Giải Sử 10 Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại KNTT
Giải Sử 10 KNTT Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại
Giải Sử 10 Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại KNTT vừa được VnDoc.com sưu tầm và xin gửi tới bạn đọc cùng tham khảo. Hi vọng qua bài viết này bạn đọc có thêm nhiều tài liệu để học tập tốt hơn môn Sử lớp 10 nhé. Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết bài viết dưới đây.
Mở đầu trang 38 SGK Sử 10 KNTT
Em có biết vào thời điểm năm 2021, để đi từ Hà Nội vào Thành phố Hồ Chí Minh bằng máy bay sẽ mất khoảng gần 2 giờ, bằng tàu hỏa (loại có tốc độ cao nhất) mất khoảng 30 giờ, còn đi xe đạp có thể mất tới gần 1000 giờ, ... Như vậy nếu không có những phương tiện giao thông hiện đại thì con người sẽ tốn rất nhiều thời gian và công sức để di chuyển giữa các vùng. Tàu hòa, ô-tô, tàu thủy, máy bay là một số thành tựu tiêu biểu của các cuộc cách mạng công nghiệp thời kì cận đại. Hãy kể tên một số thành tựu khác của các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại mà em biết. Các cuộc cách mạng công nghiệp này có ý nghĩa gì đối với nhân loại?
Lời giải:
► Một số thành tựu của các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại:
- Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất: máy kéo sợi Gien-ni; máy hơi nước; máy dệt chạy bằng hơi nước; tàu thuỷ chở khách chạy bằng hơi...
- Cách mạng công nghiệp lần thứ hai: Phương pháp sử dụng lò cao trong luyện; động cơ điện, điện thoại, vô tuyến điện; ô tô, máy bay...
► Ý nghĩa của cách mạng công nghiệp
- Làm thay đổi cách thức tổ chức sản xuất, tạo ra nhiều nguyên liệu mới, thúc đẩy công nghiệp phát triển, nâng cao năng suất lao động,...
- Góp phần thúc đẩy sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhiều ngành kinh tế khác, đặc biệt là nông nghiệp và giao thông vận tải, thông tin liên lạc,...
- Thúc đẩy sản xuất phát triển và cải thiện cuộc sống con người.
Câu hỏi trang 40 SGK Sử 10 KNTT
Nêu những thành tựu cơ bản của nước Anh và một số nước khác ở châu Âu và Bắc Mỹ trong Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất. Theo em, thành tựu nào là quan trọng nhất? Vì sao?
Lời giải:
► Những thành tựu cơ bản
* Những phát minh và sáng chế cơ bản của nước Anh
+ Năm 1733, Giôn Cay sáng tạo ra con thoi bay
+ Năm 1764, Giêm Ha-gri-vơ sáng tạo ra máy kéo sợi Gien-ni
+ Năm 1769, Ri-chác Ác-rai chế rạo ra máy kéo sợi chạy bằng sức nước
+ Năm 1784, Giêm Oát phát minh ra máy hơi nước
+ Năm 1785, Ét-mơn Các-rai chế tạo ra máy dệt chạy bằng hơi nước
- Ngành luyện kim và giao thông vận tải cũng đạt được những thành tựu quan trọng:
+ Năm 1784, Hen-ri Cớt đã phát minh ra lò luyện quặng theo phương pháp Put-đinh
+ Năm 1804, Ri-chác Tơ-re-vi-thích sáng tạo ra đầu máy xe lửa chạy trên đường ray
* Những phát minh và sáng chế cơ bản của một số nước châu Âu và Bắc Mĩ
+ Ở Mỹ, năm 1807, Rô bớt Phon-tơn chế tạo thành công tàu thuỷ chở khách chạy bằng hơi nước đầu tiên.
+ Ở Bỉ, quá trình công nghiệp hoá cũng diễn ra vào đầu thế kỉ XIX với trọng tâm là ngành luyện kim (thép), khai mỏ (than đá) và dệt.
