Lịch Sử

Phong trào Mặt trận Nhân dân chống phát xít và nguy cơ chiến tranh đã diễn ra:

Tháng 7/1935, Quốc tế Cộng sản tiến hành Đại hội lần thứ VII chỉ đạo cho các Đảng Cộng sản thành lập Mặt Trận nhân dân chống phát xít.

Thực hiện chủ trương của Quốc tế Cộng sản. Mặt trận nhân dân chống phát xít được thành lập ở Pháp, I – ta –li –a, Tiệp Khắc, Hi Lạp, Tây Ban Nha…

Mặt trận nhân dân Tây Ban Nha thành lập vòa tháng 2 năm 1936. Cuộc chiến tranh chống phát xít của nhân dân Tây Ban Nha (1936 – 1939) nhận được sự ủng hộ to lớn của phong trào cách mạng thế giới, do sự can thiệp của Phát xít Đức, I – ta –li –a và sự nhượng bộ của các nước tư bản, cuộc chiến tranh chống phát xít của nhân dân Tây Ban Nha cuối cùng thất bại.

Mặt trận nhân dân Pháp thành lập 5/1936. Trong cuộc tổng tuyển cử, Mặt trận nhân dân Pháp giành được thắng lợi, do Lê – ông Bơ –lum đứng đầu. Phong trào Mặt trận nhân dân đã bảo vệ được nền dân chủ đưa nước Pháp vượt qua hiểm họa của chủ nghĩa phát xít.

- Hậu quả cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 – 1933:

+ Về kinh tế: Tàn phá nặng nề nền kinh tế các nước tư bản, đẩy hàng trăm triệu người (công nhân, nông dân và gia đình họ) vào tình trạng đói khổ.

+ Về chính trị - xã hội: bất ổn định. Những cuộc đấu tranh, biểu tình diễn ra liên tục khắp cả nước, lôi kéo hàng triệu người tham gia.

Giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh thế giới 1918 – 1939, chủ nghĩa tư bản thế giới trải qua hai giai đoạn cơ bản: 1918 – 1929; 1929 – 1939

- Trong đó giai đoạn 1918 – 1929: Các nước tư bản mới bước ra khỏi cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất, các nước đều bị chiến tranh tàn phá (trừ Mĩ) vì vậy đều phải tiến hành khôi phục kinh tế, kinh tế tư bản ngày càng phát triển mạnh mẽ.

- Giai đoạn 1929 – 1939: là thời kì cuộc đại khủng hoảng diễn ra trong thế giới tư bản. Để thoát khỏi khủng hoảng, ngoài những nước tiến hành cải cách đất nước, các nước ít thuộc địa như Đức, Ý, Nhật Bản đã đi theo con đường phát xít hóa chế độ chính trị. Tình hình thế giới ngày càng căng thẳng, nguy cơ của một cuộc chiến tranh thế giới.

- Trước sự lớn mạnh của chủ nghĩa phát xít và nguy cơ chiến tranh thế giới, dưới sự chỉ đạo của Quốc tế Cộng sản (đại hội VII) và các Đảng cộng sản, phong trào đấu tranh chống phát xít, chống chiến tranh lan rộng ỏ nhiều nước.

- Các Mặt trận nhân dân chống chủ nghĩa phát xít được thành lập ở nhiều nước tư bản như Pháp, I-ta-li-a, Tiệp Khắc, Hi Lạp, Tây Ban Nha,…

- Tháng 5-1936, Mặt trận nhân dân Pháp giành thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử và thành lập chính phủ do Lê-ông Bơ-lum đứng đầu đã bảo vệ được nền dân chủ, Pháp thoát khỏi những hiểm họa của chủ nghĩa phát xít.

Khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933 dẫn tới nguy cơ một cuộc chiến tranh thế giới mới, vì:

- Cuộc khủng hoảng đã đe dọa nghiêm trọng sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản. Để cứu vãn tình thế, các nước tư bản buộc phải xem xét lại con đường phát triển của mình.

+ Các nước Mĩ, Anh, Pháp tiến hành những cải cách kinh tế - xã hội để khắc phục hậu quả của cuộc khủng hoảng và đổi mới quá trình quản lí, tổ chức sản xuất.

+ Các nước Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản là những nước không hoặc có ít thuộc địa, thiếu thốn về vốn, nguyên liệu, thị trường đã đi theo con đường phát xít hóa chế độ chính trị.

- Quan hệ giữa các cường quốc tư bản chuyển biến ngày càng phức tạp. Hình thành hai khối đế quốc đối lập: một bên là Mĩ, Anh, Pháp với một bên là Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản và cuộc chạy đua vũ trang ráo riết đã báo hiệu nguy cơ của một cuộc chiến tranh thế giới mới.

Hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933:

- Về kinh tế:

+ Tàn phá nặng nề nền kinh tế các nước tư bản.

+ Hàng chục triệu công nhân thất nghiệp, nông dân mất ruộng đất, sống trong cảnh nghèo đói, túng quẫn.

- Về chính trị - xã hội: gây nên những bất ổn về chính trị, xã hội. Những cuộc đấu tranh, biểu tình, tuần hành của những người thất nghiệp diễn ra khắp các nước, lôi kéo hàng triệu người tham gia.

