Cảnh khuya - Hoàn cảnh sáng tác, PTBĐ, nội dung, dàn ý phân tích tác phẩm

Nội dung bài thơ Cảnh khuya

Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ⁽¹⁾ bóng lồng hoa⁽²⁾.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.

1947

(1) Cổ thụ: cây to đã sống lâu năm

(2) "Trăng lồng cổ thụ bóng lòng hoa": có thể hiểu theo hai nghĩa:

• Nghĩa 1: Tả cảnh ánh trăng lồng vào vòm cây cổ thụ, bóng cây lồng vào các bông hoa
• Nghĩa 2: Tả ánh trăng chiếu rọi vào các vòm lá cổ thụ, in bóng xuống mặt đất như muôn nghìn bông hoa

Đôi nét về tác giả: Hồ Chí Minh (1890 - 1969)

- Quê quán: xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

- Các tên từng được sử dụng: Nguyễn Sinh Cung (tên khai sinh), Nguyễn Tất Thành, Văn Ba, Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh.

- Cuộc đời: Người là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc và cách mạng Việt Nam, người đã lãnh đạo nhân dân ta đấu tranh và giành độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội

- Sự nghiệp sáng tác: Hồ Chí minh sáng tác nhiều thể loại, để lại một khối lượng tác phẩm lớn.

- Các tác phẩm tiêu biểu:

• Tuyên ngôn Độc lập (1945)
• Bản án chế độ thực dân Pháp (1925).
• Đường kách mệnh (1927).
• Con rồng tre (1922, kịch, đả kích vua Khải Định).
• Các truyện ngắn: Pari (1922, Nhân đạo), Lời than vãn của bà Trưng trắc (1922, Nhân đạo), Con người biết mùi hun khói (1922, Nhân đạo), Vi hành (1923, Nhân đạo), Đoàn kết giai cấp (1924, Người cùng khổ), Con rùa (1925, Người cùng khổ), Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu (1925, Người cùng khổ)
• Nhật ký trong tù (1942, thơ).
• Sửa đổi lối làm việc (1947).

- Đánh giá:

• Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc và Cách mạng Việt Nam.
• Hồ Chí Minh là một nhà thơ lớn của dân tộc và là Danh nhân văn hóa thế giới

Đôi nét về tác phẩm Cảnh khuya

Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Cảnh Khuya

• Thời gian: 1947
• Địa điểm: chiến khu Việt Bắc
• Hoàn cảnh: trong những năm tháng đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954). Cuối năm 1947, quân Pháp ồ ạt tấn công lên Việt Bắc, hòng tiêu diệt lực lượng chủ yếu và cơ quan đầu não lãnh đạo cuộc kháng chiến. Chiến dịch Việt Bắc của quân và dân ta đã làm thất bại ý đồ của địch và tiêu diệt nhiều lực lượng của chúng. Bài thơ Cảnh khuya đã được Hồ Chí Minh viết trong những đêm sống tại núi rừng Việt Bắc để lãnh đạo chiến dịch.

Thể thơ bài thơ Cảnh khuya

Bài thơ Cảnh khuya được viết theo thể Thất ngôn tứ tuyệt đường luật, nhưng sử dụng nhiều yếu tố hiện đại

Phương thức biểu đạt bài thơ Cảnh khuya

Phương thức biểu đạt của bài thơ Cảnh khuya là tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

Bố cục bài thơ Cảnh khuya

STT	Giới hạn	Nội dung
Phần 1	Tiếng suối trong như tiếng hát xa, Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.	Khung cảnh thiên nhiên, núi rừng Việt Bắc trong đêm trăng.
Phần 2	Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ, Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.	Hình ảnh người thi nhân trong đêm trăng sáng với những suy tư.

Giá trị nội dung bài thơ Cảnh khuya

Bài thơ miêu tả cảnh trăng sáng ở chiến khu Việt Bắc trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, lòng yêu nước sâu nặng và phong thái ung dung, lạc quan của Bác Hồ.

Giá trị nghệ thuật bài thơ Cảnh Khuya

• Sử dụng lời thơ, hình ảnh thơ tự nhiên, bình dị, gần gũi.
• Ngôn ngữ giản dị, trong sáng, không hoa mĩ, cầu kì.
• Sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh, điệp ngữ… đạt hiệu quả nghệ thuật cao.