Soạn bài Hiền tài là nguyên khí của quốc gia Ngữ văn 10 tập 1 sách KNTT

Soạn bài Hiền tài là nguyên khí của quốc gia Ngữ văn 10 tập 1 sách KNTT là tài liệu được VnDoc biên soạn giúp các em học sinh lớp 10 có bài soạn mẫu tham khảo văn 10, giải thích chi tiết, đầy đủ cho từng câu hỏi có trong cuốn sách giáo khoa Ngữ văn lớp 10 tập 1 thuộc bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Từ đó học tập môn Ngữ văn được tốt hơn.

Bản quyền tài liệu thuộc về VnDoc.
Nghiêm cấm mọi hành vi sao chép nhằm mục đích thương mại

Các vị vua anh minh đã ban ân gì cho kẻ sĩ?

Hướng dẫn trả lời

Các vị vua ban ân cho kẻ sĩ: yêu mến cho khoa danh, đề cao bằng tước trật, nêu tên ở tháp Nhạn, ban danh hiệu Long hổ, bày tiệc Văn hỉ.

Lí do chính của việc dựng bia là gì?

Hướng dẫn trả lời

Lí do chính của việc dựng bia: khiến cho kẻ sĩ trông vào mà phấn chấn hâm mộ, rèn luyện danh tiết, gắng sức giúp vua.

Câu 1 trang 76 Ngữ văn 10 tập 1 Sách KNTT

Tìm trong đoạn (2) của văn bản những từ ngữ thể hiện thái độ trọng dụng hiền tài của “các đấng thánh đế minh vương”.

Hướng dẫn trả lời

Những từ ngữ thể hiện thái độ trọng dụng hiền tài của “các đấng thánh đế minh vương”: bồi dưỡng nhân tài, quý chuộng kẻ sĩ, yêu mến cho khoa danh, đề cao bằng tước trật, nêu tên ở tháp Nhạn, ban danh hiệu Long hổ, bày tiệc Văn hỉ.

Câu 2 trang 76 Ngữ văn 10 tập 1 Sách KNTT

Trong văn bản có một câu trực tiếp nói về mục đích của việc dựng bia ghi danh những người đỗ tiến sĩ. Bạn hãy cho biết đó là câu nào.

Hướng dẫn trả lời

Câu văn nói về mục đích của việc dựng bia ghi danh những người đỗ tiến sĩ: “Thế thì việc dựng tấm bia đá này lợi ích rất nhiều: kẻ ác lấy đó làm răn, người thiện theo đó mà gắng, dẫn việc dĩ vãng, chỉ lối tương lai, vừa để rèn giũa danh tiếng cho sĩ phu, vừa để củng cố mệnh mạch cho nhà nước.”

Câu 3 trang 76 Ngữ văn 10 tập 1 Sách KNTT

Xác định luận đề của văn bản và cho biết vì sao bạn xác định như vậy.

Hướng dẫn trả lời

Luận đề của văn bản: tầm quan trọng của hiền tài đối với quốc gia.

Xác định được luận đề dựa vào: nhan đề Hiền tài là nguyên khí của quốc gia; các luận điểm, luận cứ trong văn bản đều hướng đến việc làm nổi bật vấn đề bàn luận tầm quan trọng của hiền tài đối với đất nước.

Câu 4 trang 76 Ngữ văn 10 tập 1 Sách KNTT

Xét về nội dung, đoạn (3), có mối quan hệ như thế nào với đoạn (2)?

Hướng dẫn trả lời

Mối quan hệ giữa nội dung đoạn (2) và đoạn (3):

Đoạn (2) nói lên những việc làm thể hiện sự coi trọng của “các đấng thánh đế minh vương” với người hiền tài trong thiên hạ, đoạn (3) nói về những chính sách khuyến khích hiền tài mà nhà nước đang tiếp tục làm (khắc bia) của đất nước. Hai đoạn có liên quan với nhau, bổ sung cho nhau, đưa ra luận điểm về sự coi trọng hiền tài.

