Giải Sử 10 Bài 1: Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
Giải Sử 10 Bài 1: Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
Giải Sử 10 Bài 1: Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử vừa được VnDoc.com sưu tầm và xin gửi tới bạn đọc. Đây là tài liệu tham khảo hướng dẫn bạn đọc trả lời các câu hỏi trong SGK Sử 10 bài 1. Mời các bạn cùng theo dõi chi tiết bài viết dưới đây nhé.
Mở đầu trang 6 SGK Sử 10
Cầu Long Biên bắc qua sông Hồng ở Hà Nội được xây dựng trong thời gian từ năm 1898 đến năm 1902. Trong suốt hơn một thế kỉ qua, cây cầu này đã “chứng kiến” nhiều sự kiện, quá trình lịch sử quan trọng của Thủ đô và đất nước. Cây cầu chính là một hiện vật lịch sử. Việc khai thác thông tin từ những hiện vật như vậy có vai trò như thế nào trong nghiên cứu lịch sử?
Lời giải
- Một số sự kiện lịch sử gắn với cầu Long Biên:
+ Trong kháng chiến chống Pháp (1945 – 1954), cầu Long Biên gắn với sự kiện quân Pháp rút khỏi Hà Nội và bộ đội Việt Nam tiến vào tiếp quản Thủ đô (10/10/1954).
+ Trong kháng chiến chống Mỹ (1954 – 1975), cầu Long Biên là tuyến giao thông quan trọng phục vụ vận chuyển hàng hóa, chi viện cho chiến trường và nhiều lần bị bom đánh phá.
- Việc tìm hiểu về cầu Long Biên và các sự kiện quá khứ thuộc về nhiệm vụ của Khoa học Lịch sử (Sử học)
- Đối tượng nghiên cứu của Sử học là toàn bộ quá khứ của loài người.
- Sử học có chức năng khoa học và chức năng xã hội; thực hiện các nhiệm vụ nhận thức, giáo dục và dự báo.
- Do nhiều nguyên nhân, những kết quả nghiên cứu về quá khứ lịch sử chưa phản ánh đầy đủ những sự kiện đã từng diễn ra.
1.Lịch sử là gì?
Câu hỏi 1 trang 8 SGK Sử 10: Trình bày khái niệm lịch sử.
Lời giải:
- Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ. Lịch sử loài người là toàn bộ những hoạt động của con người từ khi xuất hiện đến ngày nay.
- Lịch sử được hiểu theo hai nghĩa khác nhau: hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức.
+ Hiện thực lịch sử là tất cả những gì đã diễn ra trong quá khứ. Do đó, hiện thực lịch sử tồn tại hoàn toàn khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người.
+ Lịch sử được con người nhận thức là những hiểu biết của con người về hiện thực lịch sử, được trình bày, tái hiện theo những cách khác nhau: kể chuyện, ghi chép, nghiên cứu, trình diễn, lập đài tưởng niệm, thực hành các nghi lễ, phong tục...
Câu hỏi 2 trang 8 SGK Sử 10: Dựa vào Tư liệu 1 (tr. 7), hãy cho biết hình ảnh nào thể hiện hiện thực lịch sử, hình ảnh nào thể hiện lịch sử được con người nhận thức?
Lời giải
- Hình 2 và hình 3 là hiện thực lịch sử
- Hình 4 (tác phẩm: chuyện nỏ thần của Tô Hoài) là nhận thức lịch sử.
Câu hỏi 3 trang 8 SGK Sử 10:
Lời giải
* Điểm giống và khác nhau giữa 2 tấm bia:
- Giống nhau: nội dung trên cả 2 tấm bia đều đề cập đến sự kiện:
+ Ngày 27/4/1521, Ma-gien-lăng và đoàn thủy thủ Tây Ban Nha đổ bộ lên đảo Xê-bu của Phi-lip-pin và xung đột với người dân ở đó.
+ Trong cuộc đụng độ với người dân đảo Xê-bu, Ma-gien-lăng đã chết.
- Khác nhau:
+ Nội dung trong tấm bia hình 5: phản ánh về cuộc kháng chiến chống xâm lược của người dân đảo Xê-bu dưới sự lãnh đạo của vị thủ lĩnh mang tên La-pu-la-pu. Kết quả của cuộc đấu tranh là: người dân đảo Xê-bu đã đẩy lui được cuộc đổ bộ của quân xâm lược Tây Ban Nha và La-pu-la-pu được vinh danh là người anh hùng dân tộc Phi-lip-pin đầu tiên đánh đuổi quân xâm lược châu Âu.
+ Nội dung trong tấm bia hình 6: phản ánh về sự kiện đoàn thám hiểm của Ma-gien-lăng đổ bộ lên đảo Xe-bu chỉ là một cuộc xung đột giữa thành viên của đoàn thám hiểm với người dân địa phương. Điểm nhấn mà tấm bia này muốn ghi nhận là: đoàn thám hiểm của Ma-gien-lăng đã thực hiện chuyến đi vòng quay Trái Đất bằng đường biển.
