Câu hỏi tự luận Ngữ Văn 6 bài 7: Thạch Sanh
Câu hỏi tự luận Ngữ Văn 6 bài 7: Thạch Sanh là tài liệu được biên soạn nhằm giúp học sinh củng cố kiến thức và hiểu sâu hơn về nội dung, ý nghĩa của truyện cổ tích Thạch Sanh. Thông qua hệ thống câu hỏi tự luận đa dạng, các em sẽ được rèn luyện kỹ năng phân tích nhân vật, nắm bắt diễn biến truyện và rút ra những bài học đạo đức sâu sắc trong tác phẩm. Đây là tài liệu hữu ích hỗ trợ quá trình ôn tập, chuẩn bị bài ở nhà cũng như học tập trên lớp hiệu quả hơn môn Ngữ văn 6.
Nhận biết
Câu 1: Thể loại văn bản là gì?
Trả lời
Truyện cổ tích
Câu 2: Nêu phương thức biểu đạt?
Trả lời
Phương thức biểu đạt: Tự sự
Câu 4: Chuyện được kể theo ngôi thứ mất
Trả lời
Ngôi thứ ba
Câu 5: Tóm tắt tác phẩm?
Trả lời
Ở quận Cao Bình có hai vợ chồng tuổi đã già mà chưa có con. Thấy họ tốt bụng Ngọc Hoàng bèn sai Thái tử xuống đầu thai làm con. Cậu vừa chào đời thì mẹ mất, cậu sống lủi thủi trong túp lều cũ nát. Người ta gọi cậu là Thạch Sanh. Cậu được dạy đủ các môn võ nghệ và mọi phép thần thông. Thạch Sanh bị Lý Thông lợi dụng rủ về sống chung. Nhưng Lý Thông độc ác mang Thạch Sanh nộp mạng thay mình cho Chằn tinh. Lý Thông cướp công giết Chằn tinh được vua khen ngợi phong làm quận công. Đại bàng đến quắp công chúa đi. Thạch Sanh bèn dùng cung tên bắn đuổi theo, cứu công chúa. Lý Thông lại lần nữa hãm hại Thạch Sanh. Nhận ra Lý Thông hại mình, chàng chỉ xin một cây đàn rồi trở về gốc đa quy ẩn. Chàng và công chúa kết hôn, các nước chư hầu cùng thán phục tài năng của chàng.
Câu 6: Bố cục văn bản Thạch Sanh?
Trả lời
- Phần 1 (từ đầu đến “mọi phép thần thông”): Sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh
- Phần 2 (tiếp đó đến “hóa kiếp thành bọ hung”): Những thử thách và chiến công của Thạch Sanh
- Phần 3 (còn lại): Thạch Sanh cưới công chúa, lên ngôi vua và lui yên quân lính chư hầu
Câu 7: Giá trị nội dung của tác phẩm?
Trả lời
Thạch Sanh là truyện cổ tích về người dũng sĩ diệt chằn tinh, diệt đại bàng cứu người bị hại, vạch mặt kẻ vong ân, bội nghĩa và chống quân xâm lược. Truyện thể hiện ước mơ, niềm tin về đạo đức, công lí xã hội và lí tưởng nhân đạo, yêu hòa bình của nhân dân ta.
Câu 8: Giá trị nghệ thuật của tác phẩm?
Trả lời
- Truyện sử dụng nhiều chi tiết tưởng tượng thần kì độc đáo và giàu ý nghĩa (sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh, cung tên vàng, cây đàn thần, niêu cơm thần…)
- Xây dựng hai nhân vật đối lập
Thông hiểu
Câu 9: Tìm hiểu sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh?
Trả lời
- Là thái tử con của Ngọc Hoàng
- Mẹ mang thai nhiều năm
- Mồ côi cha lớn lên bằng nghề kiểm củi, không lâu thì mẹ qua đời
- Được thần dạy đủ võ nghệ và tài giỏi
→ Vừa bình thường, vừa khác thường. Bình thường ở chỗ Thạch Sanh là con của nông dân, sống nghèo khổ bằng nghề tiều phu. Khác thường ở chỗ Thạch Sanh là thái tử con của Ngọc Hoàng, được mang thai trong thời gian dài, được chỉ dạy võ nghệ tinh thông -Bình thường:
→ Thể hiện ước mơ niềm tin con người bình thường cũng có tài năng hơn người.
