Hỏi bài

Các gen ở cùng phân tử ADN tạo nên một nhóm gen liên kết, số nhóm gen liên kết của mỗi loài bằng bộ nhiễm sắc thể đơn bội (n). Khi nhiễm sắc thể được truyền cho thế hệ sau, thì các gen cùng nhóm liên kết không phân li độc lập với nhau nữa.

Ruồi giấm có 4 cặp NST → 2n= 8→ số nhóm gen liên kết tối đa là được tối đa là 4 nhóm gen liên kết.

+ Có thể dùng những phép lai để xác định khoảng cách giữa 2 gen trên NST:

- Phép lai phân tích.

- Lai gần (động vật) và tự thụ phấn (thực vật)

+ Để xác định tần số hoán vị gen (từ đó suy ra khoảng cách giữa 2 gen), người ta hay dùng phép lai phân tích. Vì trao đổi chéo có thể chỉ xảy ra ở một giới và như vậy dùng giao phối gần (tự thụ) có thể sẽ không phát hiện ra. Ngoài ra, nếu trao đổi chéo xảy ra ở cả hai giới và với tần số thấp thì cần phải có một số lượng lớn cá thể mới có thể phát hiện ra được những tổ hợp gen mới xuất hiện do hoán vị gen. Nếu dùng phép lai phân tích thì ta có thể dễ dàng phát hiện ra các tổ hợp gen mới vì đã xác định được kiểu gen của một cá thể.

Sử dụng phép lai phân tích ta có thể xác định 2 gen nào đó là phân li độc lập nhau hay liên kết với nhau.

- Nếu kết quả lai phân tích cho tỉ lệ phân li kiểu hình 1: 1: 1: 1 thì hai gen quy định 2 tính trạng nằm trên 2 NST khác nhau

- Nếu tỉ lệ phân li kiểu hình là 1: 1 thì 2 gen liên kết hoàn toàn với nhau.

- Nếu kết quả lai phân tích cho ra 4 kiểu hình với tỉ lệ không bằng nhau trong đó loại kiểu hình chiếm đa số (trên 50%) thì 2 gen cùng nằm trên 1 NST và đã có hoán vị gen xảy ra.

+ Giải thích kết quả: Đời F1 cho kết quả 100% ruồi thân xám, cánh dài →thân xám trội với thân đen, cánh dài trội hơn với cánh ngắn.

- P thuần chủng, khác nhau về 2 cặp tính trạng tương phản, F1 dị hợp về 2 cặp gen, nếu lai với đồng hợp lặn (đen, ngắn) sẽ cho tỉ lệ: 1: 1: 1: 1, nhưng F1 cho tỉ lệ 1: 1→ F1 chỉ tạo 2 loại giao tử, giống phép lai phân tích đối với một tính trạng → Hai gen quy định hai tính trạng màu thân và chiều dài cánh cùng nằm trên một NST.

Quy ước: A – thân xám, a- thân đen; B – cánh dài; b – cánh cụt

Sơ đồ lai:

Pt/c: ♀ (Thân xám, cánh dài) x ♂ (Thân đen, cánh cụt)

F1: 100% (thân xám, cánh dài)

P pt ♂ (Thân xám, cánh dài) x ♀ (Thân đen, cánh cụt)

Fa: 1 (thân xám, cánh dài): 1 (thân đen, cánh cụt)

3 hoặc 4 hoặc 5