+ Ở Pháp, do tác động của cách mạng tư sản và những bất ổn chính trị, cách mạng công nghiệp diễn ra khá muộn. Phải đến giữa thế kỉ XIX, nước Pháp mới cơ bản trở thành một nước công nghiệp.
► Giải thích phát minh nào là quan trọng nhất:
- Phát minh quan trọng nhất trong cuộc cách mạng công nghiệp lẩn thứ nhất là: máy hơi nước của Giêm-oát.Vì:
+ Trước khi máy hơi nước ra đời, con người đã sử dụng một số loại máy móc chạy bằng sức nước. Tuy nhiên, hạn chế của những máy móc này là phải: xây dựng nhà máy gần bờ sông nước chảy xiết, xa khu dân cư. Vào mùa đông, nước bị đóng băng, nên nhà máy buộc phải ngừng hoạt động.
+ Khi máy hơi nước ra đời đã khắc phục được những nhược điểm trên. Máy hơi nước có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết, mọi địa điểm… không những vậy, nhờ phát minh này của Giêm Oát mà động cơ hơi nước được áp dụng rộng rãi trong mọi ngành công nghiệp, đặc biệt là ngành giao thông vận tải (ví dụ: đầu máy xe lửa chạy bằng hơi nước; tàu thủy chạy bằng hơi nước…)
Câu hỏi trang 42 SGK Sử 10 KNTT
Nêu một số thành tựu cơ bản của Cách mạng công nghiệp lần thứ hai.
Lời giải:
- Cách mạng công nghiệp lần thứ hai gắn liền với những tiến bộ về khoa học, kĩ thuật trong rất nhiều lĩnh vực.
+ Phương pháp sử dụng lò cao trong luyện kim đã dẫn đến sự ra đời của các nguyên liệu mới.
+ Những khám phá về điện là cơ sở cho sự ra đời và phát triển của động cơ điện, điện thoại, vô tuyến điện và thúc đẩy việc ứng dụng nguồn năng lượng điện vào cuộc sống.
+ Phát minh ra động cơ đốt trong tạo tiền đề cho sự ra đời và phát triển của ô tô, máy bay, đồng thời thúc đẩy ngành khai thác dầu mỏ.
Câu hỏi trang 44 SGK Sử 10 KNTT
Nêu ý nghĩa của các cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất và lần thứ hai về kinh tế, xã hội, văn hóa.
Lời giải:
- Về kinh tế:
+ Làm thay đổi cách thức tổ chức sản xuất, tạo ra nhiều nguyên liệu mới, thúc đẩy công nghiệp phát triển, nâng cao năng suất lao động, ...
+ Thúc đẩy sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhiều ngành kinh tế khác, đặc biệt là nông nghiệp và giao thông vận tải, thông tin liên lạc,...
- Về xã hội:
+ Đưa đến sự hình thành và phát triển của nhiều trung tâm công nghiệp mới cũng là những thành thị đông dân, tiêu biểu như: Luân Đôn, Man-che-xtơ, Pa-ri, Béc-lin,...
+ Hình thành hai giai cấp đối kháng là tư sản công nghiệp và vô sản. Mâu thuẫn giữa hai giai cấp này ngày càng gay gắt, dẫn đến các cuộc đấu tranh của vô sản chống lại tư sản.
- Về văn hóa:
+ Dẫn đến những biến chuyển lớn lao trong đời sống văn hoá. Lối sống và văn hoá công nghiệp ngày càng trở nên phổ biến.
+ Đời sống văn hóa tinh thần của người dân phong phú và đa dạng hơn.
+ Sự giao lưu, kết nối văn hoá giữa các quốc gia, châu lục càng được đẩy mạnh.