Câu 10: Những thử thách của Thạch Sanh ?
Trả lời
- Bị mẹ con Lý Thông lừa đến miếu hoang để thế mạng. Giết được chằn tinh, nhặt được cung tên vàng, bị Lí Thông cướp công.
- Xuống cứu công chúa lại bị Lý Thông lấp cửa hang về giành chiến tích.
- Giết đại bàng, cứu được con trai vua Thủy tề và được tặng cây đàn thần
- Bị hồn chằn tinh và đại bàng báo thù, Thạch Sanh bị vu oan và bị bắt vào ngục.
Câu 11: Những chiến công mà Thạch Sanh đã làm được ? Từ đó nêu nên phẩm chất gì từ chàng trai này?
Trả lời
+ Tự minh oan cho mình khi bị Lý Thông hãm hại
+ Thật thà kể lại mọi chuyện
+ Lương thiện và luôn giúp đỡ người khác
→ Thạch Sanh được minh oan. Vua giao cho Thạch Sanh xét xử hai mẹ con Lí Thông nhưng chàng không giết mà cho về quê làm ăn, trên được về thị bị sét đánh chết, hóa thành con bọ hung. Điều này cho thấy quan niệm ở hiền gặp lành, ác giả ác báo của nhân dân ta
→ Thạch Sanh là chàng trai dũng cảm, tài năng, thật thà, chất phác và khoan dung.
Câu 12: Cái kết của câu chuyện này là gì?
Trả lời
Thạch Sanh cưới công chúa, lên ngôi vua và lui yên quân chư hầu
- Nhà vua gả công chúa cho Thạch Sanh, lễ cưới của họ tưng bừng nhất kinh kì
- Hoàng tử bị công chúa từ hôn nổi giận, binh lính mười tám nước kéo sang đánh
- Thạch Sanh một mình cầm cây đàn ra trước quân giặc, tiếng đàn của chàng khiến binh lính phải cởi áo xin hàng và dọn cơm thết đãi những kẻ thua trận
- Thạch Sanh lên ngôi vua.
Câu 13: Vẽ một sơ đồ tư duy cho nội dung toàn văn bản?
Trả lời
(Mẫu: Tham khảo)
VẬN DỤNG
Câu 14: Truyện Thạch Sanh để lại bài học gì cho chúng ta?
Trả lời
- Trước hết tác phẩm là bài ca ca ngợi người anh hùng lí tưởng Thạch Sanh trong cuộc đấu tranh lại cái ác
- Cũng như các nhân vật truyện cổ tích khác, Thạch Sanh phải trải qua rất nhiều thử thách khác nhau để khẳng định bản thân và đến được bến bờ hạnh phúc, đồng thời cho thấy quá trình đấu tranh thiện, ác gian nan của chàng. Bài học về việc giữ gìn đạo đức con người.
Vận dụng cao
Câu 15: Viết một đoạn văn (5 -7 câu) phân tích về chi tiết Niêu cơm xuất hiện ở sự kiện Thạch Sanh thu phục các nước chư hầu, trả lại sự bình yên cho đất nước.
Trả lời
Truyện Thạch Sanh không chỉ phản ánh quá trình đấu tranh thiện ác mà còn thể hiện lòng yêu chuộng hòa bình của nhân dân ta. Lấy công chúa, Thạch Sanh trải qua thử thách cuối cùng: thu phục các nước chư hầu. Với niêu cơm thần và tiếng đàn thần các nước chư hầu phải ngả mũ xin hàng. Chi tiết niêu cơm thần và tiếng đàn thần là hai chi tiết có nhiều giá trị, ý nghĩa. Niêu cơm thần thể hiện mơ ước, khát vọng cuộc sống ấm no, hạnh phúc và tấm lòng nhân đạo của dân tộc. Tiếng đàn thần tượng trưng cho khát vọng hòa bình của nhân dân ta. Trải qua rất nhiều khó khăn thử thách, Thạch Sanh đã đến được bến bờ hạnh phúc, chung sống cùng công chúa và cai trị đất nước. Đây là phần thưởng xứng đáng cho đức hạnh cũng như tài năng của Thạch Sanh.
