Định hướng và hướng dẫn thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ

Định hướng và hướng dẫn thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 10

1. Định hướng thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ

* Lựa chọn đề tài

- Với đề tài đã được lớp hoặc nhóm học tập xác định trước thì người nói chỉ cần tìm tư liệu phù hợp để tổ chức bài nói của mình.

- Với đề tài được tuỳ ý lựa chọn, người nói có thể tham khảo các đề tài xã hội đã được đề cập trong phần Đọc. Ngoài ra, người nói nên chú ý đến đặc điểm nhận thức, tâm lý, thị hiếu,… của người nghe để từ đó lựa chọn những đề tài xã hội gần gũi hoặc đang được quan tâm, gợi cảm hứng (đối với người nghe)

* Tìm ý và sắp xếp ý

- Nên dựa vào việc giải đáp cụ thể đối với các câu hỏi sau để tìm ý, xây dựng luận điểm: Vấn đề xã hội sẽ được trình bày có những khía cạnh nào cần đặc biệt lưu ý? Có điều gì cần điều chỉnh trong nhận thức của chúng ta về vấn đề xã hội đang được nói tới? Chúng ta nên có thái độ và hành động như thế nào trước vấn đề xã hội đó?

- Bài thuyết trình cần trình bày được vấn đề xã hội đã được lựa chọn, đồng thời nêu lên quan điểm của người thuyết trình, quan điểm sẽ được cụ thể hoá bằng các luận điểm.

* Xác định từ ngữ then chốt

Với dạng bài nghị luận thuyết trình về một vấn đề xã hội, các từ ngữ then chốt một mặt có tính khách quan (liên quan đến việc thể hiện và bảo vệ quan điểm của người thuyết trình về vấn đề xã hội). Các từ ngữ có tính khách quan: theo… thì…, căn cứ vào….; các từ ngữ có tính chủ quan: tôi cho rằng…, tôi khám phá ra rằng…,

* Phương tiện hỗ trợ

Chuẩn bị các phương tiện như PowerPoint (nếu có) kết hợp tranh ảnh, sơ đồ, bảng biểu, video,… Với bài thiên về khái quát, cần có những sơ đồ, bảng biểu tổng hợp; với bài thiên về cung cấp dẫn chứng cụ thể, xác thực thì việc sử dụng các hình ảnh trực quan, video,…nên được ưu tiên lựa chọn.

* Phương tiện ngôn ngữ

- Ngôn từ rõ ràng, mạch lạc:

• Dùng từ phù hợp với đối tượng nghe.
• Tránh lặp lại, dài dòng.

- Giọng điệu:

• Thay đổi nhịp điệu, nhấn mạnh từ khoá để gây chú ý.
• Dừng ngắt nhịp hợp lý (để người nghe suy ngẫm).

2. Hướng dẫn thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ

Người nói

- Mở đầu: Nêu vấn đề xã hội và lý do lựa chọn

- Triển khai: Trình bày các luận điểm trong bài thuyết trình theo trình tự đã chuẩn bị, kết hợp hài hòa với việc trình chiếu PowerPoint (nếu có) và các phương tiện hỗ trợ khác.

- Kết luận: Khái quát lại những luận điểm chính, gợi ra hướng suy nghĩ tiếp về vấn đề; bày tỏ mong muốn nhận được sự trao đổi từ người nghe

Người nghe

- Theo dõi phần trình bày mà người nói thể hiện bằng ngôn ngữ và bằng các phương tiện phi ngôn ngữ.

- Nghe trên tinh thần cởi mở, sẵn sàng tiếp nhận quan điểm của người nói và chuẩn bị thể hiện quan điểm của mình ở hoạt động trao đổi

3. Gợi ý bài nói

1. Nêu vấn đề

Helen Keller đã từng nói “Thành công và hạnh phúc nằm trong bạn.” Thành công và hạnh phúc luôn là hai mục tiêu quan trọng nhất trong cuộc đời của mỗi con người chúng ta. Thành công và hạnh phúc nằm trong chính suy nghĩ và sự lựa chọn của bản thân.

2. Giải quyết

- Thành công có nghĩa là khi ta có một mục đích nào đó và ta đạt được mục đích đó, đó chính là thành công. Hay xa hơn một chút, thì có lẽ mọi người trong chúng ta đều đồng ‎ý, mục tiêu tối hậu của mỗi một người trên đời này chính là tìm được “niềm vui và bình an” trong lòng mình; có được những niềm vui và bình an trong tâm, đó cũng là thành công. Thành công lớn nhất là đứng dậy sau mỗi lần bị vấp ngã.

- Hạnh phúc chính là từ để chỉ một trạng thái cảm xúc của con người khi được thỏa mãn một nhu cầu nào đó mang tính trừu tượng. Hạnh phúc không tùy thuộc vào bạn là ai, bạn làm gì mà tuỳ thuộc vào bạn nghĩ gì.

- Sức tập trung là chìa khóa của thành công và hạnh phúc trong cuộc sống. Những người thành công nhất trên thế giới này cũng chính là những người có khả năng tập trung cao độ, không bị chi phối bởi những thứ xung quanh.

+ Muốn thành công thì không được phép để những phiền nhiễu làm xao nhãng công việc của họ. Chúng ta nên tập trung vào một việc duy nhất để nâng cao năng suất và sự chính xác tỉ mỉ thay vì làm nhiều việc cùng lúc nhưng hiệu quả không cao.

+ Né tránh rủi ro là điều chỉ có ở những người thất bại. Chúng ta phải biết rằng cuộc đời tự nó đã là một rủi ro vĩ đại rồi, thay vì thấy hối tiếc, ta cần phải nắm bắt thời cơ vì chẳng mấy chốc chúng sẽ biến mất và không xuất hiện lại nữa.

+ Không ai thành công nếu chấp nhận bỏ cuộc. Những người thành công và thực hiện được những giấc mơ của mình là những người luôn chăm chỉ làm việc và cố gắng vượt qua khó khăn.

→ Chỉ cần chúng ta thành công, thấy thỏa mãn với những thành quả gặt hái được thì chứng tỏ ta đang thấy hạnh phúc.

3. Kết luận

Cuộc sống của con người không giống với sự sống của những hình thái sống khác trên trái đất, không như cây chỉ có mục đích phát triển, động vật chỉ có mục đích săn mồi. Con người có cho mình một đích đến hoàn mỹ và đầy ắp sự thỏa mãn, đó chính là thành công và hạnh phúc. Thành công và hạnh phúc không hề khó để đạt được, và yếu tố quan trọng nhất vẫn là ở chính bản thân bạn.