Lý thuyết Lịch sử lớp 7 bài: Sự phát triển kinh tế và văn hoá thời Trần

5 512

Lý thuyết Lịch sử lớp 7 bài 15 giúp các em học sinh dễ hiểu hơn Lịch sử 7 bài 15: Sự phát triển kinh tế và văn hoá thời Trần. Đồng thời cũng giúp các em rèn luyện kỹ năng để học tốt môn Lịch sử 7. Mời các em học sinh cùng tham khảo.

A. Lý thuyết Lịch sử bài 15

I. Sự phát triển kinh tế

1. Tình hình kinh tế sau chiến tranh:

* Nông nghiệp:

- Thực hiện nhiều chính sách khuyến khích nên nông nghiệp được phục hồi và phát triển.

- Ruộng khai hoang mở rộng gồm ruộng công và ruộng tư, điền trang, thái ấp của quý tộc, vương hầu, ruộng của địa chủ ngày càng nhiều.

- Ruộng đất công làng xã chiếm ưu thế về diện tích, chia cho nông dân cày cấy và nộp thuế, là nguồn thu nhập chính của nhà nước.

- Cho đắp đê quai vạc từ đầu nguồn tới bờ biển.

Lý thuyết Lịch sử lớp 7 bài 15 

Cảnh đắp đê dưới thời Trần

* Thủ công nghiệp phát triển:

- Mở rộng xưởng thủ công nhà nước, trình độ kỹ thuật được nâng cao, như dệt tơ lụa ,đóng được thuyền lớn đi trên biển, chế tạo được súng.

- Hàng thủ công trong nhân dân tăng như làm gốm, rèn sắt, đúc đồng, làm giấy …….

- Thợ thủ công cùng nghề họp thành làng nghề ở nông thôn như làng gốm Bát Tràng, tại Thăng Long thành phường nghề. Trình độ kỹ thuật và mặt hàng sản xuất được thống nhất và nâng cao về chất lượng.

* Buôn bán tấp nập, các chợ ra đời, buôn hàng chuyến bằng thuyền .

- Trung tâm buôn bán là Thăng Long, Nam Xang.

- Vân Đồn là nơi buôn bán với thương nhân nước ngoài.

* Nhận xét: kinh tế phát triển và phục hồi.

 Lý thuyết Lịch sử lớp 7 bài 15

Thạp gốm hoa nâu lớn trang trí văn hoa sen, thời Trần, cao 65cm

2. Tình hình xã hội thời Trần sau chiến tranh:

Xã hội ngày càng phân hóa:

* Tầng lớp thống trị: Vua, vương hầu, quý tộc giữ chức vụ chủ chốt. Quan lại, địa chủ có nhiều ruộng tư, ngày càng phát triển.

* Tầng lớp bị trị:

- Nông dân cày ruộng công, đông đảo nhất, mất mùa bán ruộng trở thành tá điền.

- Thợ thủ công, thương nhân ngày càng đông.

- Thấp nhất là nô tì và nông nô. Nhà nước không ngăn cấm việc mua bán nô tì.

* So sánh các tầng lớp xã hội dưới thời Trần có gì khác so với thời Lý: dưới thời Trần, xã hội phân hóa sâu sắc hơn, địa chủ ngày càng đông, nông nô và nô tì ngày càng nhiều.

II. Sự phát triển văn hóa

1. Đời sống văn hóa:

- Tín ngưỡng cổ truyền: thờ cúng tổ tiên, các anh hùng dân tộc.

- Đạo Phật phát triển, chùa chiền mọc lên khắp nơi.

- Nho học mở rộng, nhà nho Chu văn An, Trương Hán Siêu.

- Nhân dân ưa thích ca hát, nhảy múa, chèo tuồng, múa rối, đua thuyền, đấu vật, cuộc sống giản dị,

- Nhà cửa tuy nóc rất cao nhưng hiên thấp, áo quần đơn giản, nhân dân thường cạo trọc đầu, đi chân đất, có tinh thần thượng võ, yêu nước, quý trọng người già, trọng nghĩa khí.

2. Văn học

- Phát triển mạnh, mang đậm tính yêu nước, niềm tự hào dân tộc do giáo dục thi cử thịnh hành và phát triển, đào tạo nhiều người giỏi, ý thức tự cường sau kháng chiến.

- Văn học chữ Hán như Hịch Tướng Sĩ của Trần Hưng Đạo; Phú Sông Bạch Đằng của Trương Hán Siêu.

- Chữ Nôm có Nguyễn Thuyên, Nguyễn Sĩ Cố làm giàu cho tiếng Việt.

 Lý thuyết Lịch sử lớp 7 bài 15

Bức vẽ cảnh thi Đình tại Việt Nam.

3. Giáo dục và khoa học - kỹ thuật:

* Giáo dục phát triển hơn thời Lý:

- Quốc Tử Giám mở rộng, đào tạo con em quý tộc, quan lại.