- Về quan hệ quốc tế:

+ Hình thành hai khối đế quốc đối lập: một bên là Mĩ, Anh, Pháp với một bên là Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản.

+ Diễn ra cuộc chạy đua vũ trang ráo riết, báo hiệu nguy cơ của một cuộc chiến tranh thế giới mới.

Quốc tế Cộng sản đã tiến hành 7 đại hội, đề ra đường lối cách mạng phù hợp với từng thời kì.

Ví dụ:

• Trong Đại hội II (1920) khi phong trào công nhân thế giới còn non trẻ, thiếu một đường lối lãnh đạo đúng đắn thì Quốc tế Cộng sản đã thông qua Luận cương về vai trò của Đảng Cộng sản, Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa do Lê-nin khởi thảo.

• Trong đại hội VII (1935), khi tình hình thế giới thay đổi, chủ nghĩa Phát xít xuất hiện thì Quốc tế Cộng sản đã kêu gọi các đảng cộng sản thành lập mặt trận nhân dân nhằm thống nhất các lực lượng vì mục tiêu chống phát xít, chống chiến tranh.

- Trong những năm 1918 - 1923,các nước tư bản lâm vào khủng hoảng kinh tế. Cao trào cách mạng bùng nổ.

+ Sự thành lập Cộng hoà Xô viết Hung-ga-ri (3-1919), ở Ba-vi-e (Đức 4-1919)

+ Nhiều Đảng Cộng sản ra đời ở các nước (Đức, Áo, Hunggari, Ba Lan, Phần Lan,Áchentina, đòi hỏi phải có một tổ chức quốc tế lãnh đạo theo một đường lối đúng đắn.

- Với vai trò tích cực của Lê-nin, ngày 2/3/1919 Quốc tế Cộng sản được thành lập.

Chiến tranh thứ nhất kết thúc, trật tự thế giới mới theo hệ thống Véc – xai – Oa – sinh – tơn được thiết lập đưa tới sự thay đổi sâu sắc trong quan hệ quốc tế và làm thay đổi bản đồ chính trị châu Âu.

Có những quốc gia không còn tên trên bản đồ (Áo – Hung) và cũng có những cái tên mới xuất hiện như: Áo, Hung, Tiệp Khắc, Ba Lan…

Ngoài ra, một số nước cũng có sự thay đổi về diện tích như: Đức bị mất 1/8 đất đai, Hung – ga – ri chỉ còn 1/3 lãnh thổ. Còn các nước Ý, Ba Lan, Bun – ga – ri có sự thay đổi đáng kể về lãnh thổ.

Qua lược đồ Liên Xô năm 1940, có thể thấy:

* Vị trí:

- Liên Xô có diện tích lớn nhất thế giới, nằm ở cả hai châu lục Á, Âu.

- Liên Xô có đường bờ biển dài. Phía bắc giáp Bắc Băng Dương, phía đông giáp Thái Bình Dương, phía tây và tây nam giáp biển Ban-tích, Biển Đen, biển Ca-xpi.

* Các nước Cộng Hòa trong Liên Bang Xô Viết:

- Đến năm 1940, Liên Xô gồm 15 nước cộng hòa:

1. CHXHCNXV Armenia

2. CHXHCNXV Azerbaijan

3. CHXHCNXV Belorussia

4. CHXHCNXV Estonia

5. CHXHCNXV Gruzia

6. CHXHCNXV Kazakhstan

7. CHXHCNXV Kirghizia

8. CHXHCNXV Latvia

9. CHXHCNXV Litva

10. CHXHCNXV Moldavia

11. CHXHCNXV Liên bang Nga

12. CHXHCNXV Tajikistan

13. CHXHCNXV Turkmenia

14. CHXHCNXV Ukraina

15. CHXHCNXV Uzbekistan

Những biến đổi về mọi mặt của Liên Xô sau hai kế hoạch 5 năm đầu tiên là:

Công nghiệp: 1937, sản lượng công nghiệp chiếm 77,4% tổng sản phẩm quốc dân.

Nông nghiệp: Công cuộc tập thể hoá đã đưa 93% nông dân với trên 90% diện tích canh tác vào NN tập thể.

Văn hoá giáo dục: Thanh toán nạn mù chữ, hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học cả nước, phổ cập giáo dục trung học cơ sở ở thành phố.

Xã hội: Cơ cấu giai cấp thay đổi, các giai cấp bóc lột bị xoá bỏ, chỉ còn giai cấp công nhân, nông dân tập thể và tầng lớp trí thức XHCN.

Những nội dung cơ bản của chính sách kinh tế mới:

• Trong nông nghiệp: Thay chế độ trung thu lương thực thừa bằng thuế lương thực.

• Công nghiệp: Khôi phục công nghiệp nặng, cho phép tư nhân xây dựng những xí nghiệp nhỏ, khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga. Nhà nước nắm các ngành kinh tế chủ chốt.

• Thương nghiệp: Tư nhân được tự do buôn bán, trao đổi.

• Tiền tệ: Năm 1924, nhà nước phát hành tiền rúp mới thay thế cho các loại tiền cũ.