Giải Sử 10 Bài 8: Hành trình phát triển và thành tựu của văn minh Đông Nam Á thời cổ - trung đại KNTT
Giải Sử 10 KNTT Bài 8: Hành trình phát triển và thành tựu của văn minh Đông Nam Á thời cổ - trung đại
Giải Sử 10 Bài 8: Hành trình phát triển và thành tựu của văn minh Đông Nam Á thời cổ - trung đại KNTT vừa được VnDoc.com sưu tầm và xin gửi tới bạn đọc cùng tham khảo. Hi vọng qua bài viết này bạn đọc có thêm nhiều tài liệu để học tập tốt hơn môn Sử lớp 10 nhé. Mời các bạn cùng theo dõi chi tiết bài viết dưới đây nhé.
Mở đầu trang 51 SGK Sử 10 KNTT
Vào năm 1814, một nhóm người châu Âu đã phát hiện khu đền tháp Bô-rô-bu-đua (In-đô-nê-xi-a). Tuy khu đền bị bao phủ bởi đất đá và cây cỏ nhưng mọi người đều kinh ngạc về sự kì vĩ của nó. Trong nhiều thập kỉ sau đó, UNESCO cùng nhiều nhà khoa học trên thế giới đã tham gia trùng tu, phục chế công trình này và đến đầu năm 1983 mới hoàn thành. Đây là một trong những công trình kiến trúc tiêu biểu của văn minh Đông Nam Á thời cổ - trung đại còn được bảo tồn đến ngày nay. Tại sao khu đền tháp Bô-rô-bu-đua thu hút được sự quan tâm, đầu tư phục dựng như vậy? Ngoài công trình này, em còn biết đến công trình kiến trúc hoặc thành tựu nào khác của nền văn minh Đông Nam Á thời cổ - trung đại? Nền văn minh này đã trải qua hành trình phát triển như thế nào?
Lời giải:
- Khu đền tháp Bô-rô-bu-đua thu hút sự quan tâm và được đầu tư phục dựng vì đây là một công trình kiến trúc Phật giáo độc đáo, đồ sộ và có giá trị lớn về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và nghệ thuật. Công trình phản ánh trình độ sáng tạo, kĩ thuật xây dựng và đời sống tinh thần phong phú của cư dân Đông Nam Á thời cổ - trung đại. Việc bảo tồn Bô-rô-bu-đua không chỉ giúp In-đô-nê-xi-a gìn giữ di sản của mình mà còn góp phần bảo vệ một giá trị quý báu của văn minh nhân loại.
- Ngoài Bô-rô-bu-đua, em còn biết đến nhiều công trình và thành tựu tiêu biểu của văn minh Đông Nam Á như quần thể Ăng-co Vát và Ăng-co Thom ở Cam-pu-chia, Thánh địa Mỹ Sơn ở Việt Nam, chùa Suê-đa-gon ở Mi-an-ma, chùa Thạt Luổng ở Lào,... Các công trình này thể hiện sự phát triển cao của kiến trúc, điêu khắc và tôn giáo trong khu vực.
- Hành trình phát triển của văn minh Đông Nam Á thời cổ - trung đại gắn liền với các thời kì lịch sử của khu vực:
+ Từ những thế kỉ trước và đầu Công nguyên đến thế kỉ VII: văn minh Đông Nam Á hình thành và bước đầu phát triển, gắn với sự hình thành và phát triển của các quốc gia đầu tiên.
+ Từ thế kỉ VII đến cuối thế kỉ XV: văn minh Đông Nam Á phát triển rực rỡ, gắn với sự hình thành và phát triển thịnh đạt của các quốc gia phong kiến.
+ Thế kỉ XVI đến thế kỉ XIX: Văn minh Đông Nam Á có những chuyển biến quan trọng, gắn với
sự suy yếu của các vương triều phong kiến và sự xâm nhập của chủ nghĩa tư bản phương Tây.
Câu hỏi trang 52 SGK Sử 10 KNTT
Trình bày các thời kì phát triển của văn minh Đông Nam Á thời cổ - trung đại.