- Lộ, phủ, kinh thành có trường công.

- Các kì thi quốc gia được tổ chức đều để chọn nhân tài. (Nhân tài như Mạc Đĩnh Chi được phong làm trạng nguyên 2 lần; Nguyễn Trung Ngạn, Chu Văn An...)

* Sử học: Quốc sử viện do Lê Văn Hưu đứng đầu; 1272 Đại Việt Sử Ký của Lê Văn Hưu, bộ sử đầu tiên.

* Quân sự: Binh Thư Yếu Lược của Trần Hưng Đạo

* Thiên văn có Đăng Lộ,Trần Nguyên Đán.

* Y học với Tuệ Tĩnh nghiên cứu thuốc nam.

* Chế tạo súng thần cơ và thuyền chiến có Hồ Nguyên Trừng

Lý thuyết Lịch sử lớp 7 bài 15

Thuyền Cổ Lâu là loại thuyền chiến lớn, đóng đinh sắt, có hai tầng và hàng chục tay chèo, hai người chèo một mái và được xem là đã tạo ra một tốc độ lớn khi có thủy chiến.

Lý thuyết Lịch sử lớp 7 bài 15 

Hải Thượng Lãn Ông

4. Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc:

- Kiến trúc có Cung Thái Thượng Hoàng, tháp Phổ Minh, tháp Bình Sơn, Thành Tây Đô (Thành Nhà Hồ).

- Điêu khắc tượng hổ, sư tử, trâu. tượng rồng.

- Rồng thời Trần: trau chuốt, tinh tế hơn thời Lý và thêm cặp sừng trông có vẻ uy nghiêm; rồng thời Lý mình trơn, toàn thân uốn khúc uyển chuyển như một ngọn lửa.

- Rồng thời Trần uy nghiêm hơn, chứng tỏ rằng thời Trần tính chất quyền uy của giai cấp thống trị, đứng đầu là vua phát triển cao hơn.

Tóm lại nhân dân thời Trần đã phát triển mạnh hơn thời Lý do có sự quan tâm của nhà nước; kinh tế phát triển; xã hội ổn định, lòng tự cường dân tộc sau chiến tranh.

B. Trắc nghiệm Lịch sử bài 15

Câu 1: Trong xã hội thời Trần tầng lớp thấp kém nhất là

   A. Nông dân.

   B. Thợ thủ công.

   C. Nô tì, nông nô.

   D. Thương nhân.

Chọn đáp án: C

Giải thích: tầng lớp nô tì bị lệ thuộc và bị bóc lột nặng nề hơn nông dân tá điền. Nô tì được đưa vào sản xuất thì trở thành nông nô.

Câu 2: Tình hình Nho giáo thời Lý như thế nào?

   A. Nho giáo không phát triển.

   B. Nho giáo trở thành quốc giáo.

   C. Nho giáo phát triển.

   D. Nho giáo bị hạn chế.

Chọn đáp án: C

Giải thích: Nho giáo ngày càng phát triển do nhu cầu xây dựng bộ máy nhà nước của giai cấp thống trị. Thời Trần nhiều trường học được mở ra, nội dung học tập là chữ Nhi và các sách kinh sử.

Câu 3: Tình hình Phật giáo dưới thời Trần như thế nào?

   A. Vẫn phát triển nhưng không bằng thời Lý.

   B. Thời Trần Phật giáo trở thành quốc giáo.

   C. Phật giáo suy yếu nhanh chóng.

   D. Nhà Trần cấm truyền bá đạo Phật.

Chọn đáp án: A

Giải thích: Đến thời Trần, Phật giáo vẫn phát triển nhưng không bằng thời Lý. Trong nước có nhiều người đi tu kể cả giai cấp thống trị, chùa chiền mọc lên khắp nơi.

Câu 4: Tình hình văn học chữ Hán và văn học chữ Nôm dưới thời Trần như thế nào?

   A. Văn học chữ Hán suy tàn, văn học chữ Nôm phát triển mạnh mẽ.

   B. Cả văn học chữ Hán và văn học dân gian đều phát triển mạnh mẽ.

   C. Cả văn học chữ Hán và văn học dân gian đều không phát triển.

   D. Văn học chữ Hán phát triển mạnh mẽ, văn học chữ Nôm bước đầu phát triển.

Chọn đáp án: D

Giải thích: Dưới thời Trần văn học chữ Hán phát triển mạnh mẽ, chứa đựng sâu sắc lòng yêu nước, tự hào dân tộc. Văn học chữ Nôm bước đầu phát triển, xuất hiện một số nhà thơ Nôm nổi tiếng: Nguyễn Thuyên, Nguyễn Sĩ Cố, Hồ Quý Ly,...

