Câu hỏi tự luận Ngữ Văn 6 - Bài 6: Sơn Tinh, Thủy Tinh

Bài “Câu hỏi tự luận Ngữ Văn 6 – Bài 6: Sơn Tinh, Thủy Tinh” được biên soạn nhằm giúp học sinh củng cố và mở rộng kiến thức sau khi học truyền thuyết quen thuộc này. Hệ thống câu hỏi được xây dựng theo định hướng phát triển năng lực, đi từ dễ đến khó với bốn mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao. Bộ câu hỏi sẽ giúp các em học tập hiệu quả và yêu thích môn Ngữ văn hơn.

Nhận biết

Câu 1: Bố cục của truyện Sơn Tinh - Thủy Tinh?

Trả lời

Có thể chia văn bản thành 3 đoạn:

- Đoạn 1 (Từ đầu đến …mỗi thứ một đôi): Vua Hùng thứ mười tám kén rể

- Đoạn 2 (Tiếp theo đến …thần Nước đành rút quân): Cuộc giao tranh cầu hôn giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh

- Đoạn 3 (Còn lại): Cuộc trả thù hằng năm với Sơn Tinh và những thất bại của Thủy Tinh

Câu 2: Tóm tắt một dung của Sơn Tinh - Thủy Tinh?

Trả lời

Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua muốn kén cho con gái một người chồng xứng đáng. Một hôm có hai chàng trai đến cầu hôn. Một người ở vùng núi Tản Viên – chúa miền non cao tên Sơn Tinh. Một người miềm biển Đông – chúa miền nước thẳm. Hai người đều có tài năng. Vì vậy vua ra điều kiện, ai mang sính lễ đến trước, vua sẽ gả con gái cho. Sơn Tinh đến trước và rước được Mị Nương về, Thủy Tinh đến sau đùng đùng nổi giận, giao tranh với Sơn Tinh. Sơn Tinh thắng, Thủy Tinh đành rút quân nhưng hàng năm vẫn dâng nước đánh Sơn Tinh.

Câu 3: Vẽ biểu đồ tư duy cho tác phẩm này?

Trả lời

Câu 4: Văn bản Sơn Tinh Thủy Tinh được kể theo ngôi thứ mấy?

Trả lời

Văn bản được kể theo ngôi thứ 3

Thông hiểu

Câu 5: Tại sao Vua Hùng lại tổ chức kén rể?

Trả lời

Vua đã có con gái tên là Mị Châu. Công chúa là người đẹp như hoa có hiền dịu. Được Vua cha yêu thương hết mực nên muốn ké cho con một người chồng xứng đáng

Câu 6: Những chàng trai đến cầu hôn có gì đặc biệt?

Trả lời

Là các vị thần, có phép thần thông và tài lạ:một càng có thể hô mưa gọi gió, một chàng có thể gọi cồn bãi nổi lên, khiến các núi đồi mộc lên từng dãy

Câu 7: Sính lễ vua cha yêu cầu các chàng trai mang đến là gì?

Trả lời

“Một ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao” => Số lượng sính lễ rất lớn và những con vật rất quý hiếm và kì lạ

Câu 8: Ai đã là người cầu hôn được công chúa ? Và điều gì đã xảy ra sau đó?

Trả lời

Sơn Tinh là người cầu hôn được công chúa vì đã mang đủ sính lễ đế. Thủy tinh không cầu hơn được liền nổi giận hô mưa, gọi gió, làm bão rung chuyển. Thủy Tinh và Sơn Tinh giao chiến.

Câu 9: Hai vị thần là hình tượng cho sức mạnh thiên nhiên nào?

Trả lời

+ Sơn Tinh: đại điện cho đất liền, núi non (vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bão, vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi

+ Thủy Tinh: đại điện cho miền biển (gọi gió, gió đến, hộ mưa, mưa về)

=> Truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh lí giải hiện tượng tự nhiên bão lũ trên lưu vực sông Đà. Theo tác giả dân gian, nguyên nhân hiện tượng tự nhiên đó là do hằng năm Thủy Tinh làm mưa gió, bão lụt dâng nước đánh Sơn Tinh.

Câu 10: Chủ đề của truyện này là gì?

Trả lời

- Thể hiện ước mơ chế ngự thiên tai của người Việt Cổ.

- Đề cao, tôn vinh những chiến công trong công cuộc chống bão và sử dụng nguồn nước hợp lí trong sinh hoạt, sản xuất.

