Đề kiểm tra 15 phút KHTN 7 Chủ đề 8: Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật

Trao đổi khí ở sinh vật là sự trao đổi các chất ở thể khí giữa cơ thể và môi trường.

- Ở thực vật, nước vận chuyển ở thân cây chủ yếu qua mạch gỗ từ dưới lên (mạch gỗ vận chuyển nước và chất khoáng từ rễ lên thân đến lá và các phần khác của cây).

- Mạch rây vận chuyển các chất hữu cơ được tổng hợp trong quang hợp ở lá đến các bộ phận của cây.

Ở cây táo, lá là cơ quan quang hợp chủ yếu. Lá thực hiện quá trình quang hợp tổng hợp nên các chất hữu cơ (đường); sau đó, các chất hữu cơ này được vận chuyển đến các cơ quan và bộ phận khác của cây để sử dụng hoặc tích trữ → Trong cây táo, đường được vận chuyển từ lá đến quả táo non.

Một số nguyên tố khoáng cây trồng cần một lượng rất nhỏ nhưng không thể thiếu như Cu, Bo, Mo,... Đây là các nguyên tố vi lượng. Các nguyên tố này tham gia cấu tạo nên các enzyme xúc tác cho các phản ứng hoá học trong tế bào nên chúng có vai trò tham gia điều tiết quá trình trao đổi chất, đảm bảo sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển của cây.

Trong thí nghiệm xác định chất khí cần cho quá trình tổng hợp tinh bột, khi thử tinh bột bằng dung dịch iodine, lá cây ở chuông B sẽ đổi màu xanh tím. Vì lá cây ở chuông B nhận được khí carbon dioxide từ không khí trong chuông nên đủ điều kiện tiến hành quang hợp tổng hợp nên chất hữu cơ. Còn lá cây ở chuông A không nhận được khí carbon dioxide do khí carbon dioxide bị nước vôi trong hấp thụ hết nên không thể quang hợp tổng hợp nên chất hữu cơ được.

Hô hấp tế bào giảm ở nhiệt độ thấp, hàm lượng nước trong tế bào giảm, nồng độ khí oxygen trong tế bào thấp và nồng độ khí carbon dioxide cao.

Đặc điểm của cây ưa ánh sáng mạnh là thường mọc ở những nơi quang đãng, phiến lá thường nhỏ, lá thường có màu xanh sáng.

Trao đổi chất ở sinh vật là: Tập hợp các biến đổi hóa học trong tế bào cơ thể sinh vật và sự trao đổi chất giữa cơ thể với môi trường đảm bảo duy trì sự sống.

Các bộ phận theo đúng thứ tự của cơ quan hô hấp ở người là: khoang mũi, thanh quản, khí quản, phế quản, phổi:

Khi hít vào, không khí ở môi trường ngoài đi qua khoang mũi, thanh quản, khí quản, phế quản để vào phổi và đến tận các phế nang trong phổi.

Khi thở ra, không khí từ các phế nang đi qua phế quản, khí quản, thanh quản, khoang mũi và được đưa ra ngoài.

 Quang hợp là quá trình tổng hợp các chất hữu cơ từ các chất vô cơ nhờ năng lượng ánh sáng. Trong đó, năng lượng ánh sáng mặt trời được lục lạp ở lá cây hấp thụ, chuyển hóa thành dạng năng lượng hóa học tích trữ trong các hợp chất hữu cơ, đồng thời giải phóng khí oxygen. Bởi vậy, quang hợp có 2 vai trò chủ yếu là:

(1) Cung cấp nguồn chất hữu cơ làm thức ăn cho sinh vật dị dưỡng.

(2) Cung cấp khí oxygen.

- Quang hợp không có vai trò điều hòa trực tiếp mực nước biển. Đồng thời, quang hợp hấp thụ khí carbon dioxide và thải ra khí oxygen nên cũng không làm tăng hàm lượng khí carbon dioxide trong không khí.

 Vai trò của nước đối với cơ thể sinh vật:

+ Tạo môi trường liên kết các thành phần khác nhau trong cơ thể.

+ Điều hoà thân nhiệt.

+ Môi trường sống cho nhiều loài sinh vật.

+ Môi trường hoà tan nhiều chất cần thiết.

 Nước không có vai trò tạo ra năng lượng cho cơ thể và cung cấp chất dinh dưỡng cho cơ thể sử dụng.

 Trong tế bào của hầu hết các sinh vật nhân thực, quá trình hô hấp xảy ra trong loại bào quan là ti thể. Bởi vậy, ti thể được coi như “nhà máy năng lượng” của tế bào.

Lá cây dạng bản dẹt, giúp thu nhận được nhiều ánh sáng.

Trong thực tế, có một số loại cây trồng như cây thài lài tía, cây phong lá đỏ. Lá cây có màu sắc nổi trội là màu tím và màu đỏ mà không phải màu xanh vì ngoài chất diệp lục giữ chức năng chính là quang hợp thì các loại cây này còn có các chất khác tạo nên màu của các loại lá này.

 Quá trình hô hấp tế bào thải ra môi trường khí carbon dioxide.

Phương trình hô hấp tế bào:

Glucose + Oxygen → Nước + Carbon dioxide + Năng lượng (ATP + nhiệt)