Luyện tập trang 44 SGK Sử 10 KNTT
Lập bảng thống kê về những thành tựu cơ bản của các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại (theo gợi ý dưới đây vào vở).
|
STT |
Tên thành tựu |
Thời gian phát minh (nếu có) |
Quốc gia xuất hiện |
Ý nghĩa |
|
1 |
||||
|
2 |
Lời giải:
|
STT |
Tên thành tựu |
Thời gian phát minh (nếu có) |
Quốc gia xuất hiện |
Ý nghĩa |
|
1 |
Máy kéo sợi Gien-ni |
1764 |
Anh |
- Tăng năng suất lao động |
|
2 |
Máy hơi nước |
1784 |
Anh |
- Tạo ra nguồn động lực mới, làm giảm sức lao động chân tay của con người, thúc đẩy sản xuất phát triển vượt bậc, khởi đầu quá trình công nghiệp hóa ở nước Anh. |
|
3 |
Lò luyện quặng theo phương pháp “pút-đinh” |
1784 |
Anh |
- Việc luyện quặng được đơn giản hóa, góp phần nâng cao sản lượng sắt khai thác. |
|
4 |
Đầu máy xe lửa chạy bằng hơi nước |
1804 |
Anh |
- Góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành giao thông vận tải; - Thúc đẩy sản xuất phát triển và cải thiện cuộc sống của con người. |
|
5 |
Tàu thủy chạy bằng động cơ hơi nước |
1807 |
Mỹ |
|
|
6 |
Phương pháp sử dụng lò cao trong luyện kim |
1856 |
Anh |
- Dẫn đến sự ra đời của các nguyên liệu mới (thép,…) |
|
7 |
Các phát minh về điện |
Nửa sau thế kỉ XIX |
Anh, Mỹ,… |
- Là cơ sở cho sự ra đời và phát triển của động cơ điện, điện thoại, vô tuyến điện và thúc đẩy việc ứng dụng nguồn năng lượng điện vào cuộc sống. |
|
8 |
Động cơ đốt trong trong chạy bằng khí đốt |
1860 |
Pháp |
- Tạo tiền đề cho sự ra đời và phát triển của ô tô, máy bay, thúc đẩy ngành khai thác dầu mỏ. |
|
9 |
Xe hơi |
1886 |
Đức |
- Góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành giao thông vận tải; - Thúc đẩy sản xuất phát triển và cải thiện cuộc sống của con người. |
Vận dụng 1 trang 44 SGK Sử 10 KNTT
Thường ngày, em biết những thiết bị sử dụng điện nào? Theo em, cuộc sống của chúng ta sẽ ra sao nếu không có điện và các thiết bị sử dụng điện?
Lời giải:
(*) Bài viết tham khảo:
♦ Những thiết bị sử dụng đến nguồn điện: ti vi; tủ lạnh; máy vi tính; máy giặt; nồi cơm điện; bếp điện từ; điện thoại…
♦ Cuộc sống sẽ ra sao nếu không có điện???
- Hiện nay, điện năng chính là một phần vô cùng quan trọng trong cuộc sống của chúng ta. Nó là thứ không thể thiếu trong sản xuất, trong sinh hoạt hàng ngày của con người. Điện giúp cho chúng ta có thể làm tốt được nhiều việc từ chiếu sáng, giải trí, liên lạc, học tập, làm việc, vận hành máy móc. Vai trò của điện thì chúng ta không cần bàn cãi nữa. Nhưng đã bao giờ bạn tự hỏi, nếu như cuộc sống của chúng ta không có điện thì sẽ như thế nào không?
- Nếu không có điện, con người chỉ có thể làm việc vào ban ngày
+ Nhờ có điện mà chúng ta có bóng đèn chiếu sáng, từ gia đình tới công sở, cho tới những nơi công cộng.
+ Vì thế, nếu như không có điện thì thành phố của chúng ta sẽ không có những cảnh rực rỡ về đêm. Thay vào đó là những ánh đèn dầu hiu hắt trong đêm tối. Nó khiến con người khó có thể làm việc, vui chơi giải trí được trong bóng đêm.
- Nếu không có điện, cuộc sống sẽ trở nên nhàm chán hơn
+ Khi có điện, có internet và những thiết bị điện tử để chúng ta có thể xem những bộ phim hay, nghe những bản nhạc du dương, có thể lướt facebook tán ngẫu với bạn bè. Lên youtube xem được những clip hay, cập nhật những tin tức nóng hổi nhất từ bất kỳ nơi đâu.
