Tìm hiểu chung bài Sọ Dừa lớp 6

A. Thể loại Truyện cổ tích

1. Khái niệm: Truyện cổ tích là loại truyện dân gian kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật quen thuộc:

• Nhân vật bất hạnh (như: người mồ côi, người con riêng, người em út, người có hình dạng xấu xí…)
• Nhân vật dũng sĩ và nhân vật có tài năng kì lạ.
• Nhân vật thông minh và nhân vật ngốc nghếch.
• Nhân vật là động vật (con vật biết nói năng, hoạt động, tính cách như con người)

2. Phân loại: Truyện cổ tích được phân loại dựa trên đặc điểm của kiểu nhân vật chính của câu chuyện, vì thế cơ bản sẽ có 4 loại truyện cổ tích:

• Truyện cổ tích kể về các nhân vật bất hạnh.
• Truyện cổ tích kể về các nhân vật dũng sĩ và nhân vật có tài năng kì lạ.
• Truyện cổ tích kể về các nhân vật thông minh hoặc ngốc nghếch.
• Truyện cổ tích kể về các nhân vật là động vật.

3. Đặc trưng:

• Đặc trưng về nghệ thuật: thường sử dụng nhiều các yếu tố hư cấu, hoang đường, kì ảo.
• Đặc trưng về cốt truyện: câu chuyện thường trải qua các giai đoạn với cấu trúc chung (sinh ra - biến cố - hóa giải biến cố - kết cục), và thường luôn là kết thúc có hậu.
• Đặc trưng về nội dung, ý nghĩa: thường truyền tải, thể hiện ước mơ, niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối cùng của cái thiện đối với cái ác, cái tốt đối với cái xấu, sự công bằng đối với sự bất công.

B. Tác phẩm Sọ Dừa

1. Thể loại: Truyện cổ tích

2. Xuất xứ: Theo Trương Chính (chủ biên), Truyện cổ dân gian Việt Nam, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1983, tr53-55)

3. Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

4. Ngôi kể: Ngôi thứ ba

5. Bố cục: Gồm 3 phần:

STT	Giới hạn	Nội dung
Phần 1	Từ đầu → "đặt tên cho nó là Sọ Dừa"	Sự ra đời kì lạ của Sọ Dừa
Phần 2	"Lớn lên, Sọ Dừa vẫn không" → "phòng khi dùng đến"	Sọ Dừa lớn lên đi chăn bò cho nhà phú ông, cưới cô út làm vợ, đi thi đỗ Trạng Nguyên và được nhà vua cử đi sứ
Phần 3	Phần còn lại	Vợ Sọ Dừa gặp biến cô bị hãm hại và cuộc đoàn tụ cảm động của 2 vợ chồng

6. Giá trị nội dung:

Truyện Sọ Dừa đề cao giá trị chân chính của con người và tình thương đối với người bất hạnh. Đồng thời thể hiện quan điểm sống ở hiền gặp lành, gieo gió gặt bão của người xưa.

7. Giá trị nghệ thuật:

- Sử dụng nhiều chi tiết tưởng tượng hoang đường, kì ảo

- Xây dựng hai tuyến nhân vật đối lập: nhân vật chính diện (Sọ Dừa, cô út...) - nhân vật phản diện (2 cô chị...)

- Sử dụng nghệ thuật kể chuyện dân gian:

• Kể chuyện theo trình tự thời gian, chuyện gì xảy ra trước thì kể trước, chuyện gì xảy ra sau thì kể sau.
• Nội dung câu chuyện xoay quanh một nhân vật chính là Sọ Dừa theo mô tip quen thuộc của truyện cổ tích (sinh ra và lớn lên với những đặc điểm kì lạ - gặp thử thách và vượt qua được - kết hôn - gặt hái thành công - gặp biến cố - đoàn tụ) với kết thúc luôn có hậu.

8. Tóm tắt:

Mẫu 1:

Có đôi vợ chồng nghèo phải đi ở cho nhà phú ông và hiếm muộn con cái. Một lần bà vợ uống nước trong cái vỏ dừa, về nhà có mang, sinh ra một đứa bé kì dị, không chân không tay, tròn như quả dừa. Toan vứt đi thì đứa bé cầu xin nên bà vợ không nỡ mà giữ đứa bé lại, đặt tên Sọ Dừa. Lớn lên, Sọ Dừa thay mẹ chăn bò. Ba cô con gái nhà phú ông thay nhau đưa cơm cho Sọ Dừa. Hai cô chị kênh kiệu, chỉ có cô út đối đãi tử tế với Sọ Dừa. Một ngày, cô út phát hiện vẻ đẹp con người Sọ Dừa, đem lòng thương yêu. Sọ Dừa nhờ mẹ hỏi cưới. Dù bị thách cưới cao, Sọ Dừa vẫn đáp ứng đầy đủ. Sọ Dừa trở về hình dáng một chàng trai tuấn tú đến đón cô út về làm vợ khiến hai cô lớn nhà phú ông vô cùng ghen tức. Sọ Dừa thi đỗ Trạng nguyên được vua cử đi sứ. Trước khi đi, chàng đưa vợ một hòn đá lửa, một con dao và hai quả trứng gà đề phòng tai họa. Sọ Dừa đi vắng, hai người chị hãm hại cô út, đẩy cô xuống biển nhằm cướp chồng em. Nhờ những đồ vật chồng đưa, cô út thoát chết, được chồng cứu trên đường đi sứ. Hai vợ chồng đoàn tụ. Hai cô chị xấu hổ bỏ nhà đi biệt xứ.

