Giáo án Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10, 11, 12 Kết nối tri thức (Học kì 2 + Năng lực số)

Hoạt động của GV và HS

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập- GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn” kể tên các luật, bộ luật của Việt Nam.- GV chia lớp thành 2 đội, mỗi đội 6 người. Lần lượt từng thành viên ghi tên các luật, bộ luật lên bảng trong thời gian 2 phút.- GV lưu ý các đáp án không được trùng nhau.- Sau khi chơi, GV mời một vài HS chia sẻ sự hiểu biết của mình về một luật hoặc bộ luật mà em biết.- GV đặt các câu hỏi gợi mở để dẫn dắt vào bài mới.

Sự hiểu biết ban đầu của học sinh về hệ thống pháp luật Việt Nam. - Tên một số luật và bộ luật của Việt Nam (ví dụ: Bộ Luật dân sự, Bộ luật Hình sự, Luật Giao thông đường bộ...).- Lời giới thiệu bài học của GV.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ- HS tham gia trò chơi theo nhóm.- HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi của GV.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận- HS (đại diện các đội) trình bày kết quả trò chơi.- HS được mời đứng lên chia sẻ câu trả lời của mình trước lớp.- HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung.

Bước 4: Kết luận, nhận định- GV nhận xét, tuyên dương đội thắng.- GV nhận xét các câu trả lời của HS.- GV dẫn dắt vào bài học mới: "Để điều chỉnh các quan hệ xã hội đa dạng, Nhà nước cần ban hành hệ thống pháp luật đầy đủ và thống nhất. Bài học này sẽ giúp các em tìm hiểu về Hệ thống pháp luật và văn bản pháp luật Việt Nam."

Kiến thức cần ghi nhớ: Mở đầu bài học, tạo sự kết nối với kinh nghiệm cá nhân và hiểu biết ban đầu của HS về pháp luật.

Hoạt động của GV và HS

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, quan sát sơ đồ trong SGK (trang 76) và trả lời các câu hỏi: 1. Cấu trúc bên trong của hệ thống pháp luật Việt Nam gồm những bộ phận nào? 2. Hình thức thể hiện bên ngoài của hệ thống pháp luật Việt Nam được biểu hiện như thế nào? 3. Em hãy nêu ví dụ minh hoạ cho cấu trúc của hệ thống pháp luật? [Tích hợp NLS] GV gợi ý HS sử dụng điện thoại để tìm kiếm ví dụ về các Ngành Luật và Chế định Luật.

I. HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

- 1. Khái niệm: Là tổng thể các quy phạm pháp luật, các nguyên tắc, định hướng pháp luật có mối liên hệ mật thiết và thống nhất với nhau, được sắp xếp thành các ngành luật, các chế định pháp luật và được thể hiện trong các văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

- 2. Cấu trúc:

- a. Cấu trúc bên trong:

Ngành luật: Là bộ phận lớn của hệ thống pháp luật, điều chỉnh một lĩnh vực quan hệ xã hội nhất định (ví dụ: Luật Dân sự, Luật Hình sự…).

Chế định pháp luật: Là nhóm quy phạm pháp luật trong một ngành luật, cùng điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội cụ thể (ví dụ: Chế định thừa kế, Chế định giao kết hợp đồng…).

Quy phạm pháp luật: Là đơn vị nhỏ nhất, quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện.

- b. Hình thức thể hiện bên ngoài: Là các loại văn bản pháp luật.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ- HS làm việc cặp đôi, quan sát sơ đồ, đọc thông tin trong SGK và trả lời các câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận- GV gọi ngẫu nhiên 2-3 cặp HS trình bày kết quả.- HS khác nhận xét và bổ sung.- GV đặt các câu hỏi bổ sung để làm rõ khái niệm (Hệ thống pháp luật là gì? Ngành luật là gì?...).

Bước 4: Kết luận, nhận định- GV nhận xét, đánh giá câu trả lời của HS.- GV chốt kiến thức cơ bản về hệ thống pháp luật Việt Nam.- GV tích hợp giáo dục quyền con người và phòng, chống tác hại của thuốc lá bằng cách dẫn các ví dụ cụ thể về Quy phạm pháp luật trong các văn bản luật liên quan.

