Liên kết Gene

Liên kết gen Sinh học 12

Liên kết gen là một quy luật di truyền quan trọng giúp giải thích sự di truyền cùng nhau của các tính trạng trên cùng một nhiễm sắc thể. Trong chương trình Sinh học 12, nội dung “Di truyền liên kết” đóng vai trò nền tảng giúp học sinh hiểu sâu cơ chế di truyền và vận dụng giải bài tập hiệu quả.

1. Tiến trình thí nghiệm và kết quả

Morgan đã tiến hành thí nghiệm

PTC: Thân xám, cánh dài ´ Thân đen, cánh cụt F1: 100 % Thân xám, cánh dài Lai phân tích cái F1: ♂ Thân xám, cánh dài x ♀ Thân đen, cánh cụt F2: 50 % Thân xám, cánh dài : 50 % Thân đen, cánh cụt
Giả thuyết	Qua kết quả phép lai cho thấy: - Màu sắc thân: allele quy định thân xám là trội (B), thân đen là lặn (b); - Chiều dài cánh: allele quy định cánh dài là trội (V), cánh cụt là lặn (v). - Ptc và tương phản → F1: 100% xám – dài Û dị hợp (Bb,Vv) * Khi cho ♂ F1 (Bb,Vv) lai phân tích (♀aa,bb) → Fa, sẽ có hai giả thuyết sau: * Phân ly độc lập: + 2 cặp gene nằm / 2 cặp nhiễm sắc thể khác nhau + (♀aa,bb) → cho 1 loại giao tử lặn (a,b) = 100% + ♂ F1 (Bb,Vv) → cho 4 loại giao tử bằng nhau (1/4) => Fa: 4 loại kiểu hình (trái với KQ thí nghiệm) → loại. * Phân li đồng thời (liên kết hoàn toàn) + 2 cặp gene nằm / 1 cặp nhiễm sắc thể + (♀aa,bb) → cho 1 loại giao tử lặn (a,b) = 100% + ♂ F1 (Bb,Vv) → cho 2 loại giao tử bằng nhau (1/2), với tính trạng thân xám (B) và cánh dài (V), thân đen (b) và cánh cụt (v) luôn đi cùng nhau từ P đến Fa => → ♂ F1 (Bb,Vv) cho 2 loại giao tử: (B,V) : (b,v) = 1:1 => 2 cặp gene/ 1 cặp NST LKHT.
Cơ sở tế bào học	- Mỗi gene nằm trên NST tại một vị trí xác định gọi là locus, - Trên một nhiễm sắc thể có nhiều gene cùng tồn tại. - Các gene trên một nhiễm sắc thể tạo thành một nhóm gene liên kết phân li và tổ hợp cùng nhau trong quá trình giảm phân và thụ tinh → sự di truyền của nhóm tính trạng do chúng quy định là cơ sở tế bào học của liên kết gene trong thí nghiệm của Morgan

2. Liên kết gene là gì?

- Liên kết gene là hiện tượng các gene gần nhau trên cùng một nhiễm sắc thể có xu hướng di truyền cùng nhau.

- Tập hợp các gene liên kết thuộc mỗi cặp nhiễm sắc thể tương đồng tạo thành một nhóm liên kết.

- Số nhóm liên kết tương đương với số nhiễm sắc thể khác nhau trong một bộ nhiễm sắc thể.

3. Vai trò của liên kết gene

Di truyền liên kết giúp duy trì các tổ hợp kiểu gene giúp sinh vật thích nghi với môi trường và tạo nên tính ổn định, đặc trưng ở các loài sinh vật.

Các gene nàỵ luôn di truyền cùng nhau đảm bảo duỵ trì sự ổn định của loài.

Việc thiết lập nhóm liên kết của các gene quy định tính trạng có lợi hoặc phá vỡ nhóm liên kết của gene quy định tính trạng không mong muốn là định hướng trong chọn, tạo giống vật nuôi, cây trồng. Từ đó, giống được tạo ra mang tổ hợp nhiều tính trạng mong muốn và di truyền ổn định.

Liên kết gene hoàn toàn đảm bảo sự di truyền ổn định của từng nhóm tính trạng.

-------------------------------------------

Nắm vững kiến thức về liên kết gen giúp học sinh hiểu rõ bản chất di truyền và xử lý nhanh các dạng bài tập Sinh học 12. Đây cũng là chuyên đề quan trọng thường xuyên xuất hiện trong các kỳ thi.