Cách làm dạng bài về chủ ngữ, vị ngữ trong câu kể “Ai làm gì” - Tiếng Việt 4

Cách làm dạng bài về chủ ngữ, vị ngữ trong câu kể “Ai làm gì”

Cách làm dạng bài về chủ ngữ, vị ngữ trong câu kể “Ai làm gì” – Tiếng Việt 4 bao gồm các ví dụ cụ thể cho các em học sinh tham khảo củng cố phần kiến thức Luyện từ và câu lớp 4.

Bài tập xác định cấu tạo câu là nội dung kiến thức quan trọng học sinh cần nghiên cứu kỹ lưỡng. Tuy nhiên nhiều học sinh vẫn chưa thể phân biệt rõ ràng ở nội dung xác định cấu tạo chủ ngữ, vị ngữ trong câu. Để nắm rõ các trọng tâm kiến thức và phương pháp làm bài, hôm nay ta cùng đến với một chuyên đề quan trọng của nội dung cấu tạo câu: Chủ ngữ, vị ngữ trong câu kể Ai làm gì?

Cơ sở lý thuyết về phân tích bộ phận cấu thành câu

Trong chương trình Tiếng Việt lớp 4, học sinh được tiếp cận với hai kiểu câu “Ai thế nào” và “Ai làm gì”. Sau đây, ta sẽ phân tích bộ phận chủ ngữ, vị ngữ trong câu kể Ai làm gì.

Để phần khái niệm cơ bản trở nên dễ hiểu hơn, cô Vân Anh đã tách kiểu câu “Ai làm gì” thành hai bộ phận chính:

Bộ phận “Ai”: Thường là danh từ, cụm danh từ hoặc đại từ nhân xưng (tôi, ta, chúng ta,…) đóng vai trò là chủ ngữ trong câu.

Bộ phận “làm gì”: Động từ hoặc cụm động từ chỉ hoạt động, đóng vai trò là vị ngữ trong câu.

Cách làm dạng bài về chủ ngữ, vị ngữ trong câu kể “Ai làm gì”

Ví dụ về phân tích bộ phận cấu thành câu

Các dạng bài tập thường gặp trong nội dung về chủ ngữ, vị ngữ

1. Bài tập xác định kiểu câu “Ai làm gì”.

Bài tập xác định kiểu câu là dạng bài tập ít xuất hiện trong các đề thi nhưng là dạng bài cơ sở, giúp học sinh nắm vững nền tảng về cấu tạo câu để biết cách hành văn, diễn đạt rõ ràng, dễ hiểu.

Học sinh khi làm bài cần chú ý: trước động từ (vị ngữ) nếu xuất hiện từ “bị”, “được” thì câu đó trở thành câu “Ai thế nào” chứ không phải câu “Ai làm gì”. Trong một số câu, hai từ “bị”, “được” có thể bị rút gọn và ẩn đi. Dấu hiệu câu bị lược là chủ ngữ câu đó không thể tự thực hiện hoạt động được nhắc đến trong câu (câu bị động).

Chẳng hạn: “Cây lược này làm bằng ngà voi”. Ở đây, chủ ngữ trong câu trả lời cho “ai” là “Cây lược này”, vị ngữ là “làm bằng ngà voi”. Thoạt nhìn ta thấy đây là kiểu câu “Ai làm gì” bởi theo sau chủ ngữ là một cụm động từ. Tuy nhiên về mặt nghĩa, “Cây lược” không thể tự làm ra nó, vậy tức là nó “được” làm bởi ai đó: “Cây lược này (được) làm bằng ngà voi”. – kiểu câu “Ai thế nào”.

2. Bài tập xác định chủ ngữ, vị ngữ trong câu

Căn cứ vào cơ sở lý thuyết là yêu cầu quan trọng để học sinh trả lời đúng các dạng bài này. Theo đó học sinh cần phân biệt rõ hai bộ phận quan trọng trong cấu trúc câu bao gồm “Ai” – chủ ngữ, “làm gì” – vị ngữ. Để bài tập này trở nên dễ hiểu và dễ xác định hơn, học sinh có thể thực hiện bằng cách tách các từ trong câu, đi trả lời cho câu hỏi “Ai” và “làm gì”.