+ Nhưng khi không có điện thì tất cả những điều đó đều là không thể, cuộc sống của chúng ta sẽ trở nên nhàm chán, mù tịt mọi thông tin. Ngay cả tới việc nghe thông tin từ loa phường cũng không thể được vì không có điện.
- Nếu không có điện, các thiết bị điện tử, máy móc sẽ trở thành đồ phế thải
+ Mọi thiết bị điện tử từ tivi, tủ lạnh, điều hòa, máy giặt, máy vi tính, điện thoại di động,… và các loại máy móc khác đều chỉ có thể hoạt động được khi có điện.
+ Nếu như không có điện thì toàn bộ chúng đều sẽ trở thành đồ phế thải.
- Nếu không có điện, hầu hết mọi hoạt động của con người đều phải tiến hành bằng sức lao động thủ công
+ Hiện nay, cuộc sống của con người chủ yếu phụ thuộc vào máy móc. Tuy nhiên, bất kể loại máy móc nào cũng không thể hoạt động được nếu như không có điện. Khi đó, mọi thứ con người đều phải làm thủ công, người nông dẫn sẽ quay về với cảnh “con trâu đi trước, cái cày theo sau”, thay vì những chiếc máy cày, máy giặt, máy xay xát,…
+ Các cơ quan, doanh nghiệp sẽ tốn tới hàng tấn giấy để phục vụ cho công việc lưu trữ thông tin do không thể sử dụng được máy tính. Công nhân cơ khí sẽ trở thành những người thợ gò hàng chính hiệu. Đồng thời quạt nan sẽ trở thành món đồ không thể thiếu trong mùa hè oi bức bởi vì khi đó không có quạt điện hay điều hòa….
- Nếu không có điện, việc liên lạc trở lên khó khăn hơn
+ Hiện nay, việc liên lạc qua điện thoại, qua internet đã trở lên quá phổ biến. Nếu như không có điện thì những điều này là không thể.
+ Chúng ta chỉ có thể liên lạc được với nhau bằng thư từ, và cũng rất lâu thì mới có thể nhận được bởi khi không có điện thì máy bay, ô tô đều không thể hoạt động được nên không thể mang thư đi. Thay vào đó, những chú bồ câu đưa thư hay ngựa chính là phương tiện liên lạc chính.
Trên đây là những điều có thể xảy ra khi cuộc sống của chúng ta không có điện. Quan điểm của các bạn ra sao về vấn đề này?
Vận dụng 2 trang 44 SGK Sử 10 KNTT
Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, internet về một thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại và viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 từ) giới thiệu về thành tựu đó.
(*) Tham khảo:
Máy hơi nước của James Watt là một trong những thành tựu tiêu biểu của cuộc Cách mạng công nghiệp thời cận đại. Trước đó, máy hơi nước đã được một số nhà phát minh nghiên cứu và sử dụng, nhưng James Watt đã có những cải tiến quan trọng, đặc biệt là bộ ngưng tụ riêng, giúp máy hoạt động hiệu quả và tiết kiệm nhiên liệu hơn. Ông được cấp bằng sáng chế cho thiết kế cải tiến vào năm 1769.
Từ cuối thế kỉ XVIII, máy hơi nước của Watt được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong các nhà máy, hầm mỏ và nhiều lĩnh vực sản xuất khác. Máy hơi nước cung cấp nguồn động lực mạnh, ổn định, không phụ thuộc hoàn toàn vào sức người, sức vật hay vị trí của dòng nước. Nhờ đó, nhiều nhà máy có thể hoạt động với quy mô lớn hơn và được xây dựng ở nhiều địa điểm khác nhau. Máy hơi nước cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển của giao thông vận tải trong thế kỉ XIX. Vì vậy, máy hơi nước không chỉ là một thành tựu kĩ thuật quan trọng mà còn góp phần thúc đẩy quá trình cơ giới hóa, công nghiệp hóa và làm thay đổi sâu sắc đời sống kinh tế - xã hội.
