Chú thích là gì? Chú thích được sử dụng trong những trường hợp nào?

Chú thích là gì? Chú thích được sử dụng trong những trường hợp nào? chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 10.

1. Khái niệm, dấu hiệu nhận biết chú thích

- Chú thích là giải thích để giúp người đọc biết rõ xuất xứ hoặc làm sáng tỏ một ý kiến, một tin tức, một khái niệm, một từ ngữ được dùng trong văn bản.

- Các chú thích có thể đặt trong nội dung của văn bản (chính văn), đặt ở chân trang hoặc ở cuối sách.

- Chú thích có thể được đặt trong dấu ngoặc kép, sau dấu gạch ngang,...

Ví dụ:

Đăm Săn: - Ơ diêng (1), ơ diêng xuống đây! Ta thách ngươi đọ đao với ta đấy!

(1) Diêng: Người bạn kết nghĩa; diêng có nghĩa vụ bảo vệ, tương trợ nhau (trong trường hợp này, cách xưng hô mang hàm ý giễu cợt.

2. Luyện tập

Câu 1. Ý nào sau đây đúng khi nói về ưu điểm của chú thích?

A. Giúp người đọc hiểu nghĩa của từ ngữ đó.

B. Giúp nhà nghiên cứu không mất công tìm kiếm nguồn tài liệu tham khảo mà ngay lập tức có thể tra ra.

C. Làm cho phần trình bày trở nên thẩm mỹ hơn.

D. Không có ưu điểm.

Phương pháp giải

Phân tích ưu điểm của việc sử dụng chú thích

Lời giải

Ưu điểm của chú thích giúp người đọc hiểu nghĩa của từ ngữ đó.

Đáp án cần chọn là: A

Câu 2. Với Nam Việt Đế Lý Bí, lần đầu tiên Việt Nam xưng "đế một phương", lần đầu tiên miền trung tâm Hà Nội có thành xây đắp ("thành Tô Lịch"), có chia thờ Phật (chùa Khai Quốc – Mở Nước, nay là chùa Trấn Quốc), có một mô hình quân chủ Phật giáo, vừa giống mà lại khác Trung Hoa, cháu nổi tiếp ông làm vua, xưng là Phật tử (con Phật) chứ không như vua Trung Hoa xưng là Thiên tử (con Trời).

Các chú thích trong đoạn văn trên là:

A. Đế một phương, thành Tô Lịch, chùa Khai Quốc - Mở Nước, nay là chùa Trấn Quốc, con Phật, con Trời.

B. Đế một phương, chùa Khai Quốc - Mở Nước, nay là chùa Trấn Quốc, con Phật, con Trời.

C. Đế một phương, thành Tô Lịch, chùa Khai Quốc - Mở Nước, nay là chùa Trấn Quốc, con Phật.

D. Thành Tô Lịch, chùa Khai Quốc - Mở Nước, nay là chùa Trấn Quốc, con Phật, con Trời.

Phương pháp giải

Dựa vào kiến thức ở trên để tìm chú thích trong đoạn văn

Lời giải

Các chú thích trong đoạn văn trên là: Thành Tô Lịch, chùa Khai Quốc - Mở Nước, nay là chùa Trấn Quốc, con Phật, con Trời.

Đáp án cần chọn là: D

Câu 3. Truyện ngắn Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân được viết ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công. Cái tên mà tác giả chọn đặt cho truyện ngắn này đã cho thấy một tình huống rất “có vấn đề” của câu chuyện được kể. Từ chuyện “nhặt được vợ” của Tràng - nhân vật chính trong tác phẩm - đúng vào những ngày đói thê thảm của năm Ất Dậu (1945), nhà văn đã thâu tóm trong đó không chỉ cái bi kịch và khát vọng sống của một con người mà còn phản ánh trọn vẹn tấn bi kịch lịch sử và khát vọng sống, xu thế tất yếu của dân tộc. Tình huống “nhặt được vợ” (như nhan đề của truyện ngắn đã nêu rõ) có vai trò quyết định đối với toàn bộ giá trị nghệ thuật và nội dung của tác phẩm.

Các chú thích trong đoạn văn trên là:

A. Có vấn đề, nhặt được vợ, 1945, như nhan đề của truyện ngắn đã nêu rõ.

B. Có vấn đề, nhặt được vợ, nhân vật chính trong tác phẩm, 1945, như nhan đề của truyện ngắn đã nêu rõ.

C. Nhân vật chính trong tác phẩm, 1945, như nhan đề của truyện ngắn đã nêu rõ.

D. Nhặt được vợ, nhân vật chính trong tác phẩm, 1945, như nhan đề của truyện ngắn đã nêu rõ.

Phương pháp giải

Dựa vào kiến thức ở trên để tìm chú thích trong đoạn văn

Lời giải

Các chú thích trong đoạn văn là: Nhân vật chính trong tác phẩm, 1945, như nhan đề của truyện ngắn đã nêu rõ.

Đáp án cần chọn là: C