Tiểu thuyết là gì? Một số tác phẩm tiểu thuyết
VnDoc xin giới thiệu bài Tiểu thuyết là gì? Một số tác phẩm tiểu thuyết chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 10
Bài: Tiểu thuyết là gì? Một số tác phẩm tiểu thuyết
1. Tiểu thuyết là gì? Một số tác phẩm tiểu thuyết
- Tiểu thuyết là loại hình tự sự có dung lượng lớn, phản ánh đời sống xã hội một cách rộng lớn, sâu sắc, thông qua hệ thống nhân vật và tình huống phức tạp.
- Một số tác phẩm tiểu thuyết: Hồng Lâu mộng (Tào Tuyết Cần); Những người khốn khổ (Victor hugo); Số đỏ (Vũ Trọng Phụng)
2. Nội dung của tiểu thuyết
Nội dung: Thường là chủ đề hư cấu hoặc bán hư cấu; bức tranh cuộc sống trong những cuốn tiểu thuyết văn học được phác hoạ rõ ràng, phức tạp và gần gũi hơn rất nhiều do câu từ phong phú và không bị giới hạn.
3. Kết cấu của tiểu thuyết
– Kết cấu: Không có bất cứ nguyên tắc rõ ràng nào về vấn đề kết cấu thể loại xác định của tiểu thuyết. Một vài kết cấu cơ bản thường thấy của tiểu thuyết hiện nay bao gồm kết cấu chương hồi, kết cấu luận đề, kết cấu đa tuyến, kết cấu đơn tuyến, kết cấu tâm lí,...
– Chương: Phần truyện được chia theo sự kiện, thời gian, không gian hoặc nhân vật, với độ dài và nội dung linh hoạt tuỳ thuộc vào tác giả.
4. Đặc điểm của tiểu thuyết
- Tính văn xuôi: Phương thức tự sự tiêu biểu trong văn học, giúp mô tả khối lượng nội dung lớn, tái hiện hiện thực xã hội và đời sống một cách toàn vẹn, phơi bày sự phức tạp của chúng trong một thể thống nhất.
- Tính đa dạng sắc độ thẩm mĩ: Tiểu thuyết không chọn lựa màu sắc đặc thù trong việc tiếp nhận hiện thực, mà mô tả sự pha trộn hài hòa giữa các yếu tố như đẹp, xấu, thiện, ác, bi, hài…
- Nghệ thuật kể chuyện: Riêng biệt, thường sử dụng góc độ người kể chuyện để miêu tả sự việc và tâm lí nhân vật. Các điểm nhìn trần thuật khác nhau tạo nên giá trị và nội dung đa dạng cho tác phẩm.
- Tính hư cấu: Cho phép tái hiện thời gian, không gian, nhân vật và câu chuyện một cách tự do, không bị giới hạn bởi khuôn mẫu lịch sử, từ đó bộc lộ khả năng sáng tạo và ngôn từ của tác giả.
- Tính phản ánh toàn vẹn đời sống: Khả năng phản ánh hiện thực khách quan đầy đủ và sinh động, với không gian và thời gian rộng lớn, giúp nhà văn mở rộng tầm vóc hiện thực trong tác phẩm.
- Tính tổng hợp: Cho phép kết hợp phong cách nghệ thuật của các thể loại khác mà không bị giới hạn. Các thủ pháp nghệ thuật như rung động, xung đột xã hội, màu sắc, hiện thực đời sống, thanh âm, sự cân xứng thường được sử dụng, kết hợp với các bộ môn khoa học phức tạp.
- Nhân vật: Yếu tố quan trọng của tiểu thuyết, với nhiều vai trò như chính, phụ, chính diện, phản diện. Tuỳ góc độ nhân vật, tác giả chọn ngôi kể phù hợp.
- Cốt truyện: Đây là phần nội dung bao gồm các nhân vật đã được thiết kế và xác định trước. Với mục tiêu trình bày mạch truyện và các điểm cảm xúc của nhân vật, cốt truyện giúp dẫn dắt người đọc thấu hiểu nội dung cuốn tiểu thuyết.
5. Ví dụ một số văn bản thuộc thể loại tiểu thuyết
- Nguyên Hồng: Bỉ vỏ, Cửa biển,…
- Nam Cao: Sống mòn,…
- Nguyễn Công Hoan: Lá ngọc cành vàng, Đống rác cũ,…
- Macxim Gorki: Thời thơ ấu, Kiếm sống, Các trường đại học của tôi…
