Hỏi bài

Cần phải bảo vệ sự đa dạng của các loài cây, ngay cả các cây hoang dại vì sau này chúng ta có thể khai thác những gen quý hiếm từ chúng hoặc tạo ra các giống cây trồng mới.

Cơ chế hình thành loài mới bằng lai xa và đa bội hoá là:

- Các loài có họ hàng gần gũi có thể thụ phấn cho nhau tạo nên các con lai thường bất thụ.

- Con lai khác loài nếu được đột biến làm nhân đôi số lượng NST (đa bội hóa hay song nhị bội) thì chúng có thể sinh sản bình thường. Chúng được xem là một loài mới so với các loài bố mẹ vì khi lai trở lại với các loài bố mẹ thì sẽ cho ra con lai bất thụ (cách li sinh sản với các loài bố mẹ).

Cơ chế hình thành loài bông mới trồng ở Mĩ xảy ra do lai xa lào bông châu Âu và loài hoang dại ở Mĩ sau đó con lai được đa bội hóa tạo nên bộ NST 2n = 52 trong đó có 26 NST lớn và 26 NST nhỏ. Sơ đồ sau:

Loài bông châu Âu x Loài bông hoang dại Mĩ

Hệ gen AA với NST 2n = 26 (lớn) ↓ Hệ gen BB với NST 2n = 26 (nhỏ)

Con lai có hệ gen AB với 2n = 13A+ 13B bị bất thụ

↓ Gấp đôi số lượng NST, đa bội hóa

Loài bông trồng ở Mĩ có bộ NST = 52 (26A + 26B) trong đó có 26 NST lớn và 26 NST nhỏ

Từ một loài sinh vật không có sự cách li về mặt địa lí có thể hình thành nên các loài khác nhau, điều kiện hình thành loài mới là có sự cách ly sinh sản giữa các cá thể cùng một quần thể mà các dẫn đến cách ly sinh sản ngoài cách ly về mặt địa lý còn có:

- Hình thành loài mới bằng con đường sinh thái trong cùng 1 khu phân bố địa lí, các quần thể của loài được chọn lọc theo hướng thích nghi với các điều kiện sinh thái khác nhau, hình thành nên các nòi sinh thái, giữa các nòi, dưới tác dụng của chọn lọc tự nhiên lâu dài và các nhân tố tiến hóa khác có thể dẫn tới cách li di truyền, cuối cùng hình thành loài mới. Đây là phương thức hình thành loài thường gặp ở thực vật và động vật ít di động xa.

- Hình thành loài mới bằng đột biến lớn

+ Đa bội khác nguồn: Tế bào của cơ thể lai khác loài chứa bộ NST của 2 loài bố mẹ, do đó bộ NST này không có cặp tương đồng nên trong kì đầu giảm phân 1 không xảy ra sự tiếp hợp đã gây trở ngại cho quá trình phát sinh giao tử làm cho cơ thể lai xa thường bất thụ. Trường hợp này tình thành loài mới khi con lai ngẫu nhiên có được khả năng sinh sản vô tính hoặc con lai khác loài được đột biến làm nhân đôi toàn bộ số lượng NST (dị đa bội hóa).

+ Đa bội cùng nguồn: Từ 1 số thể đa bội cùng nguồn tỏ ra thích nghi sẽ phát triển thành 1 quần thể đa bội mới và trở thành 1 loài mới. Phương thức hình thành loài từ thể đa bội cùng nguồn cũng là con đường hình thành loài phổ biến ở thực vật.

+ Hình thành loài do cấu trúc lại bộ NST: Kiểu hình thành loài này đầu tiên xuất hiện ở 1 số cá thể mang đột biến đảo đoạn hoặc chuyển đoạn NST. Nếu tỏ ra thích nghi, chúng sẽ phát triển và chiếm 1 phần trong khu phân bố của dạng gốc, sau đó được phát tán rộng ra thành quần thể, có thể hình thành loài mới.

37,6 ÷ 4 = 9,40

507,5 ÷ 25 = 20,30