Câu hỏi tự luận Địa lý 6 - Bài 3: Tỉ lệ bản đồ. Tính khoảng cách thực tế dựa vào tỉ lệ bản đồ

Tài liệu “Câu hỏi tự luận Địa lí 6 - Bài 3: Tỉ lệ bản đồ. Tính khoảng cách thực tế dựa vào tỉ lệ bản đồ” được biên soạn nhằm giúp học sinh nắm vững kiến thức và rèn luyện kĩ năng tính toán, đọc bản đồ hiệu quả. Hệ thống câu hỏi được phân chia theo 4 mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao, giúp các em học tập theo từng cấp độ tư duy. Qua quá trình luyện tập, học sinh sẽ hiểu rõ ý nghĩa của tỉ lệ bản đồ và biết vận dụng vào các tình huống thực tế một cách chính xác.

Nhận biết

Câu 1: Nêu ý nghĩa của tỉ lệ bản đồ

Trả lời:

Tỉ lệ bản đồ cho biết mức độ thu nhỏ độ dài giữa các đối tượng trên bản đồ so với thực tế là bao nhiêu.

Câu 2: Tỉ lệ bản đồ được biểu hiện ở những dạng nào?

Trả lời:

Tỉ lệ bản đồ được biểu hiện ở hai dạng.

- Tỉ lệ số là một phân số luôn có tử số là 1. Mẫu số càng lớn thì tỉ lệ càng nhỏ và ngược lại,

Ví dụ, tỉ lệ 1 : 1 000 000 có nghĩa là 1 em trên bản đồ bằng 1.000.000 cm hay 10 km trên thực tế.

- Tỉ lệ thước được vẽ dưới dạng một thước đo đã tính sẵn, mỗi đoạn đều ghi số đo độ dài tương ủng trên thực tế.

Câu 3: Để biết khoảng cách thực tế của hai điểm A và B, ta làm như thế nào?

Trả lời:

Muốn biết khoảng cách thực tế của hai điểm A và B, ta dùng thước đo khoảng cách từ A đến B trên bản đồ rồi dựa vào tỉ lệ bản đồ đề tinh.

Nếu trên bản đồ có tỉ lệ thước, ta đem khoảng cách AB trên bản đồ áp vào thước tỉ lệ sẽ biết được khoảng cách AB trên thực tế.

2. Thông hiểu

Câu 1: So sánh sự khác nhau giữa tỉ lệ số và tỉ lệ thước.

Trả lời:

Tỉ lệ số	Tỉ lệ thước
Là một phân số luôn có tử là 1. Mẫu số càng lớn thì tỉ lệ càng nhỏ và ngược lại.	Là tỉ lệ được vẽ dưới dạng thước đo tính sẵn, mỗi đoạn đều ghi số đo độ dài tương ứng trên thực địa.

3. Vận dụng

Câu 1: Dựa vào số ghi tỉ lệ của bản đồ là 1 : 200.000, cho biết 5 cm trên bản đồ ứng với bao nhiêu km trên thực địa?

Trả lời:

- Đối với bản đồ có tỉ lệ 1 : 200.000, 5 cm trên bản đồ ứng với 10 km trên thực địa. (vì theo tỉ lệ bản đồ, 1 em ứng với 2 km, nên 5 cm ứng với 5 cm x 2 km = 10 km).

Câu 2: Dựa vào số ghi tỉ lệ của bản đồ là 1 : 6.000.000, cho biết 5 cm trên bản đồ ứng với bao nhiêu km trên thực địa?

Trả lời:

- Đối với bản đồ có tỉ lệ 1 : 6.000.000, 5 cm trên bản đồ ứng với 300 km trên thực địa (vì theo tỉ lệ bản đổ, 1 em ứng với 60 km, nên 5 cm ứng với 5 cm x 60 km = 300 km).

4. Vận dụng cao

Câu 1: Khoảng cách từ Hà Nội đến Hải Phòng là 105 km. Trên một bản đồ Việt Nam, khoảng cách giữa hai thành phố đo được 15 cm. Vậy bản đồ đó có tỉ lệ bao nhiêu?

Trả lời:

105 km 10.500.000 cm.

10.500.000 cm: 15 cm = 700.000.

Tỉ lệ bản đồ là 1 : 700.000 (nghĩa là 1 em trên bản đồ ứng với 7 km).

- Khoảng cách giữa Hà Nội và Hải Phòng đo được 15 cm, nên khoảng cách từ Hà Nội đến Hải Phòng là 15 cm x 7 km = 105 km.

Câu 2: Tính khoảng cách thực tế giữa Hà Nội và thành phố Vinh (Nghệ An) biết rằng trên bản đồ hành chính có tỉ lệ 1 : 6 000 000, khoảng cách giữa 2 địa điểm là 5 cm?

Trả lời:

Ta có tỉ lệ 1 : 6 000 000 nghĩa là cứ 1 cm trên bản đồ tương ứng với 6 000 000 cm trên thực tế

Vậy khoảng cách giữa Thủ đô Hà Nội và thành phố Vinh (tỉnh Nghệ An) là 5 cm thì trên thực tế hai địa điểm đó cách nhau là:

5 x 6 000 000 = 30 000 000 (cm) = 300 km

Câu 3: Tính khoảng cách thực tế giữa Hà Nội và thành phố Hải Phòng biết rằng trên bản đồ hành chính có tỉ lệ 1 : 6 000 000, khoảng cách giữa 2 địa điểm là 1,5 cm?

Trả lời:

Ta có tỉ lệ 1 : 6 000 000 nghĩa là cứ 1 cm trên bản đồ tương ứng với 6 000 000 cm trên thực tế

Vậy khoảng cách giữa Thủ đô Hà Nội và thành phố Hải Phòng là 5 cm thì trên thực tế hai địa điểm đó cách nhau là:

5 x 1 500 000 = 7 500 000 (cm) = 150 km

Câu 4: Hai địa điểm có khoảng cách thực tế là 25 km, thì , khoảng cách giữa hai địa điểm đó là bao nhiêu, biết bản đồ có tỉ lệ 1 : 500 000?

Trả lời:

Bản đồ có tỉ lệ 1 : 500 000 nghĩa là cứ 1 cm trên bản đồ tương ứng với 500 000 cm trên thực tế.

Ta có 25 km = 25 000 cm.

Khoảng cách giữa hai địa điểm đó là: 500 000 : 25 000 = 20 (cm) trên bản đồ.