Hoạt động của GV và HS

Sản phẩm

a) Mục tiêu: Khai thác trải nghiệm, hiểu biết của HS quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật; tạo hứng thú học tập cho HS và kết nối với bài học mới.

c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

b) Nội dung: HS xem video Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập và trả lời câu hỏi: 1/Trong đoạn video, Bác Hồ đã đề cập đến quyền gì đầu tiên khi đọc bản tuyên ngôn độc lập? 2/ Quyền đó được Bác khẳng định như thế nào?

d) Tổ chức thực hiện:

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập: - HS xem video và trả lời câu hỏi

* Thực hiện nhiệm vụ: - HS suy nghĩ trả lời câu hỏi

* Báo cáo, thảo luận: - GV mời HS chia sẻ suy nghĩ của mình sau khi xem xong video

* Kết luận, nhận định: [Tích hợp Quyền con người]: Giáo viên nhấn mạnh quyền "tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc" chính là những quyền con người cơ bản, thiêng liêng và bất khả xâm phạm.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Kiến thức cần đạt

a) Mục tiêu: Giới thiệu ý nghĩa của bài học, khai thác vốn sống, trải nghiệm và những hiểu biết ban đầu về quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật

1. Một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật

a. Công dân bình đẳng về quyền và nghĩa vụ

Mọi công dân không phân biệt giới tính, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địa vị xã hội, độ tuổi.... nếu có đủ các điều kiện theo quy định của Hiến pháp, pháp luật thì đều được hưởng các quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ pháp lí mà Hiến pháp, pháp luật đã quy định.

b) Nội dung: HS làm việc cá nhân, đọc các thông tin, trường hợp trong SGK và trả lời câu hỏi tìm hiểu một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật.

c) Sản phẩm: Dự kiến câu trả lời của HS: * Công dân bình đẳng về quyền và nghĩa vụ pháp lí được thể hiện trong mỗi thông tin, trường hợp trên như sau: + Thông tin 2: Trong nghĩa vụ quân sự, mọi công dân không phân biệt giới tính khi đăng ký tham gia đi nghĩa vụ. + Trường hợp 3: Công dân trong trường hợp này đã được pháp luật đối xử bình đẳng, công bằng thông qua việc chia số tài sản của bà M và ông C để lại cho cả hai người con bằng nhau. + Trường hợp 4: Mẹ của A đã thực hiện đúng quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật qua việc tiếp tục để cho A đi học như anh trai của A dù hoàn cảnh gia đình khó khăn. + Thông tin 5: Theo Luật Giao thông đường bộ, tất cả những người tham gia giao thông đều phải chấp hành quy định theo đúng luật mà không phân biệt độ tuổi, giới tính. * HS căn cứ vào các quy định của Hiến pháp và một số văn bản quy phạm pháp luật khác nêu được những ví dụ mà HS biết được trong thực tiễn.

d) Tổ chức thực hiện: [Tích hợp Quyền con người]: Trong phần thảo luận, giáo viên có thể liên hệ các trường hợp trong sách giáo khoa (ví dụ: quyền được đi học của A) với quyền được giáo dục, một quyền cơ bản của con người đã được pháp luật Việt Nam và quốc tế ghi nhận, đảm bảo mọi công dân, không phân biệt hoàn cảnh, đều có cơ hội học tập và phát triển.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV giao nhiệm vụ học tập cho HS, yêu cầu HS làm việc theo nhóm, đọc các thông tin, trường hợp trong SGK và trả lời câu hỏi (trang 55) Nhóm 1,2,3: Công dân bình đẳng về quyền và nghĩa vụ pháp lí được thể hiện như thế nào ở mỗi thông tin, trường hợp 2, 3 ? Nêu ví dụ minh họa thể hiện công dân bình đẳng về quyền và nghĩa vụ pháp lý Nhóm 4,5,6: Công dân bình đẳng về quyền và nghĩa vụ pháp lí được thể hiện như thế nào ở mỗi thông tin, trường hợp 4, 5? Nêu ví dụ minh họa thể hiện công dân bình đẳng về quyền và nghĩa vụ pháp lý

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - HS làm việc theo nhóm trao đổi, trả lời câu hỏi trang 55

Bước 3: Báo cáo, thảo luận - Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung

Bước 4: Kết luận, nhận định - GV Nhận xét, phân tích, nhấn mạnh nội dung: quyền và nghĩa vụ của công dân không tách rời nhau. Mức độ thực hiện quyền và nghĩa vụ đến đâu phụ thuộc vào khả năng, hoàn cảnh, điều kiện của mỗi người. Sau đó kết luận, chốt lại nội dung cần ghi nhớ về quyền bình đẳng về quyền và nghĩa vụ của CD

Hoạt động của GV và HS

Sản phẩm

Mục tiêu: Tạo hứng thú và giúp HS có những hiểu biết ban đầu về quyền sở hữu tài sản và nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác.

Dự kiến sản phẩm: HS kể tên được một số văn bản pháp luật liên quan như Hiến pháp 2013, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự,... Kiến thức trọng tâm: HS có hiểu biết ban đầu về các quy định của pháp luật về sở hữu tài sản, tạo cơ sở cho việc tiếp thu kiến thức mới.

B1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, kể tên một số văn bản pháp luật có quy định về quyền sở hữu tài sản và nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác.

B2. Thực hiện nhiệm vụ: HS làm việc cá nhân để chuẩn bị câu trả lời. GV quan sát và hỗ trợ HS.

