Câu hỏi tự luận Lịch sử 6 - Bài 20: Vương quốc Phù Nam

Bài Câu hỏi tự luận Lịch sử 6 – Bài 20: Vương quốc Phù Nam được biên soạn với hệ thống câu hỏi phong phú, chia theo 4 mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao, kèm đáp án chi tiết. Nội dung tập trung làm rõ sự hình thành, phát triển của Vương quốc Phù Nam, cùng những đặc điểm nổi bật về kinh tế, văn hóa và vai trò trong khu vực Đông Nam Á cổ đại. Tài liệu giúp học sinh củng cố kiến thức, rèn luyện tư duy phân tích và kỹ năng trình bày, đồng thời hỗ trợ giáo viên hiệu quả trong việc xây dựng đề kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực.

1. Nhận biết

Câu 1: Hãy trình bày quá trình ra đời, phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam.

Trả lời:

- Vương quốc Phù Nam ra đời vào khoảng thế kỉ I, địa bàn chủ yếu của Phù Nam thuộc vùng Nam Bộ Việt Nam hiện nay.

- Từ thế kỉ III đến thế kỉ V, Phù Nam là quốc gia phát triển nhất trong khu vực Đông Nam Á. Thời gian này, Phù Nam là trung tâm kết nối giao thương và văn hóa giữa các cộng đồng dân cư trong khu vực Ấn Độ, Trung Quốc.

- Từ thế kỉ III, Phù Nam bắt đầu mở rộng lãnh thổ, nhiều lần chinh phục các xứ lân bang.

- Từ thế kỉ VI, Phù Nam suy yếu và bị Chân Lạp thôn tính. Tới đầu thế kỉ VII, Vương quốc Phù Nam sụp đổ.

Câu 2: Hiện tượng tự nhiên nào là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của vương quốc Phù Nam? Dẫn chứng.

Trả lời:

- Tình trạnh biển xâm thực đất liền (biển lấn) là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của vương quốc Phù Nam:

+ Mực nước biển dâng cao trong các đợt biển lấn đã khiến cho vùng đồng bằng châu thổ của Phù Nam dần bị thu hẹp.

+ Nước biển dâng lên quá cao (năm 650, mực nước biển đã dâng cao khoảng 0.8 mét), khiến cư dân Phù Nam ở vùng này không thể bám trụ lại được nữa, buộc họ phải di chuyển tới khu vực khác để sinh sống.

2. Thông hiểu

Câu 1: Ở Vương quốc Phù Nam, dấu ấn của đời sống sông nước được thể hiện như thế nào?

Trả lời:

Nền văn hóa mang đậm đời sống sông nước là đặc trưng dễ nhận biết nhất của văn hóa Phù Nam: người Phù Nam làm nhà sàn trên kênh rạch, xây dựng những thành thị ở những vùng đất nổi, đi lại chủ yếu bằng mảng, ghe thuyền.

Câu 2: Em hãy nêu những hoạt động kinh tế chính của cư dân Phù Nam.

Trả lời:

- Những hoạt động kinh tế chính của cư dân Phù Nam:

+ Sản xuất nông nghiệp (trồng lúa, hoa màu…)

+ Sản xuất thủ công nghiệp.

+ Buôn bán.

Câu 3: Theo em, nét văn hóa nào của cư dân cổ Phù Nam còn được lưu giữ trong đời sống của người Nam Bộ hiện nay?

Trả lời:

- Nét văn hóa của cư dân Phù Nam còn lưu giữ trong đời sống của cư dân Nam Bộ:

+ Sử dụng ghe, thuyền để đi lại trên kênh, rạch.

+ Dựng những ngôi nhà sàn rộng bằng gỗ trên mặt nước để chung sống hài hòa trong môi trường sông nước và khí hậu nóng ẩm.

+ Các tôn giáo như: Phật giáo, Ấn Độ giáo giữ vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của cư dân.

Câu 4: Văn hóa Phù Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi nền văn hóa nào?

Trả lời:

Văn hóa Phù Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi nền văn hóa Ấn Độ:

- Trên cơ sở văn hoá Óc Eo và sự ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ, khoảng cuối thế kỉ I, vương quốc cổ Phù Nam được thành lập.

- Cư dân Phù Nam sớm tiếp nhận các tôn giáo từ của Ấn Độ như Hin-đu giáo, Phật giáo.

Câu 5: Em hãy cho biết tổ chức xã hội ở Vương quốc Phù Nam?

Trả lời:

Tổ chức xã hội của Vương quốc Phù Nam

- Xã hội Phù Nam có nhiều tầng lớp: quý tộc, nông dân, thương nhân, thợ thủ công.

- Quý tộc và phần lớn thương nhân, thợ thủ công sống trong các thành thị.