Lời giải:
- Từ những thế kỉ trước và đầu Công nguyên đến thế kỉ VII: văn minh Đông Nam Á hình thành và bước đầu phát triển, gắn với sự hình thành và phát triển của các quốc gia đầu tiên.
+ Các quốc gia đầu tiên đã xuất hiện ở Đông Nam Á như Văn Lang - Âu Lạc, Phù Nam, các quốc gia ở hạ lưu sông Chao Phray-a,...
+ Trên nền tảng của nền văn minh bản địa, những ảnh hưởng của văn minh Ân Độ, văn minh Trung Hoa đối với khu vực Đông Nam Á đã thể hiện rõ nét.
- Từ thế kỉ VII đến cuối thế kỉ XV: văn minh Đông Nam Á phát triển rực rỡ, gắn với sự hình thành và phát triển thịnh đạt của các quốc gia phong kiến.
+ Các quốc gia phong kiến Đông Nam Á có sự phát triển thịnh đạt về kinh tế, chính trị và văn hóa.
+ Các quốc gia phong kiến Đông Nam Á tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa của văn minh Ấn Độ và văn minh Trung Hoa.
- Thế kỉ XVI đến thế kỉ XIX: Văn minh Đông Nam Á có những chuyển biến quan trọng, gắn với sự suy yếu của các vương triều phong kiến và sự xâm nhập của chủ nghĩa tư bản phương Tây.
+ Trong thời kì này diễn ra sự xâm nhập của chủ nghĩa tư bản phương Tây và quá trình suy yếu của các vương triều phong kiến trong khu vực.
+ Đây cũng là thời kì văn minh Đông Nam Á có những chuyển biến quan trọng, chịu ảnh hưởng của văn minh phương Tây, đạt được nhiều thành tựu trên các lĩnh vực chính trị, văn hoá, khoa học, kĩ thuật,...
Câu hỏi 1 trang 54 SGK Sử 10 KNTT
Hãy nêu một số nét tiêu biểu về tín ngưỡng, tôn giáo ở Đông Nam Á thời cổ - trung đại.
Lời giải:
* Tín ngưỡng
- Trước khi chịu ảnh hưởng của các nền văn hoá lớn từ bên ngoài, ở Đông Nam Á đã tồn tại các hình thức tín ngưỡng bản địa phong phú, đa dạng.
- Về cơ bản, tín ngưỡng Đông Nam Á bao gồm ba nhóm chính:
+ Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên
+ Tín ngưỡng phồn thực
+ Tín ngưỡng thờ cúng người đã mất
- Các hình thức tín ngưỡng bản địa được bảo tồn trong quá trình phát triển của lịch sử Đông Nam Á và tiếp tục tồn tại đến ngày nay
* Tôn giáo
- Bằng nhiều con đường khác nhau, các tôn giáo lớn của thế giới như Phật giáo, Hin-đu giáo, Hồi giáo, Công giáo lần lượt được du nhập vào Đông Nam Á và có ảnh hưởng lớn trong đời sống tinh thần của cư dân từng quốc gia trong khu vực này.
+ Phật giáo du nhập từ khoảng những thế kỉ đầu Công nguyên và có vai trò quan trọng trong đời sống chính trị, xã hội và văn hoá của cư dân nhiều nước (Thái Lan, Lào, Cam-pu-chia,...).
+ Hồi giáo được truyền bá thông qua hoạt động thương mại của các thương nhân Ấn Độ vào khoảng thế kỉ XIII. Hồi giáo phát triển hưng thịnh ở Đông Nam Á với sự ra đời của các quốc gia Hồi giáo: Ma-lắc-ca, A-chê… vào các thế kỉ XV-XVII.
+ Đầu thế kỉ XVI, Công giáo được truyền bá vào Phi-líp-pin. Cùng với quá trình các nước phương Tây mở rộng xâm lược Đông Nam Á, Công giáo tiếp tục được truyền bá đến nhiều nước khác trong khu vực.
- Nhìn chung ở Đông Nam Á thời kì cổ - trung đại các tôn giáo cùng tồn tại và phát triển một cách hoà hợp.
Câu hỏi 2 trang 54 SGK Sử 10 KNTT
Theo em, vì sao nhiều tôn giáo lớn trên thế giới được truyền bá và phát triển ở các quốc gia Đông Nam Á?
