Tìm hiểu chung Bài học đường đời đầu tiên lớp 6

A. Tác giả Bài học đường đời đầu tiên

Tác giả văn bản Bài học đường đời đầu tiên là Tô Hoài

- Tên khai sinh: Nguyễn Sen

- Quê quán:

• Sinh ra tại quê nội ở thôn Cát Động, thị trấn Kim Bài, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội) - làm nghề thủ công
• Lớn lên ở quê ngoại - làng Nghĩa Đô, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông, nay thuộc quận Cầu Giấy, Hà Nội

- Bút danh: Tô Hoài được tạo nên bởi 2 địa danh có ý nghĩa với cuộc đời ông là sông Tô Lịch và phủ Hoài Đức.

- Cuộc đời: từ khi còn là thanh niên ông đã phải làm nhiều công việc để kiếm sống như dạy trẻ, bán hàng, kế toán hiệu buôn..., cũng có những lúc ông phải chịu cảnh thất nghiệp.

- Sự nghiệp văn chương:

• Tô Hoài viết văn từ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 và nhanh chóng được công chúng chú ý đến
• Ông có khối lượng tác phẩm phong phú và đa dạng, gồm nhiều thể loại như truyện ngắn, truyện dài kỳ, hồi ký, kịch bản phim, tiểu luận, báo chí...

- Tác phẩm tiêu biểu:

• Dế Mèn phiêu lưu kí (truyện dài, 1941)
• O chuột (tập truyện ngắn, 1942)
• Truyện Tây Bắc (tập truyện, 1853)...

- Phong cách viết: tôn trọng sự thật trong đề tài, nội dung, sáng tác kết hợp với lối trần thuật tài hoa, vốn từ linh hoạt, các sáng tác của ông đều có sự kết hợp với các vùng miền khác nhau tạo nên nét sống động, hấp dẫn.

- Giải thưởng: năm 1996, ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật

B. Tác phẩm Bài học đường đời đầu tiên

1. Xuất xứ

- Bài học đường đời đầu tiên (tên do người biên soạn đặt) trích từ chương I của tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí

- Dế Mèn phiêu lưu kí:

• Được in lần đầu năm 1941 - là tác phẩm nổi tiếng và đặc sắc nhất của Tô Hoài viết về loài vật, dành cho lứa tuổi thiếu nhi.
• Dung lượng: 10 chương
• Nội dung: kể về những cuộc phiêu lưu của Dế Mèn qua thế giới những loài vật nhỏ bé

2. Thể loại

- Bài học đường đời đầu tiên thuộc thể loại kí, nhưng về bản chất vẫn là một "tiểu thuyết đồng thoại" được sáng tạo chủ yếu bằng yếu tố tưởng tượng và nhân hóa.

3. Phương thức biểu đạt

• PTBĐ tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
• Trong đó PTBĐ chính là tự sự

4. Ngôi kể

- Ngôi thứ nhất, xưng "tôi"

- Tác dụng của việc dùng ngôi thứ nhất để kể chuyện: làm tăng thêm ý nghĩa của biện pháp nhân hóa đã được dùng lên Dế Mèn, khiến Dế Mèn như là một con người biết suy nghĩ và có hành động cụ thể đang tự miêu tả, tự kể về cuộc đời mình. Từ đó làm cho câu chuyện trở nên thân mật hơn, gần gũi hơn.

5. Tóm tắt văn bản Bài học đường đời đầu tiên

Mẫu 1

Bài học đường đời đầu tiên kể về một chàng dế có tên là Dế Mèn. Với ngoại hình cười tráng, mạnh mẽ, Dế Mèn nảy sinh tính tự mãn về mình. Cậu ta thường bày trò nghịch ngợm, chọc phá khiến mọi người xung quanh phải khó chịu. Một lần, cậu ta bày trò nghịch dại khiến chị Cốc - một kẻ nóng tính bực mình. Chị ta đã hiểu nhầm Dế Choắt tội nghiệp là kẻ gây nên mọi chuyện nên đã mổ liên tục vào tổ khiến Dế Choắt qua đời. Điều đó khiến Dế Mèn rất đau khổ và hối hận. Nó trở thành bài học đầu tiên, khiến cậu thay đổi bản thân mình.

Mẫu 2

Dế Mèn là chàng dế thanh niên cường tráng biết ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực. Tuy nhiên Dế Mèn tính tình kiêu căng, tự phụ luôn nghĩ mình “là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ”. Bởi thế mà Dế Mèn không chịu giúp đỡ Dế Choắt- người hàng xóm trạc tuổi Dế Mèn với vẻ ngoài ốm yếu, gầy gò như gã nghiện thuốc phiện. Dế Mèn vì thiếu suy nghĩ, lại thêm tính xốc nổi đã bày trò nghịch dại trêu chị Cốc khiến Dế Choắt chết oan. Trước khi chết, Dế Choắt tha lỗi và khuyên Dế Mèn bỏ thói hung hăng, bậy bạ. Dế Mèn sau khi chôn cất Dế Choắt vô cùng ân hận và suy nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.

(Mời các bạn tham khảo thêm Tóm tắt Bài học đường đời đầu tiên Ngắn gọn lớp 6)

6. Bố cục: Gồm 2 phần:

STT	Giới hạn	Nội dung
Phần 1	Từ đầu → "đứng đầu thiên hạ rồi"	Bức chân dung tự họa của Dế Mèn
Phần 2	Phần còn lại	Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

7. Giá trị nội dung

Bài văn miêu tả Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng của tuổi trẻ nhưng tính nết còn kiêu căng, xốc nổi. Do bày trò trêu chọc chị Cốc nên đã gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt, Dế Mèn hối hận và rút ra được bài học đường đời cho mình.

8. Giá trị nghệ thuật

• Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất tự nhiên, hấp dẫn
• Nghệ thuật miêu tả loài vật sinh động, đặc sắc
• Ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình

D. Infographic Bài học đường đời đầu tiên

(Đây là mẫu xem thử, bản tải về dạng ảnh PNG, không có logo, kích thước lớn, rõ nét)