- Nhờ thủ công nghiệp và ngoại thương phát triển nên thành thị Phù Nam là nơi sinh sống của nhiều tầng lớp dân cư và giữ vai trò quan trọng trong tổ chức xã hội của Phù Nam.

3. Vận dụng

Câu 1: Nhân tố quan trọng nhất đưa đến sự phát triển mạnh của ngoại thương đường biển ở Phù Nam là nhân tố nào?

Trả lời:

Những nhân tố đưa đến sự phát triển của ngoại thương Phù Nam bao gồm:

- Vị trí địa lí và điều kiện tự nhiên:

+ Phù Nam nằm trên điểm trung chuyển đường biển thế giới qua Đông Nam Á, từ Trung Hoa qua Ấn Độ tới Địa Trung Hải và ngược lại.

+ Hơn nữa, Phù Nam cổ có đường bờ biển khá rộng (cả phía Đông và Nam cùng giáp biển) và giáp với vịnh Thái Lan. Đây là vùng vịnh lớn, kín gió, lánh sâu vào đất liền, nhiều nơi tập kết, tạo địa hình vô cùng thuận lợi cho các tàu bè tránh bão, trú ẩn và neo đậu nghỉ chân khi qua vùng biển này.

- Sự phát triển của sản xuất nông nghiệp, thủ công nghiệp trong nước đã tạo ra nguồn sản vật (hàng hóa) dồi dào cho hoạt động thương mại.

- Kĩ thuật đóng tàu: được quan tâm phát triển, tăng dần về quy mô và chất lượng do yêu cầu của quá trình trao đổi, buôn bán.

Trong các nhân tố trên, điều kiện tự nhiên và vị trí địa lí là nhân tố quan trọng nhất đưa đến sự phát triển của ngoại thương của quốc gia cổ Phù Nam. (Vì tới khoảng thế kỉ VI – thế kỉ VII, khi con đường giao thương ở Đông Nam Á có sự chuyển hướng xuống vùng eo biển Ma-lắc-ca, Óc Eo không còn giữ vị trí trung tâm trên tuyến đường thương mại, thì Vương quốc Phù Nam cũng nhanh chóng suy tàn).

Câu 2: Em có nhận xét gì về tín ngưỡng, tôn giáo của Vương quốc cổ Phù Nam?

Trả lời:

Tín ngưỡng, tôn giáo:

- Cư dân Phù Nam thờ đa thần.

+ Sớm tiếp nhận đạo Phật và đạo Hin-đu từ Ấn Độ.

+ Với cảng biển và giao thông đường thủy phát triển, Phù Nam được coi là “trạm trung chuyển” để các tôn giáo như Phật giáo, Hin-đu giáo tiếp tục truyền bá sâu rộng vào khu vực Đông Nam Á.

4. Vận dụng cao:

Câu 1: Những điểm giống và khác nhau trong đời sống kinh tế của cư dân Văn Lang, Lạc; cư dân Chăm-pa và cư dân Phù Nam là gì?

Trả lời:

Giống nhau	Khác nhau
- Đời sống kinh tế: Chủ yếu làm nghề trồng lúa nước. - Ngoài nghề nông còn có các nghề thủ công.	- Kinh tế của cư dân Văn Lang, Âu Lạc ngoài nghề nông còn săn bắn, chăn nuôi, đánh cá và làm các nghề thủ công. - Kinh tế của cư dân Chăm-pa, ngoài nghề nông, các nghề thủ công, khai thác lâm thổ sản khá phát triển. - Kinh tế của cư dân Phù Nam có sự kết hợp giữa nông nghiệp với làm nghề thủ công, đánh cá và buôn bán. Ngoại thương đường biển rất phát triển.

Câu 2: Những điểm giống và khác nhau trong đời sống văn hoá của cư dân Văn Lang, Âu Lạc; cư dân Chăm-pa và cư dân Phù Nam là gì?

Trả lời:

Giống nhau	Khác nhau
- Đời sống văn hoá tinh thần phong phú, đa dạng - Sinh hoạt văn hoá thường gắn với kinh tế nông nghiệp. Có tập tục ở nhà sàn - Tín ngưỡng: Biết thờ cúng và sùng bái các vị thần.	- Cư dân Văn Lang, Âu Lạc chưa có chữ viết riêng; có tục nhuộm răng đen, ăn trầu, xăm mình, dùng đồ trang sức. Cư dân Chăm-pa, Phù Nam đã có chữ viết riêng bắt nguồn từ chữ Phạn của Ấn Độ. -- Cư dân Văn Lang, Âu Lạc sùng bái tự nhiên. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, sùng kính các anh hùng có công với làng nước. Cư dân Chăm-pa và cư dân Phù Nam đều theo tôn giáo Bà La Môn và Phật giáo.