Lời giải:
- Nhiều tôn giáo lớn trên thế giới được truyền bá và phát triển ở các quốc gia Đông Nam Á, vì:
+ Đông Nam Á có vị trí thuận lợi cho quá trình giao lưu, tiếp xúc kinh tế - văn hóa với nhiều nền văn minh lớn trên thế giới. Thông qua quá trình giao lưu kinh tế - văn hóa này, các tôn giáo từng bước được du nhập vào Đông Nam Á.
+ Trước khi diễn ra quá trình giao lưu, tiếp xúc với các nền văn hóa bên ngoài, cư dân Đông Nam Á chưa sáng tạo ra được tôn giáo riêng của dân tộc mình. Các tôn giáo: Phật giáo, Hin-đu giáo, Hồi giáo, Thiên Chúa giáo… khi du nhập vào Đông Nam Á thì đã có đầy đủ: hệ thống giáo lý, giáo luật, kinh thánh…. Mặt khác, các tôn giáo này, tuy có sự giải thích khác nhau về con đường tu tập nhưng đều thống nhất với nhau về trong việc đề cao tính hướng tiện, lòng yêu thương con người. Vì vậy, các tôn giáo dễ dàng được cư dân Đông Nam Á đón nhận, sùng mộ.
Câu hỏi trang 55 SGK Sử 10 KNTT
Nêu thành tựu tiêu biểu về chữ viết và văn học của các nước Đông Nam Á thời cổ - trung đại.
Lời giải:
- Chữ viết:
+ Trước khi sáng tạo chữ viết riêng, các nước Đông Nam Á sử dụng các chữ viết cổ của Ấn Độ (chữ Phạn, chữ Pa-li) và Trung Quốc (chữ Hán).
+ Dần dần, cư dân các nước Đông Nam Á đã sáng tạo ra một hệ thống chữ viết riêng để ghi ngôn ngữ bản địa của mình như: chữ Chăm cổ, chữ Khơ-me cổ, chữ Mã Lai cổ, chữ Miến cổ, chữ Nôm (của người Việt),...
- Văn học:
+ Trên nền tảng văn minh nông nghiệp lúa nước, cư dân Đông Nam Á đã sáng tạo nên kho tàng văn học dân gian phong phú, đa dạng.
+ Trên cơ sở chữ viết riêng, cư dân các nước Đông Nam Á đã tạo dựng một nền văn học viết đa dạng với nhiều tác phẩm xuất sắc còn được lưu giữ đến ngày nay như: Truyện Kiều (Việt Nam), Riêm-kê (Cam-pu-chia), Ra-ma-kiên (Thái Lan),...
Câu hỏi trang 58 SGK Sử 10 KNTT
Hãy nêu một số thành tựu tiêu biểu về kiến trúc, điêu khắc của văn minh Đông Nam Á thời cổ - trung đại. Em ấn tượng nhất với thành tựu nào? Vì sao?
Lời giải:
* Một số thành tựu kiến trúc - điêu khắc tiêu biểu của văn minh Đông Nam Á
- Cư dân Đông Nam Á đã tạo dựng hàng loạt công trình kiến trúc (đền, chùa, tháp) mang phong cách Phật giáo và Hin-đu giáo ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ nhưng vẫn có nét độc đáo riêng, thể hiện bản sắc văn hoá của từng dân tộc.
- Trước khi tiếp thu ảnh hưởng của các nền văn hoá lớn từ bên ngoài, cư dân ở Đông Nam Á đã sáng tạo ra nghệ thuật tạo hình độc đáo và đa dạng, thể hiện qua nghệ thuật chạm khắc hoa văn trang trí trên các hiện vật bằng gốm, đồng,... Cùng với các công trình kiến trúc đồ sộ là hàng loạt tác phẩm điêu khắc nổi tiếng, với hai loại hình chủ yếu là phù điêu và tượng.