Câu 5 trang 76 Ngữ văn 10 tập 1 Sách KNTT

Bạn hãy khái quát về nội dung đoạn (4) và cho biết đoạn này đảm nhận chức năng gì trong mạch lập luận.

Hướng dẫn trả lời

- Nội dung: bàn về cách mà một kẻ sĩ có học vấn nhưng thân phận nhỏ mọn thì cần phải báo đáp triều đình ra sao.

- Chức năng: là một luận cứ trong mạch lập luận, nối tiếp đoạn (3) với đoạn (5), với những chính sách, việc làm đề cao người hiền tài của triều đình thì họ đã, đang và sẽ làm những gì để giúp ích cho đất nước.

Đoạn (4) là nút thắt để người đọc thấy được rõ nhất những công lao to lớn mà hiền tài mang đến cho đất nước cũng như ý nghĩa của việc dựng bia đá trong đoạn (5).

Câu 6 trang 76 Ngữ văn 10 tập 1 Sách KNTT

Khi viết bài văn bia, tác giả đã thể hiện ít nhất hai tư cách: một là của người truyền đạt “thánh ý”, hai là của kẻ sĩ được trọng dụng, thường suy nghĩ về việc báo đáp. Việc thống nhất hai tư cách đó đã chi phối như thế nào đến cách triển khai luận điểm của tác giả?

Hướng dẫn trả lời

Cách triển khai luận điểm của tác giả:

- Tác giả nêu quan điểm với vị thế là một người truyền đạt “thánh ý”, đưa ra luận điểm, luận cứ về việc trọng dụng hiền tài của triều đình nhà nước.

- Tác giả cũng trình bày luận điểm về những suy nghĩ của kẻ sĩ được trọng dụng, bày tỏ thái độ của bản thân, đưa ra những lí lẽ bằng chứng về sự đóng góp của kẻ sĩ cho nước nhà.

- Với hai tư cách này, tác giả triển khai hệ thống luận điểm không mang tính đối lập mà được trình bày song song với nhau, vừa nói về tầm quan trọng của hiền tài với đất nước vừa nêu lên những đóng góp mà họ đã làm cho đất nước.

Câu 7 trang 76 Ngữ văn 10 tập 1 Sách KNTT

Tìm một vài dẫn chứng lịch sử (từ những tác phẩm, tài liệu đã học và tìm hiểu thêm) để làm sáng tỏ nhận định sau đây của tác giả bài văn bia: “Vì vậy các đấng thánh đế minh vương chẳng ai không lấy việc bồi dưỡng nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí làm việc đầu tiên.”

Hướng dẫn trả lời

Dẫn chứng lịch sử: nước ta coi trọng những bậc hiền tài như

- Quang Trung, Trần Hưng Đạo có tài chỉ huy, là những vị tướng lĩnh tài ba có công đánh giặc ngoại xâm.

- Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, và một số nhà văn, nhà thơ khác đã có những đóng góp to lớn trong sự nghiệp văn học của nước nhà.

- Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp có công lao to lớn với đất nước.

Câu 8 trang 76 Ngữ văn 10 tập 1 Sách KNTT

Qua việc đọc văn bản ở trên, bạn hiểu gì về tầm quan trọng của việc xác định mục đích viết và bày tỏ quan điểm của người viết trong văn nghị luận?

Hướng dẫn trả lời

Tầm quan trọng của việc xác định mục đích viết và bày tỏ quan điểm của người viết trong văn nghị luận:

- Đối với người viết:

+ Biết được nội dung cần viết, bày tỏ được những quan điểm, suy nghĩ của bản thân trong bài văn nghị luận

+ Xác định được những luận điểm, luận cứ cần viết và những lí lẽ, bằng chứng cho các luận điểm cần được tìm và đưa vào bài viết.

- Đối với người đọc:

+ Nhận biết được luận đề, luận điểm và các lí lẽ bằng chứng mà người viết đưa ra.

+ Hiểu được nội dung bài nghị luận, thấy được quan điểm mà người viết bày tỏ trong bài văn.