Tư cách pháp nhân là gì?

1 404

Khái niệm tư cách pháp nhân

Có rất nhiều loại hình doanh nghiệp hiện nay, tuy nhiên không phải bất kì loại hình doanh nghiệp nào cũng có tư cách pháp nhân. Vậy tư cách pháp nhân là gì và có điều kiện gì để cá doanh nghiệp có được tư cách pháp nhân?

1. Tư cách pháp nhân là gì?

Pháp nhân là thuật ngữ pháp lý chỉ một thực thể mang tính hội đoàn. Có rất nhiều quan điểm và học thuyết giải thích cho khái niệm pháp nhân như: có thuyết cho pháp nhân là một chủ thể giả tạo, có thuyết cho nó là một chủ thể thực sự...vv Song theo quy định của pháp luật Việt Nam thì pháp nhân là những tổ chức (khác với thể nhân – chỉ con người) có tư cách pháp lý độc lập để tham gia các hoạt động pháp lý khác như kinh tế, xã hội.

Theo quy định tại Bộ luật Dân sự thì một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau đây:

  • Được thành lập hợp pháp tức là phải được tồn tại dưới một hình thái xác định và phải được cơ quan có thẩm quyền thành lập, cho phép thành lập, đăng ký hoặc công nhận;
  • Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ bao gồm các cơ quan lãnh đạo, bộ phận chuyên môn của tổ chức, đảm bảo cho tổ chức có khả năng thực tế để hoạt động và điều hành đảm bảo tính nhất quán trong hoạt động pháp nhân;
  • Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó tức pháp nhân tự chịu trách nhiệm tài sản của mình và trong giới hạn tài sản của mình
  • Nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc.

Như vậy, tư cách pháp nhân là tư cách để xác định trách nhiệm tài sản (vô hạn hay hữu hạn) của tổ chức, doanh nghiệp tức là nếu có tư cách pháp nhân sẽ tách bạch tài sản của chủ sở hữu doanh nghiệp với pháp nhân là doanh nghiệp đó (chịu trách nhiệm hữu hạn), còn doanh nghiệp không có tư cách pháp nhân thì không có sự tách bạch này (chịu trách nhiệm vô hạn).

Ví dụ: Khi một doanh nghiệp phá sản thì chủ sở hữu chỉ chịu trách nhiệm giới hạn với phần vốn mà mình bỏ vào doanh nghiệp. Nhưng đối với doanh nghiệp tư nhân ngoài khoản tiền đầu tư kinh doanh thì chủ sở hữu còn phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản mình có.

Theo quy định tại Luật doanh nghiệp 2014 thì công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh là doanh nghiệp có tư cách pháp nhân còn doanh nghiệp tư nhân thì không có tư cách pháp nhân.

Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Chủ sở hữu duy nhất của doanh nghiệp tư nhân là một cá nhân, có toàn quyền quyết định đối với tất cả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Do đó đây là lý do vì sao doanh nghiệp tư nhân không có pháp nhân và cũng là loại hình doanh nghiệp dễ gặp rủi ro nhất.

Tư cách pháp nhân là gì

2. Điều kiện để có tư cách pháp nhân

Có 4 điều kiện để một tổ chức được công nhận là pháp nhân:

– Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ: Tổ chức là tập hợp nhiều người có cùng chung mục đích, lợi ích… được thành lập với những nhiệm vụ, chức năng cụ thể nhằm triển khai một mục đích nào đó. Cơ cấu tổ chức chặt chẽ giúp cho pháp nhân trở thành một thể thống nhất, hoạt động, vận hành một cách có hiệu quả. Cơ cấu tổ chức chặt chẽ nghĩa là pháp nhân phải có sự phân bổ, sắp xếp nguồn nhân lực vào các bộ phận như phòng, ban… và quy định cho từng bộ phận đó chức năng, nhiệm vụ cụ thể trong Điều lệ. Thế nhưng điều kiện này có lẽ chưa thực sự chính xác và không cần thiết tại vì trong một số trường hợp (Chẳng hạn công ty TNHH 1 TV…) tổ chức không đáp ứng điều kiện này nhưng vẫn được coi là pháp nhân.

– Được thành lập hợp pháp: Công ty được thành lập theo đúng pháp luật, luật định.

Trên cơ sở mục đích, chức năng, nhiệm vụ,của một tổ chức mà Nhà nước bằng pháp luật công nhận tổ chức đó là pháp nhân thông qua các hình thức: Cơ quan có thẩm quyền thành lập, cho phép thành lập, đăng kí hoặc công nhận là được thành lập.

Tính hợp pháp của pháp nhân giúp pháp nhân đó vào các quan hệ pháp luật và tồn tại dưới sự giữ vững, để chắc chắn rằng của Nhà nước nhằm phù hợp với quy định của Nhà nước đó. Chính vì vậy tổ chức thành lập không hợp pháp thì không được coi là pháp nhân hợp pháp

– Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó:

Như những chủ thể dân sự khác, để có thể thực hiện các quyền và gánh vác nghĩa vụ khi tham gia các quan hệ dân sự, pháp nhân cần phải có một khối lượng tài sản nhất định. Đồng thời tài sản của pháp nhân còn phải có sự độc lập, tức là pháp nhân có đầy đủ 03 quyền năng của quyền sở hữu là chiếm hữu, sử dụng và định đoạt nhằm giúp cho chủ thể của pháp nhân không bị chi phối bởi ai; đảm bảo tư cách chủ thể của pháp nhân. Mặt khác, để triển khai các bước bình đẳng giữa các chủ thể nên pháp luật.

Quy định pháp nhân phải tự chịu trách nhiệm bằng khối tài sản đó. Trách nhiệm của pháp nhân khi vi phạm nghĩa vụ không thể do một cơ quan hay tổ chức khác gánh vác và các thành viên của pháp nhân chỉ phải chịu trách nhiệm trong phạm vi tài sản của mình đã góp (không kể các cơ sở kinh doanh hợp danh) tham gia pháp nhân. Đây cũng chính là một yếu tố để phân biệt pháp nhân với thể nhân.

– Nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập: Nguyên nhân của điều kiện này được xuất phát từ việc phân tách các tài sản (tức tài sản độc lập) giành cho các cá nhân, tổ chức khác. Với việc sở hữu một khối tài sản riêng, pháp nhân có đủ khả năng để hưởng, chính bản thân sẽ thực hiện các quyền và chịu nghĩa vụ khi vào các quan hệ dân sự. Mặt khác, các chủ thể thành lập pháp nhân khi thành lập đã chuyển quyên sở hữu những tài sản mà mình muốn tham gia khối tài sản chung, vì lẽ đó cần có một sự thống nhất về mặt quy định trong việc sử dụng khối tài sản đó.

Đánh giá bài viết
1 404
Dịch vụ Pháp lý Xem thêm