Soạn Văn 9: Tổng kết phần văn học (tiếp theo)

1 252

Soạn Văn Tổng kết phần văn học (tiếp theo)

Soạn Văn 9: Tổng kết phần văn học (tiếp theo) dưới đây được VnDoc sưu tầm và giới thiệu với các bạn để tham khảo giúp học tập tốt môn Ngữ Văn lớp 9 chuẩn bị cho bài giảng sắp tới đây của mình.

Soạn Văn: Tổng kết phần văn học (tiếp theo)

A. Nhìn chung về nền văn học Việt Nam:

Câu 1 (trang 193 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

a. Bộ phận văn học chữ Hán:

TT

Tác phẩm (Đoạn trích)

Tác giả

Thể loại

1

Con hổ có nghĩa

Vũ Trinh

Truyện

2

Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng

Hồ Nguyên Trừng

Truyện

3

Sông núi nước Nam

Lí Thường Kiệt

Thơ

4

Phò giá về kinh

Trần Quang Khải

Thơ

5

Thiên Trường vãn vọng

Trần Nhân Tông

Thơ

6

Côn Sơn ca

Nguyễn Trãi

Thơ

7

Chiếu dời đô

Lí Công Uẩn

Chiếu

8

Hịch tướng sĩ

Trần Quốc Tuấn

Hịch

9

Nước Đại Việt ta

Nguyễn Trãi

Cáo

10

Bàn luận về phép học

Nguyễn Thiếp

Tấu

11

Chuyện người con gái Nam Xương

Nguyễn Dữ

Truyền kì

12

Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

Phạm Đình Hổ

Tùy bút

13

Hoàng Lê nhất thống chí

Ngô gia văn phái

Tiểu thuyết lịch sử

b. Bộ phận văn học chữ Nôm:

TT

Tác phẩm (Đoạn trích)

Tác giả

Thể loại

1

Sau phút chia li

Đoàn Thị Điểm

Thơ song thất lục bát

2

Bánh trôi nước

Hồ Xuân Hương

Thơ tứ tuyệt

3

Qua Đèo Ngang

Bà Huyện Thanh Quan

Thơ song thất lục bát

4

Bạn đến chơi nhà

Nguyễn Khuyến

Thơ song thất lục bát

5

Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác

Phan Bội Châu

Thơ song thất lục bát

6

Đập đá ở Côn Lôn

Phan Châu Trinh

Thơ song thất lục bát

7

Muốn làm thằng Cuội

Tản Đà

Thơ song thất lục bát

8

Hai chữ nước nhà

Trần Tuấn Khải

Thơ song thất lục bát

9

Chị em Thúy Kiều

Nguyễn Du

Truyện thơ

10

Cảnh ngày xuân

Nguyễn Du

Truyện thơ

11

Kiều ở lầu Ngưng Bích

Nguyễn Du

Truyện thơ

12

Mã Giám Sinh mua Kiều

Nguyễn Du

Truyện thơ

13

Thúy Kiều báo ân báo oán

Nguyễn Du

Nguyễn Du

14

Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga

Nguyễn Đình Chiểu

Truyện thơ

15

Lục Vân Tiên gặp nạn

Nguyễn Đình Chiểu

Truyện thơ

Câu 2 (trang 194 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Phân biệt văn học dân gian với văn học viết:

Tiêu chí so sánh

Văn học dân gian

Văn học viết

Tác giả

Vô danh, mang tính tập thể

Cá nhân

Thời điểm sáng tác

Khó xác định

Dễ xác định

Phương thức lưu truyền

Truyền miệng, sau này được ghi chép lại

Văn tự (văn bản)

Dị bản

Không

Hệ thống thể loại

Đa dạng, đặc trưng, văn học viết không lặp lại

Phong phú

Câu 3 (trang 194 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Ảnh hưởng của văn học dân gian đến văn học viết:

Văn học viết sử dụng chất liệu dân gian trong tác phẩm: Tục ngữ, thành ngữ “Bảy nổi ba chìm”; “Kiến bò miệng chén”; “Bướm lả ong lơi”...; Thể thơ lục bát (Truyện Kiều, Truyện Lục Vân Tiên...); Cốt truyện dân gian (Truyện người con gái Nam Xương)... ; Lấy cảm hứng và hình tượng dân gian: Con cò (Chế Lan Viên).

Câu 4 (trang 194 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Một số dẫn chứng cho thấy tinh thần yêu nước là nội dung nổi bật trong văn học Việt Nam qua các thời kì:

- Thời kì Trung đại (thế kỉ X-XIX): Sông núi nước Nam, Phò giá về kinh, Bình Ngô đại cáo, Hịch tướng sĩ...

- Đầu thế kỉ XX-Cách mạng tháng Tám 1945: In dấu trong các tác phẩm của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và Hồ Chí Minh...

- Sau Cách mạng tháng Tám 1945: Làng, Lặng lẽ Sa Pa, Đoàn thuyền đánh cá,...

Câu 5 (trang 194 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Những biểu hiện của tư tưởng nhân đạo:

- Thương cảm, đau xót cho số phận đau khổ của con người.

- Trân trọng, tôn vinh vẻ đẹp của con người.

- Tố cáo, phê phán các thế lực chà đạp lên con người.

- Thấu hiểu, nâng niu ước mơ của con người.

B. Sơ lược về một số thể loại văn học:

Câu 1 (trang 200 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Các thể loại chính của văn học dân gian:

- Truyền thuyết: Truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử, thường có yếu tố tưởng tượng, kì ảo.

