Hỏi bài

Dựa vào độ pH người ta chia đất làm 3 loại:

- Đất chua: có độ pH < 6,5

- Đất trung tính: pH từ 6,6 - 7,5

- Đất kiềm: có độ pH > 7,5

* Chế độ mưa, băng tuyết và nước ngầm

- Các miền khí hậu:

+ Miền khí hậu nóng hoặc nơi địa hình thấp của khu vực khí hậu ôn đới, thủy chế sông phụ thuộc vào chế độ mưa.

+ Miền ôn đới lạnh và những sông bắt nguồn từ núi cao, thủy chế còn phụ thuộc vào lượng tuyết băng tan.

+ Ở các vùng đất đá bị thấm nước nhiều, nước ngầm đóng vai trò đáng kể (đá vôi).

- Ví dụ:

+ Ví dụ 1: Sông Hồng ở miền nhiệt đới, mùa lũ (6-10) trùng với mùa mưa, mùa cạn trùng với mùa khô, ít mưa.

+ Ví dụ 2: Sông Ô bi, I-ê-nít-xây, Lêna ở vùng ôn đới khi mùa xuân đến nhiệt độ tăng làm băng tuyết tan, mực nước sông dâng.

* Địa thế, thực vật và hồ đầm

a. Địa thế

- Độ dốc lớn: nước sông chảy mạnh, lũ lên nhanh.

- Vùng bằng phẳng: nước chảy chậm, lũ lên chậm và kéo dài.

b. Thực vật

- Lớp phủ thực vật phát triển mạnh: điều hòa dòng chảy sông ngòi, giảm lũ lụt.

- Lớp phủ thực vật bị phá hủy: chế độ dòng chảy thất thường, tốc độ dòng chảy nhanh, dễ xảy ra lũ lụt.

c. Hồ, đầm

- Vai trò: điều hòa chế độ nước sông.

- Ví dụ: Biển Hồ ở Cam-Pu-Chia điều tiết chế độ nước sông Mê Công.

- Nước trên Trái Đất tham gia nhiều vòng tuần hoàn, cuối cùng tạo thành một đường vòng khép kín.

+ Vòng tuần hoàn nhỏ: nước bốc hơi -> ngưng tụ thành mây -> gây mưa tại chỗ -> rồi bốc hơi,...

+ Vòng tuần hoàn lớn: nước biển bốc hơi tạo thành mây -> mây được gió đưa vào sâu lục địa; ở vùng vĩ độ thấp, núi thấp mây gặp lạnh thành mưa; ở vùng vĩ độ cao và núi cao, mây gặp lạnh tạo thành tuyết -> mưa nhiều và tuyết tan chảy theo sông và các dòng ngầm từ lục địa ra biển ->biển lại bốc hơi,...

Vai trò của đất trồng đối với cây trồng:

- Cung cấp nước cho cây

- Cung cấp chất dinh dưỡng

- Cung cấp oxi

- Giữ cho cây đứng vững không bị đổ

=> Nhờ đó cây có thể sinh sống và sản xuất ra sản phẩm.

- Trên các lưu vực sông rừng phòng hộ thường được trồng ở những vùng núi cao, thượng nguồn của sông.

- Vì vùng thượng nguồn địa hình đồi núi hiểm trở, độ dốc lớn, khi có lũ hoặc mưa lớn dễ gây sạt lở đất, lũ quét lũ ống nên việc trồng rừng phòng hộ sẽ giúp điều tiết nước, hạn chế lũ và sạt lở đất.

Mực nước lũ ở các sông ngòi miền Trung nước ta thường lên rất nhanh vì:

- Miền Trung có địa hình hẹo ngang, phía Tây là dải núi cao, phía đông là đồng bằng nhỏ hẹp, nhiều dãy núi lan ra sát biển ⟹ sông ngòi ngắn, nhỏ và dốc.

- Mưa khá tập trung, mưa với lượng nước mưa lớn (do bão, dải hội tụ..) và diễn ra trong thời gian ngắn (do địa hình).

Ở xích đạo, lượng mưa nhiều, mưa quanh năm, nên sông ngòi đầy nước quanh năm; ở khu vực nhiệt đới gió mùa có một mùa mưa và một mùa khô, nên sông có một mùa nước lũ và một mùa nước cạn.

* Giống nhau: Môi trường đất và nước đều cung cấp oxi, nước, dinh dưỡng cho cây.

* Khác nhau:

+ Môi trường đất: Môi trường đất giúp cây đứng vững.

+ Môi trường nước: Môi trường nước để cây đứng vững cần giá cho cây.

- Vòng tuần hoàn nhỏ: nước biển bốc hơi tạo thành mây, mây gặp lạnh tạo thành mưa rơi xuống biển.

- Vòng tuần hoàn lớn: nước biển bốc hơi tạo thành mây -> mây được gió đưa vào sâu lục địa: ở vùng vĩ độ thấp, núi thấp mây gặp lạnh thành mưa; ở vùng vĩ độ cao và núi cao, mây gặp lạnh tạo thành tuyết -> mưa nhiều và tuyết tan chảy theo sông và các dòng ngầm từ lục địa ra biển -> biển lại bốc hơi,...

Lượng mưa phân bố không đều trên các lục địa dọc vĩ tuyến 300B.

- Trên lục địa Bắc Mĩ: phía Đông lượng mưa lớn nhất (1001 - 2000 mm/năm), phía Tây lượng mưa nhỏ (< 500 mm/năm).

⟹ do ven biển phía Đông có ảnh hưởng của dòng biển nóng Gơnxtrim, đón gió mùa từ biển thổi vào; phía Tây chịu ảnh hưởng của dòng biển lạnh Caliphoocnia.

- Khu vực Bắc Phi và Tây Nam Á lượng mưa rất thấp (201 - 500 mm/năm, có nơi < 201 mm/năm).

⟹ do chịu sự thống trị thường xuyên của áp cao chí tuyến, diện tích lục địa lớn, ven biển phía Tây Bắc chịu ảnh hưởng của dòng biển lạnh Canari.

- Phía Đông thuộc khu vực Nam Á, Đông Á có lượng mưa lớn (> 1000 mm/năm)

⟹ do nằm trong vùng hoạt động của hoàn lưu gió mùa, chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển.

Lượng mưa phân bố theo vĩ độ khác nhau. Cụ thể là:

+ Khu vực xích đạo lượng mưa nhiều nhất do khí áp thấp, nhiệt độ cao, khu vực chủ yếu là đại dương và rừng xích đạo ẩm ướt, nước bốc hơi mạnh.

+ Hai khu vực chí tuyến Bắc, Nam mưa ít do khí áp cao, tỉ lệ diện tích lục địa tương đối lớn.

+ Hai khu vực ôn đới ở hai bán cầu Bắc và Nam mưa trung bình, do khi áp thấp, có gió Tây ôn đới từ biển thổi vào.

+ Hai khu vực cực Bắc và Nam mưa ít nhất, do khí áp cao, do không khí lạnh, nước không bốc hơi lên được.