Lý thuyết Lịch sử lớp 9 bài 2: Liên Xô và các nước Đông Âu từ giữa những năm 70 đến đầu những năm 90 của thế kỉ XX

1 567

Lý thuyết Lịch sử lớp 9 bài 2: Liên Xô và các nước Đông Âu từ giữa những năm 70 đến đầu những năm 90 của thế kỉ XX được VnDoc sưu tầm và đăng tải, tổng hợp các câu hỏi lí thuyết trong chương trình giảng dạy môn Lịch sử lớp 9. Hi vọng rằng đây sẽ là những tài liệu hữu ích trong công tác giảng dạy và học tập của quý thầy cô và các bạn học sinh. Mời quý thầy cô cùng các bạn tham khảo tài liệu dưới đây.

A. Lý thuyết

I. Sự khủng hoảng và tan rã của Liên Bang Xô Viết

- Năm 1973, cuộc khủng hoảng dầu mỏ đã mở đầu cho cuộc khủng hoảng về nhiều mặt của thế giới, đòi hỏi các nước phải có những cải cách về kinh tế và chính trị - xã hội. Tuy nhiên, ban lãnh đạo Liên Xô không tiến hành các cải cách cần thiết về kinh tế - xã hội; không khắc phục những khuyết điểm làm trở ngại sự phát triển của đất nước.

- Đầu những năm 80, Liên Xô lâm vào khủng hoảng toàn diện:

+ Kinh tế:

- Công nghiệp trì trệ, nông nghiệp sa sút.

- Hàng hoá, lương thực, thực phẩm khan hiếm.

+ Chính trị - xã hội: Những vi phạm về pháp chế, thiếu dân chủ, các tệ nạn quan liêu, tham nhũng ngày càng trầm trọng.

=> Đất nước lâm vào khủng hoảng toàn diện.

=> Goóc-ba-chốp đề ra đường lối cải cách năm 1985.

- Nội dung công cuộc cải tổ của Goóc-ba-chốp:

+ Về chính trị: Thực hiện chế độ tổng thống, đa nguyên về chính trị, xoá bỏ chế độ một Đảng.

+ Về kinh tế: Thực hiện nền kinh tế thị trường nhưng trong thục tế chưa thực hiện được.

- Thực chất:

+ Từ bỏ, phá vỡ chủ nghĩa xã hội.

+ Làm cho nền kinh tế thêm suy sụp, kéo theo sự rối loạn về chính trị và xã hội.

- Cuộc đảo chính ngày 19-8-1991 thất bại, đưa lại hậu quả nghiêm trọng cho đất nước Xô Viết, Đảng Cộng sản Liên Xô bị đình chỉ hoạt động.

- 11 nước cộng hoà tách khỏi Liên bang, Liên bang Xô Viết tan rã.
(Đó là Liên bang Nga và các nước cộng hoà U-crai-na, Bê-lô-rút-xi-a, Ca-dắc- xtan, Môn-đô-va, Ác-mê-ni-a, A-déc-bai-gian, Tuốc-mê-ni-xtan, U-dơ-bê-ki-xtan và Tát-gi-ki-xtan)

- Ngày 25-12-1991, Tổng thống Goóc-ba-chốp từ chức, chấm dứt chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô sau 74 năm tồn tại.

II. Cuộc khủng hoảng và tan rã của chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước Đông Âu

- Từ đầu những năm 80 của thế kỷ XX, các nước Đông Âu lâm vào khủng hoảng toàn diện về kinh tế và chính trị; bắt đầu từ Ba Lan rồi lan sang các nước Đông Âu và lên đến đỉnh cao vào năm 1988.

- Những nhà lãnh đạo đất nước quan liêu, bảo thủ, tham nhũng.

- Bị các nước đế quốc bên ngoài kích động, quần chúng biểu tình, đòi thi hành cải cách kinh tế chính trị, thực hiện chế độ đa nguyên về chính trị, tổng tuyển cử tự do. Đảng và nhà nước các nước Đông Âu phải chấp nhận những yêu cầu trên.

- Kết quả: Các thế lực chống Chủ nghĩa xã hội thắng cử lên nắm chính quyền. Cuối năm 1989 chế độ Xã hội chủ nghĩa bị sụp đổ hầu hết ở Đông Âu.

Nhận xét:

- Sự sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu đã kết thúc sự tồn tại của hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới.

- Đây là một tổn thất nặng nề đối với phong trào cách mạng thế giới cũng như đối với các lực lượng tiến bộ và các dân tộc trong cuộc đấu tranh vì độc lập, chủ quyền dân tộc, hòa bình ổn định và tiến bộ xã hội.

B. Trắc nghiệm

Câu 1. Những năm 80 của thế kỉ XX, tình hình kinh tế Liên Xô như thế nào?