* Nguyên nhân: Tùy thuộc vào: mục đích, thái độ, quan điểm… của người tìm hiểu, nghiên cứu lịch sử mà chúng ta có những nhận thức lịch sử khác nhau.
2. Sử học
Câu hỏi 1 trang 9 SGK Sử 10: Nêu khái niệm Sử học
Lời giải
- Khái niệm: Sử học là khoa học nghiên cứu về quá khứ của loài người.
Câu hỏi 2 trang 9 SGK Sử 10: Trình bày đối tượng nghiên cứu của Sử học
Lời giải
- Đối tượng nghiên cứu của Sử học là toàn bộ quá khứ của loài người. Đó là quá khứ của một cá nhân, một nhóm người, cộng đồng người hay một quốc gia, khu vực hoặc toàn thể nhân loại.
Câu hỏi trang 9 SGK Sử 10: Nêu chức năng, nhiệm vụ của Sử học.
Lời giải:
- Chức năng của sử học:
+ Chức năng khoa học gồm: khôi phục các sự kiện lịch sử đã diễn ra trong quá khứ; rút ra bản chất của các quá trình lịch sử để phát hiện ra quy luật vận động và phát triển của lịch sử.
+ Chức năng xã hội gồm: giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức; rút ta bài học kinh nghiệm cho cuộc sống hiện tại.
- Nhiệm vụ của sử học:
+ Nhiệm vụ nhận thức là: cung cấp những tri thức khoa học, giúp con người tìm hiểu, khám phá hiện thực lịch sử một cách khách quan, khoa học, chân thực.
+ Nhiệm vụ giáo dục là: góp phần truyền bá những giá trị và truyền thống tốt đẹp trong lịch sử cho thế hệ sau; góp phần giáo dục đạo đức, tinh thần dân tộc, tình yêu quê hương, đất nước, bồi dưỡng lòng khoan dung, nhân ái…
+ Nhiệm vụ dự báo là: thông qua việc tổng kết thực tiễn, rút ra các bài học kinh nghiệm; góp phần dự báo tương lai của đất nước, nhân loại…
Luyện tập và vận dụng
Luyện tập trang 10 SGK Sử 10: So sánh điểm khác nhau giữa hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức. Nêu một số ví dụ về hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức (theo gợi ý sau vào vở).
|
Hiện thực lịch sử |
Lịch sử được con người nhận thức |
Lời giải
|
Hiện thực lịch sử |
Lịch sử được con người nhận thức |
|
- Hiện thực lịch sử chỉ có một và không thể thay đổi. - Diễn ra trong quá khứ, tồn tại khách quan, độc lập, ngoài ý muốn của con người. Không có hiện thực lịch sử sẽ không có lịch sử được con người nhận thức. → Ví dụ: - Mũi tên đồng và khuôn đúc mũi tên đồng được tìm thấy tại Cổ Loa (Hà Nội). - Trống đồng Ngọc Lũ; - Thạp đồng Đào Thịnh; - …. |
- Là những hiếu biết của con người về lịch sử hiện thực, được trình bày, tái hiện theo nhiều cách khác nhau. → Nhận thức lịch sử rất đa dạng, phong phú. - Nhận thức lịch sử vừa mang tính chủ quan vừa phụ thuộc vào hiện thực khách quan. → Ví dụ: - Tác phẩm “Chuyện nỏ thần” của Tô Hoài. - Việc thực hành nghi lễ (lập đàn tế, dâng hương, cày ruộng, gieo hạt giống,…) trong Lễ Rịch điền (Ninh Bình). - …. |
Vận dụng trang 10 SGK Sử 10: Em hoặc một nhóm bạn hãy tìm đọc một cuốn truyện/cuốn sách lịch sử, sau đó giới thiệu với các bạn cùng lớp (tên cuốn truyện/cuốn sách, tác giả, năm xuất bản, nội dung chủ yếu,... ). Điều gì ở cuốn truyện/cuốn sách đó khiến em thích nhất?
Lời giải:
(*) Tham khảo: Giới thiệu sách: Lĩnh Nam chích quái
- Tên sách: Lĩnh Nam chích quái
- Tác giả (tương truyền): Trần Thế Pháp.
- Thời gian ra đời: khoảng cuối thế kỉ XIV.
- Điểm đặc biệt:
+ Lĩnh Nam chích quái gồm 22 câu truyện, tập hợp các truyền thuyết và cổ tích dân gian của Việt Nam.
+ Trong sách Lĩnh Nam chích quái có những câu truyện chứa đựng những thông tin về lịch sử dân tộc Việt Nam, như: Truyện họ Hồng Bàng; truyện Tản Viên; truyện Phù Đổng Thiên vương…
Lưu ý: Học sinh trình bày quan điểm cá nhân. Bài làm trên mang tính tham khảo
--------------------------------
Bài tiếp theo: Giải Sử 10 Bài 2: Tri thức lịch sử và cuộc sống