Câu 5: Thầy giáo nổi tiếng nhất dưới thời Trần là

   A. Nguyễn Bỉnh Khiêm

   B. Chu Văn An

   C. Nguyễn Đình Chiểu

   D. Lê Quý Đôn

Chọn đáp án: B

Giải thích: Chu văn An sinh năm Nhâm Thìn (1292) đời vua Trần Nhân Tông, được đích thân vua Trần Minh Tông mời đến dạy tại Quốc Tử Giám và làm thầy riêng cho thái tử Trần Vượng, tức vua Trần Hiến Tông sau này. Ông từng thi đỗ Thái học sinh (tiến sĩ) nhưng không ra làm quan mà mở trường dạy học ở quê nhà. Ông nổi tiếng có học vấn sâu rộng, tư cách thanh cao, sửa mình trong sạch, giữ gìn tiết tháo, không cầu danh lợi, danh tiếng lan xa, học trò theo học rất đông. Các thầy giáo còn lại nổi tiếng trong giai đoạn sau.

Câu 6: Thái ấp là:

   A. Ruộng đất của nông dân tự do.

   B. Ruộng đất của địa chủ.

   C. Phần đất đai vua ban cho quý tộc, vương hầu.

   D. Ruộng đất do vương hầu, quý tộc chiêu tập dân nghèo khai hoang.

Chọn đáp án: C

Giải thích: Thái ấp là đất đai vua ban cho quý tộc, vương hầu có công có quy mô khoảng 1,2 xã. Quý tộc có quyền sử dụng và hưởng hoa lợi về đất đai và một phần dân cư trên đó như thu tô thuế, lập phủ, xây dựng các đội quân.

Câu 7: Văn hóa, giáo dục, khoa học, nghệ thuật thời Trần phát triển hơn thời Lý vì:

   A. Nhà Trần được kế thừa các thành tựu văn hóa của các nước ĐNA.

   B. Nhà Trần được kế thừa các thành tựu văn hóa của các nước châu Á.

   C. Nhân dân phấn khởi, nhà nước quan tâm phát triển kinh tế, xã hội ổn định.

   D. Nhà Trần được kế thừa các thành tựu văn hóa của các nước trên thế giới.

Chọn đáp án: B

Giải thích: Thời Trần nhà nước quan tâm, có nhiều chính sách phát triển kinh tế, chăm lo đời sống nhân dân. Xã hội ổn định, nhân dân có điều kiện tập chung phát triển kinh tế, văn hóa.

Câu 8: Nguyên nhân quan trọng nhất làm cho nghiệp thời Trần phát triển mạnh sau chiến thắng chống xâm lược Mông Nguyên là:

   A. quý tộc nhà Trần tăng cường chiêu tập dân nghèo khai hoang, lập điền trang.

   B. đất nước hòa bình.

   C. nhà nước có chính sách khuyến khích sản xuất, mở rộng diện tích trồng trọt.

   D. nhân dân phấn khởi sau chiến thắng ngoại xâm.

Chọn đáp án: C

Giải thích: Nguyên nhân quan trọng nhất làm cho nông nghiệp thời Lý phát triển là nhà nước có nhiều chính sách khuyến khích sản xuất, khuyến khích khai hoang, lập làng xã, củng cố đê điều, bảo vệ sức kéo nông nghiệp,..

Câu 9: Tầng lớp bị trị đông đảo nhất trong xã hội thời Trần là

   A. nô tì.

   B. thợ thủ công.

   C. nông dân cày ruộng đất công của làng xã.

   D. nông dân tự do.

Chọn đáp án: C

Giải thích: (SGK – tr.70)

Câu 10: Biểu hiện chứng tỏ Nho giáo ngày càng phát triển ở thời Trần là

   A. các nhà nho được phụ trách công việc ngoại giao.

   B. các nhà nho được nhiều bổng lộc.

   C. các nhà nho được bổ nhiệm những chức vụ quan trọng trong bộ máy nhà nước.

   D. các nhà nho được tham dự các buổi thiết triều.

Chọn đáp án: C

Giải thích: Thờ Trần Nho giáo phát triển do nhu cầu xây dựng bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền. Các nhà nho được bổ nhiệm giữ các chức vụ quan trọng trong bộ máy nhà nước: Phạm Sư Mạnh, Trương Hán Siêu, Chu Văn An,..

Với nội dung bài Sự phát triển kinh tế và văn hoá thời Trần các bạn học sinh cùng quý thầy cô cần nắm vững kiến thức về tình hình kinh tế - xã hội sau chiến tranh, cách khắc phục nền kinh tế và xã hội sau chiến tranh của nhà Trần...

Ngoài Lý thuyết Lịch sử lớp 7 bài: Sự phát triển kinh tế và văn hoá thời Trần đã được VnDoc.com giới thiệu, mời các bạn cùng tham khảo thêm Giải bài tập SGK môn Lịch sử lớp 7, Giải bài tập SBT môn Lịch sử 7 để hoàn thành tốt chương trình học THCS.

Đánh giá bài viết
5 512
Lý thuyết Lịch sử 7 Xem thêm