- Truyện cổ tích: Truyện dân gian kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật quen thuộc. Thường có yếu tố hoang đường, thể hiện niềm tin của nhân dân về chiến thắng của cái thiện với cái ác.

- Truyện cười: Kể về những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống nhằm tạo ra tiếng cười mua vui hoặc phê phán.

- Truyện ngụ ngôn: Kể bằng văn xuôi hoặc văn vần, mượn lời về loài vật hoặc chính con người để nói bóng gió chuyện con người nhằm khuyên nhủ, răn dạy.

- Ca dao, dân ca: Thể loại trữ tình dân gian, kết hợp lời và nhạc, diễn tả đời sống nội tâm của con người.

- Tục ngữ: Những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình ảnh thể hiện kinh nghiệm sống của nhân dân, được vận dụng vào đời sống hằng ngày.

Câu 2 (trang 194 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Các ví dụ:

- Nhân vật dũng sĩ: Thạch Sanh, Bốn anh tài...

- Nhân vật có tài năng đặc biệt: Em bé thông minh...

- Nhân vật xấu xí: Sọ Dừa, Công chúa ếch...

- Nhân vật ngốc nghếch: Chàng ngốc, con chim ánh sáng...

Câu 3 (trang 194 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

1

Bước

T

tới

T

Đèo

B

Ngang

B

bóng

T

xế

T

B

2

Cỏ

T

cây

B

chen

B

đá

T

T

chen

B

hoa

B

3

Lom

B

khom

B

dưới

T

núi

T

tiều

B

vài

B

chú

T

4

Lác

T

đác

T

bên

B

sông

B

chợ

T

mấy

T

nhà

B

5

Nhớ

T

nước

T

đau

B

lòng

B

con

B

quốc

T

quốc

T

6

Thương

B

nhà

B

mỏi

T

miệng

T

cái

T

gia

B

gia

B

7

Dừng

B

chân

B

đứng

T

lại

T

trời

B

non

B

nước

T

8

Một

T

mảnh

T

tình

B

riêng

B

ta

B

với

T

ta

B

Quy tắc niêm luật của thơ thất ngôn bát cú Đường luật qua bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan:

- Các vần được gieo ở cuối câu 1, 2, 4, 6, 8 (Vần a).

- Câu 1 và 2 đối nhau về thanh điệu (khác nhau về bằng trắc ở các chữ thứ 2,4,6)

- Câu 2 và 3 niêm với nhau (giống nhau về bằng, trắc ở các chữ thứ 2,4,6)

- Cặp câu 3 và 4, 5 và 6 đối nhau về âm thanh và hình ảnh.

Câu 4 (trang 200 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Hai truyện thơ Nôm là Truyện Kiều và Truyện Lục Vân Tiên.

- Tóm tắt ngắn gọn Truyện Kiều: Thúy Kiều là thiếu nữ tài sắc vẹn toàn. Nàng có mối tình với Kim Trọng. Kim Trọng về quê chịu tang, gia đình Kiều bị vu oan, nàng phải bán thân chuộc cha. Kiều bị bọn buôn người lừa gạt hai lần bị đưa vào lầu xanh. Rồi Kiều được Từ Hải cứu. Nhưng sau đó Từ Hải bị lừa giết, Kiều bị ép gả cho viên thổ quan, nàng trẫm mình xuống sông, được sư Giác Duyên cứu giúp. Kim Trọng sau khi chịu tang, trở lại tìm Thúy Kiều. Nhờ gặp sư Giác Duyên, Kiều tìm được gia đình. Chiều ý mọi người, nàng nối duyên Kim Trọng nhưng chỉ coi là tình bạn.

- Tóm tắt truyện Lục Vân Tiên: Lục Vân Tiên là một chàng trai văn võ song toàn. Một lần chàng đánh đuổi giặc cướp, cứu được Kiều Nguyệt Nga. Nga đem lòng yêu Tiên nhưng tiếc thay nàng bị gả cho tên quan gian ác, không đành nàng gieo mình xuống sông tự vẫn. Còn Vân Tiên, sau một thời gian dùi mài kinh sử, trên đường đi thi, chàng không may quen phải tên bạn đường xấu xa Trịnh Hâm. Mẹ Tiên mất, chàng khóc thương đến mù mắt. Trịnh Hâm thừa cơ ra tay mưu hại chết Tiên. May thay chàng được lão ngư cứu sống.Tai bay vạ gió, người vợ chàng đã hứa hôn phản bội chàng, cha hắn còn đem Tiên thả vào rừng hòng mưu chàng bị thú dữ ăn thịt. Ở hiền gặp lành, cuối cùng Vân Tiên và Nguyệt Nga gặp lại nhau và sống hạnh phúc mãi mãi.

→ Điểm giống trong các cốt truyện: Các nhân vật là những người hiền lành, tốt bụng, có tài năng nhưng phải trải qua sóng gió, bất hạnh. Cuối cùng họ được đoàn tụ và sống bên nhau.

Mời các bạn tham khảo tài liệu liên quan

Ngoài đề cương ôn tập chúng tôi còn sưu tập rất nhiều tài liệu học kì 2 lớp 9 từ tất cả các trường THCS trên toàn quốc của tất cả các môn Toán, Văn, Anh, Lý, Hóa, Sinh. Hy vọng rằng tài liệu lớp 9 này sẽ giúp ích trong việc ôn tập và rèn luyện thêm kiến thức ở nhà. Chúc các bạn học tốt và đạt kết quả cao trong kì thi sắp tới

Đánh giá bài viết
1 252
Soạn Văn Lớp 9 (ngắn nhất) Xem thêm