Cách tính tỷ lệ bản đồ

Tỉ lệ bản đồ cho ta biết khoảng cách trên bản đồ đã thu nhỏ bao nhiêu lần so với kích thước thực tế. Vậy cách tính tỉ lệ bản đồ như thế nào? Để giúp bạn đọc có thể giải đáp được những thắc mắc này, VnDoc.com mời bạn đọc cùng tham khảo cách tính tỷ lệ bản đồ nhanh nhất.

1. Tỉ lệ bản đồ là gì?

Như chúng ta đã biết, bản đồ là một dạng thu nhỏ mang tính chất mô phỏng lại những tính chất thực địa bên ngoài. Để có thể vẽ được một tấm bản đồ với kích thước trên một tờ giấy, người ta phải thu nhỏ kích thước thực địa theo một tỉ lệ nhất định. Hay hiểu một cách khác, khi nhìn vào bản đồ, tỉ lệ bản đồ giúp ta biết được khoảng cách thực trên thực giữa bản đồ và thực địa là bao nhiêu.

Trên mỗi tấm bản đồ, tỉ lệ bản đồ thường được ghi ở phía bên trên hay tại phía góc của bản đồ.

Tỉ lệ bản đồ thường được biểu diễn ở hai dạng:

• Tỉ lệ số: Dạng này tương tự như số thập phân. Nhưng có một đặc điểm là tử số luông luôn là 1, và mẫu số thường được biểu thị dưới dạng 1000, 10000 hay 100000. Mẫu số càng lớn thì 1 đơn vị khoảng cách trên bản đồ so với thực địa càng lớn. Ví dụ: tỉ lệ 1:100.000 có nhĩa là cứ 1cm trên bản đồ thì ở ngoài thực địa sẽ là 100000 cm hay 1km.
• Tỉ lệ thước: Tỉ lệ này được vẽ cụ thể dưới dạng thức đo đã tính sẵn. Mỗi đọa đều ghi số đo độ dài tương ứng trên thực địa. VD: Mỗi đoạn 1cm thì bằng 1km hay 10km,…

Tỉ lệ bản đồ sẽ liên quan đến các đối tượng địa lý được thể hiện trên bản đồ. Tỉ lệ càng lớn thì chi tiết thể hiện trên bản đồ càng cao. VD như những bản đồ có tỉ lệ 1:100000 là bản đồ tỉ lệ lớn. Những loại bản đồ như thế này thường được in ở khổ lớn, như vậy mới có thể biểu thị hết các chi tiết trên bản đồ. Còn những loại bản đồ có tỉ lệ 1:1000000 là những bản đồ có tỉ lệ nhỏ, mức độ thể hiện chi tiết sẽ không cao.

2. Cách tính tỉ lệ bản đồ

2.1. Công thức tính khoảng cách thực tế

Khi biết tỉ lệ bản đồ và khoảng cách đo được trên bản đồ, áp dụng công thức:

Khoảng cách thực tế = Khoảng cách trên bản đồ x Mẫu số của tỉ lệ

Ví dụ: Trên bản đồ tỉ lệ (1 : 1.000.000), khoảng cách giữa hai điểm là 5 cm.

Tính toán: 5 cm x 1.000.000 = 5.000.000 cm

Đổi đơn vị: 5.000.000 cm = 50.000 m = 50 km

2.2 Công thức tính khoảng cách trên bản đồ

Khi biết khoảng cách ngoài thực địa và tỉ lệ bản đồ, áp dụng công thức:

Khoảng cách trên bản đồ = Khoảng cách thực tế : Mẫu số của tỉ lệ

Ví dụ: Khoảng cách thực tế là 12 km. Bản đồ có tỉ lệ 1 : 200.000

Đổi đơn vị: 12 km = 1.200.000 cm

Tính toán: 1.200.000 cm : 200.000 = 6 cm

2.3 Công thức tính tỉ lệ bản đồ

Khi đã biết khoảng cách thực tế và khoảng cách đo được trên bản đồ, áp dụng công thức:

Tỉ lệ bản đồ = Khoảng cách trên bản đồ : Khoảng cách thực tế

(Yêu cầu: Đổi cả 2 khoảng cách về cùng đơn vị cm trước khi chia).

Ví dụ: Hai điểm cách nhau 3 km ngoài thực tế, đo trên bản đồ được 3 cm.

Đổi đơn vị: 3 km = 300.000 cm

Tính toán: 3 cm : 300.000cm = \(\frac{3}{300.000} = \frac{1}{100.000}\)

Kết quả: Tỉ lệ bản đồ là 1 : 100.000

3. Những ứng dụng của tỉ lệ bản đồ

Bản đồ không chỉ được ứng dụng để xem đường đi, hay địa hình, mà còn được ứng dụng trong rất nhiều các lĩnh vực khác, chẳng hạn như kiến trúc xây dựng, quân sự, du lịch,…

3.1 Ứng dụng của tỉ lệ bản đồ trong kiến trúc xây dựng

Ở những công trình lớn, bản đồ là vật dụng không thể thiếu để các bộ phận, có thể làm việc ăn ý với nhau. Bởi một kiến trúc có rất nhiều các chi tiết, như cách bố trí không gian, căn phòng rộng bao nhiêu, tường dầy bao nhiêu, vị trí nào đặt cái gì, lắp cái gì,… rất rất nhiều những vấn đề liên quan, mà bản đồ như một công cụ để các bộ phận, để mọi người có thể làm việc ăn ý với nhau. Và tỉ lệ bản đồ sẽ giúp chúng ta khi nhìn vào bản đồ có thể hiểu được rằng kích thước thực của chúng là bao nhiêu, vô cùng tiện lợi.

3.2 Ứng dụng trong quân sự

Thêm một lĩnh vực mà bản đồ mà một trong những công cụ được sử dụng nhiều nhất. Trong mỗi trân đánh quân cả quân dịch và quan ta đều phải sử dụng bản đồ để đưa ra những chiến thuật sống còn. Bản đồ chính là công cụ hỗ trợ điều đó. Trong lĩnh vực này loại bản đồ được sử dụng nhiều nhất là bản đồ địa hình. Loại bản đồ này cũng sử dụng tỉ lệ bản đồ để đo được sự gồ ghề, dốc, độ cao của địa hình. Dựa vào đó mà đưa ra những chiến thật có lợi nhất cho quân ta.

4. Kết luận

Tỉ lệ bản đồ là một phần rất quan trọng được ứng dụng rộng rãi trong cuộc sống và trong mọi ngành nghề khác nhau. Trên đây là bài viết cách tính tỉ lệ bản đồ, rất mong những chia sẻ trên sẽ giúp ích được cho các bạn học sinh và những bạn đang cần.

Trên đây VnDoc.com vừa gửi tới bạn đọc bài viết Hướng dẫn tính tỉ lệ bản đồ. Chắc hẳn qua bài viết bạn đọc đã nắm được cách tính tỉ lệ bản đồ rồi đúng không ạ? Hi vọng qua bài viết này bạn đọc có thêm nhiều thông tin bổ ích nhé.