A. Phát triển tương đối ổn định.

B. Liên Xô trở thành cường quốc kinh tế.

C.. Nền kinh tế đất nước ngày càng khó khăn, khủng hoảng nghiêm trọng.

D. Khủng hoảng trong thời gian đầu nhưng nhanh chóng phát triển trở lại.

Đáp án: D.

Giải thích: Do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1973, tới những năm 80 của thế kỉ XX, nền kinh tế Liên Xô ngày càng khó khăn: sản xuất trì trệ, lương thực, hàng hóa khan hiếm, mức sống nhân dân giảm sút.

Câu 2. Sau khi lên nắm quyền lãnh đạo Đảng Cộng sản Liên Xô (3 – 1885), Goóc-ba-chốp đã thực hiện:

A. tăng cường quan hệ với Mĩ.

B. đường lối cải tổ.

D. tiếp tục thực hiện những chính sách cũ.

D. hợp tác với các nước phương Tây.

Đáp án: B

Câu 3. Công cuộc cải tổ được tiến hành trong thời gian bao nhiêu năm?

A. 4 năm (1985 – 1989)

B. 5 năm (1985 – 1990)

C. 6 năm (1985 – 1991)

D. 7 năm (1985 – 1992)

Đáp án: C

Giải thích: Công cuộc cải tổ ở Liên Xô được tiến hành từ khi tổng thống Goóc-ba-chốp lên nắm quyền lãnh đạo Đảng Cộng sản năm 1985 đến năm 1991, khi Đảng Cộng sản Liên Xô bị đình chỉ hoạt động.

Câu 4. Nội dung của công cuộc cải tổ ở Liên Xô là gì?

A. Cải tổ về kinh tế.

B. Cải tổ hệ thống chính trị.

C.. Cải tổ xã hội.

D. Cải tổ kinh tế, chính trị và xã hội.

Đáp án: D

Giải thích: Đường lối cải tổ tập trung vào “cải cách kinh tế triệt để” tiếp theo là cải cách hệ thống chính trị và đổi mới tư tưởng.

Câu 5. Sự kiện nào sau đây đánh dấu chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô chấm dứt?

A. Đảng Cộng sản Liên Xô bị đình chỉ hoạt động.

B. Các nước cộng hòa tách ra khỏi Liên bang Xô viết và tuyên bố độc lập.

C. Lá cờ Liên bang Xô viết trên nóc điện Crem-li bị hạ xuống.

D. Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG) được thành lập.

Đáp án: C

Giải thích: Ngày 25 – 12 – 1991, Goóc-ba-chốp tuyên bố từ chức tổng thống. Lá cờ Liên bang Xô viết trên nóc điện Crem-li bị hạ xuống, đánh dấu sự chấm dứt của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô sau 74 năm tồn tại.

Câu 6. Cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị ở các nước Đông Âu lên tới đỉnh điểm trong thời gian nào?

A. Đầu năm 1988.

B. Cuối năm 1988.

C. Đầu năm 1991.

D. Cuối năm 1991.

Đáp án: B

Câu 7. Trước tình hình khủng hoảng kinh tế, chính trị ngày càng trầm trọng Chính phủ các nước Đông Âu đã có những hành động gì?

A. Tiến hành một loạt cải cách về kinh tế và chính trị.

B. Tuyên bố giải tán, từ bỏ quyền lãnh đạo.

C. Kêu gọi sự trợ giúp của Liên Xô.

D. Đàn áp các phong trào quần chúng, không đề ra các cải cách cần thiết và đúng đắn.

Đáp án: D

Câu 8. Hội đồng tương trợ kinh tế SEV giải thể vào năm nào?

A. Năm 1989       B. Năm 1990         C. Năm 1991        D. Năm 1992

Đáp án: C

Giải thích: Ngày 28 – 6 – 1991, Hội đồng tương trợ kinh tế SEV chấm dứt hoạt động.

Câu 9. Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va tuyên bố giải thể năm nào?

A. Năm 1989          B. Năm 1990             C. Năm 1991          D. Năm 1992

Đáp án: C

Giải thích: Ngày 1 – 7 – 1991, Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va tuyên bố giải thể.

Câu 10. Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở các nước Đông Âu đã mắc phải một số thiếu sót và sai lầm lớn nào?

A. Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng.

B. Tiến hành tập thể hóa nông nghiệp.

C. Rập khuôn, cứng nhắc mô hình xây dựng CNXH ở Liên Xô, không phù hợp với hoàn cảnh đất nước.

D.Thực hiện chế độ bao cấp về kinh tế.

Đánh giá bài viết
1 567
Lý thuyết Lịch sử 9 Xem thêm