Ví dụ: Công nhân nhà máy/đang/say sưa/làm việc.

“Ai” được nhắc đến ở đây? – Công nhân nhà máy => Chủ ngữ

Vậy “Công nhân nhà máy” làm gì? – đang say sưa làm việc. => Vị ngữ

Có học sinh sẽ thắc mắc: Tại sao trong câu xuất hiện động từ chỉ trạng thái “say sưa” nhưng lại không thuộc kiểu câu “Ai thế nào” thì bởi động từ chính trong câu là “làm việc”, còn “say sưa” chỉ là phần bổ nghĩa. Để dễ xác định động từ chính trong câu, ta có thể thử lược bớt từ đó đi, bởi nếu thiếu động từ chính thì câu sẽ không đúng hoặc đủ về mặt ngữ nghĩa nữa. Giả dụ ở đây, ta lược câu thành “Công nhân nhà máy đang say sưa”: rõ ràng người đọc không thể hiểu rốt cuộc công nhân đang say sưa làm gì, vậy câu chưa đủ ngữ nghĩa. Nếu ta lược câu còn “Công nhân nhà máy đang làm việc” thì câu hoàn toàn vẫn đủ nghĩa.

3. Bài tập tìm cấu tạo chủ ngữ và vị ngữ trong câu

Để hoàn thành dạng bài tập này, trước tiên học sinh cần tổng hợp lại kiến thức về các cấu tạo của chủ ngữ và vị ngữ trong câu. Đối với kiểu câu “Ai làm gì”,

Học sinh có thể đi theo hai bước sau để giải quyết bài tập xác định cấu tạo chủ ngữ, vị ngữ:

Cách làm dạng bài về chủ ngữ, vị ngữ trong câu kể “Ai làm gì”

Ví dụ: “Bác hàng xóm đang say sưa cắt tỉa những khóm cây trong vườn”.

Bước 1: Xác định chủ ngữ, vị ngữ

“Ai”: Bác hàng xóm => Chủ ngữ

“làm gì’”: đang say sưa cắt tỉa những tán cây trong vườn => Vị ngữ

Bước 2: Xác định cấu tạo

Chủ ngữ: Bác hàng xóm => Danh từ

Vị ngữ: đang/say sưa/cắt tỉa/những khóm cây trong vườn. => Cụm động từ với “cắt tỉa” là động từ chính.

Cách làm dạng bài về chủ ngữ, vị ngữ trong câu kể “Ai làm gì” - Tiếng Việt 4 giúp các em học sinh, xác định được kiểu câu Ai làm gì?, xác định chủ ngữ, vị ngữ trong câu kể Ai làm gì, nắm vững kiến thức tổng thể và các chú ý khi làm bài không chỉ giúp đạt điểm cao trong bài tập luyện từ và câu mà còn giúp học sinh hình thành lối viết văn chính xác, rõ ràng, mạch lạc, chuẩn bị cho tiết Luyện từ và câu lớp 4 Tuần 17.

Ngoài ra, các em học sinh hoặc quý phụ huynh còn có thể tham khảo thêm đề thi học kì 1 lớp 4đề thi học kì 2 lớp 4 các môn Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh theo chuẩn thông tư 22 của bộ Giáo Dục và các dạng bài ôn tập môn Tiếng Việt 4. Những đề thi này được VnDoc.com sưu tầm và chọn lọc từ các trường tiểu học trên cả nước nhằm mang lại cho học sinh lớp 4 những đề ôn thi học kì chất lượng nhất. Mời các em cùng quý phụ huynh tải miễn phí đề thi về và ôn luyện.

Đánh giá bài viết
9 1.052
Luyện từ và câu lớp 4 Xem thêm