đất nước thành Đàng Trong và Đàng Ngoài là

  1. Sông Gianh.
  2. Sông Thu Bồn.
  3. Sông Cầu.
  4. Sông Bến Hải.

Câu 9. Trong hoàn cảnh nhà Lê sơ bị khủng hoảng và suy sụp, Quốc Công Thái phó Mạc Đăng Dung đã có hành động gì?

  1. Đem quân đi dẹp các cuộc nổi loạn của nông dân.
  2. Lấy lại ruộng đất của quan lại địa chủ trả lại cho nông dân.
  3. Giết vua để dẹp loạn.
  4. Phế truất vua Lê, lập ra nhà Mạc.

Câu 10. Trong những năm đầu thống trị, nhà Mạc xây dựng chính quyền theo mô hình của

  1. Thời Lê.
  2. Nước Đại Việt thời Lý-Trần.
  3. Nhà Lê sơ.
  4. Nhà Minh.

Đáp án

1B

2B

3B

4D

5D

6B

7A

8A

9D

10C

--------------------------------

Với nội dung bài Lịch sử 10 bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVII các bạn học sinh cùng quý thầy cô cần nắm vững kiến thức về biến đổi về kinh tế chính trị và văn hóa xã hội của nhà nước phong kiến ở nước ta từ thế kỉ XVI - XVII...

Như vậy VnDoc đã giới thiệu các bạn tài liệu Lý thuyết Lịch sử lớp 10 bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVII. Mời các bạn tham khảo thêm tài liệu: Trắc nghiệm Lịch sử 10, Giải bài tập Lịch Sử 10, Giải vở bài tập Lịch sử 10, Giải bài tập Lịch Sử 10 ngắn nhất, Giải tập bản đồ Lịch Sử 10, Tài liệu học tập lớp 10.

Để tiện trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về giảng dạy và học tập các môn học lớp 10, VnDoc mời các thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và các bạn học sinh truy cập nhóm riêng dành cho lớp 10 sau: Nhóm Tài liệu học tập lớp 10. Rất mong nhận được sự ủng hộ của các thầy cô và các bạn.

Đánh giá bài viết
4 5.096
0 Bình luận
Sắp xếp theo
Lịch sử lớp 10 Xem thêm