- Kiến trúc và điêu khắc Đông Nam Á đạt đến đỉnh cao rực rỡ với nhiều công trình đặc sắc, tiêu biểu là:
+ Quần thể kiến trúc đền Bô-rô-bu-đua (In-đô-nê-xi-a),
+ Quần thể kiến trúc Ăng-co Vát và Ăng-co Thom (Cam-pu-chia)
+ Chùa Phật Ngọc (Thái Lan)
+ Chùa Vàng (Mi-an-ma)
+ Khu đền tháp Mỹ Sơn (Việt Nam),...
* Em ấn tượng nhất với: Quần thể kiến trúc đền Bô-rô-bu-đua (In-đô-nê-xi-a). Đền Bô-rô-bu-đua là kì quan Phật giáo lớn nhất thế giới, được tổ chức UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào năm 1991.
Luyện tập trang 58 SGK Sử 10 KNTT
Lập bảng thống kê theo gợi ý dưới đây (hoặc vẽ sơ đồ tư duy) vào vở về những thành tựu tiêu biểu của văn minh Đông Nam Á thời cổ - trung đại
|
Lĩnh vực |
Tên thành tựu |
Quốc gia |
Ý nghĩa/ giá trị |
Lời giải:
* Bảng thống kê: một số thành tựu tiêu biểu của văn minh Đông Nam Á
|
Lĩnh vực |
Tên thành tựu |
Quốc gia |
Ý nghĩa/ giá trị |
|
Tín ngưỡng |
Thờ thần Lúa |
Lào Inđônêxia Thái Lan; Việt Nam… |
- Thần Lúa được coi là vị thần bảo trợ cho sản xuất nông nghiệp => thờ thần lúa là biểu hiện của nền văn minh bản địa ở Đông Nam Á |
|
Kiến trúc, điêu khắc |
Đền Bôrôbuađua |
Inđônêxia |
Là kì quan Phật giáo lớn nhất thế giới |
|
Chữ viết |
Chữ Chăm cổ |
Chăm-pa (Nam Trung Bộ Việt Nam hiện nay) |
Thể hiện tính dân tộc, sự sáng tạo của cư dân Chăm-pa |
|
Kiến trúc |
Thánh địa Mỹ Sơn |
Chăm-pa (Nam Trung Bộ Việt Nam hiện nay) |
Là trung tâm tôn giáo của Vương quốc Chăm-pa xưa |
|
Văn học |
Truyện Kiều |
Việt Nam |
Là một trong những kiệt tác văn học của Việt Nam thời trung đại |
Vận dụng trang 58 SGK Sử 10 KNTT
“Tàu Thanh niên Đông Nam Á - Nhật Bản", hoạt động thường niên của đại diện thanh niên các nước Đông Nam Á và Nhật Bản, bắt đầu từ năm 1974 đến nay, là một trong những hoạt động thu hút các bạn trẻ nhằm tìm hiểu, khám phá và trải nghiệm về lịch sử, văn hoá Đông Nam Á. Nếu được tham gia “Tàu Thanh niên Đông Nam Á - Nhật Bản”, em sẽ lựa chọn thành tựu nào của văn minh Đông Nam Á để chia sẻ với bạn bè quốc tế? Vì sao?
Lời giải:
- Tham khảo: Nếu được tham gia “Tàu Thanh niên Đông Nam Á - Nhật Bản”, em sẽ lựa chọn thành tựu: tín ngưỡng thờ cúng người đã mất của cư dân Đông Nam Á
- Vì:
+ Tín ngưỡng thờ cúng người đã mất là một trong những tín ngưỡng bản địa có ảnh hưởng lớn đến đời sống tinh thần của cư dân Đông Nam Á, bởi với họ: thờ cúng người đã mất là sợi dây nối liền quá khứ - hiện tại - tương lai, tạo nên một truyền thống liên tục của dân tộc.
+ Tín ngưỡng này có sức sống bền bỉ, mãnh liệt (được hình thành từ rất sớm, khoảng những thế kỉ trước Công nguyên, qua nhiều thời kì lịch sử, tín ngưỡng thờ cúng người đã khuất không hề bị lãng quân hay phai nhạt mà vẫn được duy trì cho đến hiện nay)
+ Tín ngưỡng thờ cúng người đã khuất mang tính phổ biến, rộng rãi ở hầu hết các cộng đồng dân tộc trong khu vực Đông Nam Á.