B3. Báo cáo, thảo luận: GV mời 1-2 HS trình bày, các HS khác nhận xét và bổ sung.

B4. Kết luận, nhận định: GV nhận xét, chốt ý và dẫn dắt HS vào bài học mới, nhấn mạnh ý nghĩa của việc tìm hiểu pháp luật về sở hữu tài sản.

Hoạt động của GV và HS

Sản phẩm

Mục tiêu: HS nêu được các quy định cơ bản về quyền và nghĩa vụ sở hữu tài sản; phân tích, đánh giá được hành vi vi phạm và hậu quả.

I. Quyền và nghĩa vụ của công dân về sở hữu tài sản. Quyền sở hữu là một trong những quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp và pháp luật bảo vệ.

- Quyền sở hữu tài sản là quyền của chủ sở hữu được thực hiện mọi hành vi theo ý chí của mình đối với tài sản, bao gồm việc quản lí, sử dụng và định đoạt tài sản đó, nhưng không được trái với quy định của pháp luật và không làm tổn hại đến lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

- Quyền sở hữu bao gồm ba quyền năng cơ bản: Quyền chiếm hữu, Quyền sử dụng và Quyền định đoạt.

a, Quyền Chiếm hữu (Quyền nắm giữ tài sản): Là quyền trực tiếp nắm giữ, quản lí hoặc chi phối tài sản một cách thực tế. Gồm:

- Chiếm hữu hợp pháp (Có căn cứ): Là việc chiếm hữu tài sản dựa trên một quyền hợp pháp được pháp luật thừa nhận và bảo vệ (như sở hữu, thuê, mượn, giữ hộ).

Ví dụ: Người thuê nhà theo hợp đồng, Chủ sở hữu nhà đất được thừa kế hợp pháp.

- Chiếm hữu bất hợp pháp (Không có căn cứ): Là việc chiếm hữu tài sản mà không có quyền sở hữu hoặc không được chủ sở hữu cho phép. Đây là hình thức không được pháp luật công nhận và bảo vệ.

- Chiếm hữu ngay tình: Là khi người chiếm hữu tin rằng mình có quyền hợp pháp đối với tài sản và không biết việc chiếm hữu đó là không có căn cứ pháp luật.

- Chiếm hữu không ngay tình: Là khi người chiếm hữu biết rõ mình không có quyền hợp pháp đối với tài sản nhưng vẫn cố ý tiếp tục nắm giữ, sử dụng.

b, Quyền Sử dụng (Quyền khai thác giá trị tài sản)

Khái niệm: Là quyền khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản.

c, Quyền Định đoạt (Quyền quyết định số phận pháp lý của tài sản)

Khái niệm: Là quyền quyết định số phận pháp lý của tài sản, bao gồm việc chuyển giao quyền sở hữu (bán, tặng cho), thay đổi mục đích sử dụng hoặc tiêu hủy tài sản.

Khi thực hiện quyền sở hữu tài sản, công dân phải đồng thời thực hiện các nghĩa vụ sau:

1. Tuân thủ pháp luật: Chủ sở hữu phải sử dụng tài sản phù hợp với các quy định của pháp luật, không được sử dụng tài sản để làm những việc bị cấm hoặc gây thiệt hại cho xã hội.

2. Bảo vệ tài sản: Chủ sở hữu có trách nhiệm bảo vệ tài sản của mình khỏi bị mất cắp, hư hỏng hoặc bị xâm phạm trái pháp luật.

3. Không xâm phạm quyền lợi của người khác: Việc sử dụng tài sản không được gây thiệt hại hoặc làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

B1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm cặp đôi, đọc thông tin và trường hợp trong SGK để trả lời câu hỏi: "Trong trường hợp trên, các chủ thể đã thực hiện quyền sở hữu tài sản của mình như thế nào? Theo quy định của pháp luật, họ có những quyền và nghĩa vụ gì về sở hữu tài sản?" (Tích hợp NLS - Miền 1.1): GV yêu cầu HS tìm kiếm (Miền 1.1) các điều luật/vụ việc liên quan đến quyền sở hữu tài sản trên không gian mạng (quyền sở hữu trí tuệ).

B2. Thực hiện nhiệm vụ: HS đọc SGK, thảo luận nhóm để tìm ra câu trả lời. GV quan sát, hỗ trợ.

B3. Báo cáo, thảo luận: GV mời đại diện các nhóm trình bày, các HS khác nhận xét, bổ sung. GV lồng ghép tình huống tích hợp [Tích hợp Phòng chống tham nhũng] về việc ông X tham ô tài sản công để HS phân tích hành vi vi phạm.

B4. Kết luận, nhận định: GV nhận xét, tổng kết và chốt kiến thức. GV yêu cầu HS tiếp tục khai thác trường hợp trong SGK để xác định chủ thể vi phạm và hậu quả.