Vận dụng

Câu 11: Câu chuyện muốn gửi gắn đến người đọc điều gì?

Trả lời

Truyền thuyết này còn nhắn gửi đến người đọc rằng, những khó khăn trong cuộc sống chỉ là những thử thách giúp chúng ta tôi rèn bản thân, giúp chúng ta bản lĩnh hơn, kiên cường hơn và không còn lung lay trước biến cố. Qua đó, chúng ta sẽ thấy cảm phục ý chí, sự kiên cường của những người nông dân xa xưa, cái cách mà họ đối diện với cuộc sống là bài học sống mà dù qua bao nhiêu thế hệ vẫn còn nguyên giá trị.

Câu 12: Truyện Sơn Tinh - Thủy Tinh có những yếu tố điển hình nào của truyền thuyết?

Trả lời

Phân tích truyện sơn tinh thủy tinh sẽ thấy được nhiều khía cạnh thú vị của truyền thuyết trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Mặc dù ngày nay chúng ta không tin rằng, thiên tai lũ lụt là bởi Thủy Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh vì hiện tượng này đã được chứng minh bằng khoa học địa lý; tuy nhiên giá trị tinh thần, giá trị của truyền thống đoàn kết, vượt khó của tác phẩm dân gian này vẫn còn mãi với thời gian.

Câu 13: Việc Thuỷ Tinh nổi giận theo em có lý hay không? Vì sao?

Trả lời

Việc Thủy Tinh nổi giận là có lý. Vì Thủy Tinh đã chuẩn bị đầy đủ sính lễ nhưng do đến sau nên không lấy được Mị Nương. Hơn nữa,Thủy Tinh còn là vua miền biển, tài năng không kém gì so với Sơn Tinh chính vì thế việc thua Sơn Tinh là điều Thủy Tinh không cam lòng nên càng tức giận, nổi giận.

Câu 14: Từ truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh em nghĩ gì về chủ trương xây dựng, củng cố đê điều, nghiêm cấm nạn phá rừng.......

Trả lời

Từ truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh, em thấy được sự quan trọng của thiên nhiên rừng núi từ đó nhận thấy chủ trương xây dựng, củng cố đê điều, nghiêm cấm nạn phá rừng trồng thêm hàng triệu hec-ta rừng của Nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay là hoàn toàn đúng đắn. Ngày nay do sự khai phá của con người,...

Vận dụng cao

Câu 15: Viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ về hai nhân vật Sơn Tinh và Thủy Tinh?

Trả lời

Qua truyện “Sơn Tinh, Thủy Tinh”, nhân dân ta đã xây dựng hình tượng về hai vị thần tuy đều có tài năng xuất chúng nhưng cách ứng xử hoàn toàn trái ngược nhau. Thủy Tinh và Sơn Tinh là hai chàng trai đến cầu hôn Mị Nương- con gái của vua Hùng, mỗi người một vẻ đều có tài năng: Sơn Tinh là người vùng núi, có tài lạ vẫy tay phía nào là phía đó nổi cồn bãi, núi đồi ; Thủy Tinh lại là người miền biển, có tài hô mưa gọi gió. Sơn Tinh đã đem được đủ sính lễ đến sớm và rước được nàng Mị Nương về núi. Vì lẽ đó mà Thủy Tinh tức giận, gây chiến nhằm cướp lấy nàng công chúa. Thủy Tinh đã gây ra bao tội lỗi, gọi mưa bão, làm ngập nhà cửa ruộng đồng của nhân dân. Sơn Tinh với tài năng và phép thuật của mình đã nâng cao núi dần để chặn nước dâng lên. Thủy Tinh vì chuyện riêng tư đã gây họa cho bao người, Sơn Tinh đã dùng sức mạnh, trí tuệ của mình để giúp dân giúp nước. Thủy Tinh đại diện cho những tai họa khủng khiếp của thiên nhiên đe dọa con người, còn Sơn Tinh chính là hình ảnh của nhân dân chống lũ lụt, bảo vệ con người. Mong ước của nhân dân ta từ ngàn đời nay đã được gửi gắm qua hình ảnh của chàng Sơn Tinh trí tuệ, tài đức. Đó là ý nguyện về tinh thần đoàn kết dân tộc để chế ngự thiên tai tự nhiên, bảo vệ cuộc sống bình yên và hạnh phúc cho muôn người.