Một số yếu tố hình thức của thơ

Chúng tôi xin giới thiệu bài Một số yếu tố hình thức của thơ chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 6.

1. Thơ là gì?

Thơ (hay thơ ca, thi ca) là hình thức sáng tác văn học phản ánh cuộc sống với những cảm xúc chất chứa, cô đọng, những tâm trạng dạt dào, những tưởng tượng mạnh mẽ, trong ngôn ngữ hàm xúc, giàu hình ảnh, và nhất là có nhịp điệu.

2. Kết cấu của bài thơ là gì?

Kết cấu của bài thơ là toàn bộ tổ chức chặt chẽ và sinh động các yếu tố về nội dung và hình thức của bài thơ, tạo ra tính toàn vẹn và thể hiện một cách tốt nhất chủ đề, tư tưởng của tác phẩm.

Kết cấu của bài thơ được biểu hiện ở mọi phương diện tổ chức của tác phẩm:

(1) sự chọn lựa thể thơ

(2) sự sắp xếp các phần, các đoạn thơ theo một trình tự nhất định (bố cục)

(3) sự triển khai mạch cảm xúc

(4) sự phối hợp của vần, nhịp, hình ảnh thơ, các biện pháp tu từ, ...

3. Bố cục của bài thơ

Bố cục của bài thơ là sự tổ chức, sắp xếp các phần, các đoạn thơ theo một trình tự nhất định => giúp người đọc có cái nhìn tổng quát, biết rõ bài thơ có mấy phần, vị trí và ranh giới từng phần trong bài thơ => xác định được mạch cảm xúc của bài thơ.

4. Đặc điểm ngôn ngữ thơ

Ngôn ngữ thơ có đặc điểm là hàm súc, ngắn gọn, giàu hình ảnh, gợi nhiều hơn tả, giàu nhạc điệu, được tổ chức thành một cấu trúc đặc biệt: có vần, nhịp, thanh điệu, đối, ...

Thế giới nội tâm của nhà thơ không chỉ được thể hiện bằng ý nghĩa của từ ngữ mà còn được thể hiện qua âm thanh, nhịp điệu của từ ngữ, những yếu tố ấy góp phần làm tăng thêm hàm nghĩa cho bài thơ. Những đặc điểm trên khiến cho bài thơ dễ dàng tác động trực tiếp đến cảm xúc của người đọc và khắc sâu trong tâm trí họ.

5. Một số tác phẩm tiêu biểu

Nguyên Tiêu - Hồ Chí Minh.

Ngày Hòa bình đầu tiên - Phùng Khắc Bắc.

Những bóng người trên sân ga - Nguyễn Bính.

Tạm biệt Huế - Thu Bồn.

Vào chùa - Đồng Đức Bốn.

Sư đoàn - Phạm Ngọc Cảnh.

Chiếc xe xác qua phường Dạ Lạc - Văn Cao.

Núi Đôi - Vũ Cao.