Mẫu 2:

Có đôi vợ chồng già hiếm muộn con cái, phải đi ở cho nhà phú ông. Một hôm bà vợ vào rừng hái củi, uống nước trong cái sọ dừa, về nhà có mang, ít lâu sau sinh ra một đứa bé kì dị, không chân không tay, tròn như một quả dừa. Thấy đứa bé biết nói, bà giữ lại nuôi và đặt luôn tên là Sọ Dừa. Thương mẹ vất vả, Sọ Dừa nhận chăn đàn bò nhà phú ông. Cậu chăn bò rất giỏi, con nào cũng béo mượt. Ba cô con gái nhà phú ông thay nhau đưa cơm cho Sọ Dừa. Hai cô chị kênh kiệu thường hắt hủi Sọ Dừa, chỉ có cô út đối đãi với cậu tử tế. Phát hiện ra vẻ đẹp bên trong cái vẻ kì dị của Sọ Dừa, cô út đem lòng thương yêu. Sọ Dừa nhờ mẹ đến nhà phú ông hỏi vợ. Phú ông thách cưới thật to nhưng thấy Sọ Dừa mang đủ đồ thách cưới đến, đành phải gả cô út cho chàng. Ngày cưới, Sọ Dừa hiện nguyên hình là một chàng trai trẻ đẹp khiến hai cô chị vô cùng ghen tức. Nhờ chăm chỉ đèn sách Sọ Dừa thi đỗ trạng nguyên và được nhà vua cử đi sứ nước ngoài. Trước khi đi chàng đưa cho vợ một hòn đá lửa, một con dao và hai quả trứng gà để đề phòng tai hoạ. Sọ Dừa đi vắng, hai người chị tìm cách hãm hại cô út, đẩy cô xuống biển hòng cướp chồng em. Nhờ có các đồ vật chồng đưa cho, cô út thoát chết, được chồng cứu trên đường đi sứ về. Hai vợ chồng đoàn tụ. Hai cô chị xấu hổ bỏ nhà đi biệt tích.

Mẫu 3:

Xưa có hai vợ chồng nghèo phải đi ở cho phú ông. Họ chăm chỉ, hiền lành nhưng đã lớn tuổi mà vẫn chưa có con. Một ngày nọ, bà vợ vào rừng tìm củi, khát quá nhưng mãi không tìm thấy suối. Bà nhìn thấy cái sọ dừa đựng đầy nước liền bưng lên uống. Về nhà bà có mang, sinh ra một đứa bé không chân không tay tròn như một quả dừa. Bà toan vứt đi nhưng nghe con nói, liền giữ lại nuôi, đặt tên là Sọ Dừa. Lớn lên, chàng xin đi chăn bò cho phú ông. Ba cô con gái nhà phú ông thay phiên nhau đưa cơm cho Sọ Dừa nhưng chỉ có cô Út là đối đãi tử tế với Sọ Dừa. Hết mùa ở, Sọ Dừa xin mẹ đến nhà phú ông hỏi vợ cho. Phú ông thách cưới rất nặng. Nhưng đến ngày cưới, Sọ Dừa chuẩn bị đầy đủ sính lễ để mẹ đen sang nhà phú ông. Còn Sọ Dừa thì trở về hình dáng con người là một chàng trai khôi ngô tuấn tú khiến tất cả mọi người đều kinh ngạc, còn hai cô chị thì vừa ghen vừa tức. Sọ Dừa chăm lo học hành, đỗ trạng và đi sứ. Hai người chị nghĩ kế hại khiến cô Út rơi xuống biển. Nhưng nhờ làm theo lời dặn của chồng, người vợ thoát nạn và sống trên đảo hoang. Sọ Dừa đi sứ về, hết sức vui mừng khi gặp lại vợ trên đảo. Hai người chị xấu thấy em trở về bình an, vì quá xấu hổ nên bỏ đi biệt xứ.

C. Infographic bài Sọ Dừa

Đây là mẫu xem thử, bản tải về dạng ảnh PNG, không có logo, kích thước lớn, rõ nét)