Mảng kiến tạo là gì? Có những mảng kiến tạo nào?

Bài Từ điển Địa lí 6: Mảng kiến tạo là gì? Có những mảng kiến tạo nào? Các mảng kiến tạo dịch chuyển như thế nào? Kết quả dịch chuyển của các mảng kiến tạo sẽ đưa học sinh khám phá một nội dung cốt lõi của Địa lí tự nhiên – cấu trúc và sự vận động không ngừng của Trái Đất. Với cách trình bày ngắn gọn, rõ ràng theo dạng “từ điển”, bài học giúp các em dễ dàng hiểu khái niệm mảng kiến tạo, nhận biết các mảng lớn trên thế giới và nắm được đặc điểm chuyển động của chúng.

1. Mảng kiến tạo là gì?

Theo các nhà khoa học địa chất, thạch quyển được chia tách bởi các đứt gãy sâu tạo thành các mảng, gọi là mảng kiến tạo.

2. Có những mảng kiến tạo nào?

Trái Đất có 7 mảng kiến tạo lớn:

1. Mảng Âu-Á.

2. Mảng Phi.

3. Mảng Bắc Mỹ.

4. Mảng Nam Mỹ

5. Mảng Ấn Độ - Ô- xtrây-li-a

6. Mảng Thái Bình Dương

7. Mảng Nam Cực.

Ngoài ra, còn có nhiều mảng kiến tạo nhỏ hơn.

3. Các mảng kiến tạo dịch chuyển như thế nào?

- Các mảng kiến tạo chuyển động tách xa nhau, đó là phần giữa các địa dương thế giới.

- Các mảng kiến tạo chuyển động xô húc vào nhau như mảng Ấn Độ - Ô- xtrây-li-a và mảng Âu-Á,...

- Các mảng kiến tạo hiện đang di chuyển xô vào nhau hoặc tách xa nhau với một tốc độ rất chậm.

- Những dòng chuyển động của vật chất ở tầng trên của lớp man-ti tạo ra lực giúp cho các mảng kiến tạo di chuyển.

- Ở các đới tiếp giáp giữa các mảng kiến tạo thể hiện sự chuyển động của các mảng rõ nhất, ở những nơi này sẽ tạo thành các dãy núi, các vực sâu,... đây cũng là khu vực bất ổn trên Trái Đất, thường xảy ra động đất và núi lửa.

4. Kết quả dịch chuyển của các mảng kiến tạo

- Khi các mảng kiến tạo chuyển động tách xa nhau, mac-ma nóng chảy được phun lên ở nơi tiếp giáp giữa hai mảng tạo thành các mạch núi ngầm giữa đại dương hoặc một số đảo núi lửa.

- Khi các mảng kiến tạo chuyển động xô vào nhau, ở nơi tiếp giáp giữa hai mảng có nhiều núi lửa, thường xảy ra động đất và có thể có cả sóng thần. Một số nơi hình thành các vực biển sâu.