Hỏi bài

- Hai câu thơ cuối trong bài cảnh khuya là sự hòa quyện của người và cảnh sự say đắm đến mê mẩn của tác giả với cảnh đêm khuya. Không gian và thời gian tĩnh lặng làm nên cho tâm trạng và cảm xúc của Bác. Hiện lên ở hai câu thơ cuối chính là tâm trạng lo âu, lo lắng, trăn trở của Bác vì dân vì nước. Qua đó chúng ta thấy được tấ lòng yêu nước, thương dân vô cùng của một vị lãnh tụ tài đức.

- Bằng việc lặp lại của từ chưa ngủ thể hiện nỗi trăn trở của Bác. Vì lo cho nước cho dân, cho sự nghiệp dân tộc mà Bác đã bao đêm thao thức không ngủ.

Hai câu đầu của bài thơ thiên về tả cảnh - cảnh ở đây rất đẹp vừa có suối, có trăng, có hoa chốn non xanh nước biếc hữu tình.

Tiếng suối trong như tiếng hát xa

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

- Âm thanh tiếng suối được nhà thơ so sánh như tiếng hát xa. Cảnh được bắt đầu từ âm thanh của suối tiếng suối êm dịu từ xa vọng lại mơ hồ hư thực vừa thể hiện sự tĩnh mịch của cảnh. Tiếng suối nơi xa xa vẳng lại nghe những tiếng hát của người con gái đẹp hát trong rừng vọng ra.

=> Âm thanh gợi lên sự thanh bình êm ái nhẹ nhàng.

- Trăng là một hình ảnh tiêu biểu trong thơ Bác, nó lại xuất hiện ở bài thơ này với vẻ đẹp lung linh huyền ảo. Điệp từ “lồng” được nhắc lại 2 lần nhằm nhấn mạnh vào vẻ đẹp của trăng in trên mặt đất.

Lồng 1: ánh trăng soi vào bóng cây cô thụ lồng vào tán cây.

Lồng 2: bóng tán cây được trăng chiếu vào in hình xuống mặt đất thành những bông hoa tuyệt đẹp.

=> Hai câu thơ vẻ lên một cảnh đêm khuya nơi chiến khu Việt Bắc trong một đêm trăng vô cùng thanh bình êm ả, có âm thanh nhẹ nhàng, có ánh sáng huyền ảo vàng nhẹ nhàng. Nó gợi lên sự bình yên của cuộc sống.

Hai bài thơ Cảnh khuya và rằm tháng giêng đều được làm theo thể thất ngôn tứ tuyệt.

Đặc điểm:

- Số chữ: Mỗi dòng thơ có 7 chữ (thất ngôn)

- Số dòng: Mỗi bài có 4 dòng thơ (tứ tuyệt)

- Hiệp vần: Chữ cuối cùng của các dòng 1 2 4.

- Ngắt nhịp: Cảnh khuya: Câu 1 nhịp ¾; Câu 2 + 3 nhịp 4/3; Câu 4 nhịp 2/5==> nhịp thơ có sự thay đổi linh hoạt

- Rằm tháng giêng: Toàn bài 4/3.

Đáp số: 202

Tóm tắt

Ngày thứ nhất: 65 cây

Ngày thứ hai nhiều hơn ngày thứ nhất: 35 cây

Ngày thứ hai: ⍰ cây

Bài giải

Ngày thứ hai cô Liên thu hoạch được số cây bắp cải là:

65 + 35 = 100 (cây)

Đáp số: 100 cây bắp cải.

Tóm tắt

Kiên nhặt: 35 quả

Mai nhặt ít hơn Kiên: 16 quả

Mai nhặt: ⍰ quả

Bài giải

Mai nhặt được số quả trứng gà là:

35 – 16 = 19 (quả)

Đáp số: 19 quả trứng gà.

Buổi chiều cửa hàng bán được số quả bóng là:

31 – 6 = 25 (quả)

Đáp số: 25 quả bóng.

- tươi:

cá tươi: ươn

hoa tươi: héo

- yếu:

ăn yếu: khỏe

học lực yếu: giỏi

- xấu:

chữ xấu: đẹp

đất xấu: tốt

lành - rách

giàu - nghèo

ngắn - dài

đêm - ngày

sáng - tối

Một số thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa:

Cá lớn nuốt cá bé

Xấu người đẹp nết

Chết vinh còn hơn sống nhục

Lên voi xuống chó

Lá lành đùm lá rách

Khôn nhà dại chợ

Bán anh em xa mua láng giềng gần

Chân cứng đá mềm

Ba chìm bảy nổi

Trẻ chẳng tha, già chẳng thương

Kính trên nhường dưới...

- Tác dụng: Các thành ngữ tạo hình tượng tương phản, gây ấn tượng mạnh làm cho lời nói thêm sinh động, diễn tả ý nghĩa sâu xa của câu tục ngữ.

Trường hợp: rau già, cau già, trái nghĩa giữa già với non

Dựa vào người khác không bằng dựa vào chính mình. Muốn thành công trong cuộc sống, tự lập là năng lực cần có ở mỗi con người. Tự lập là tự làm lấy, tự giải quyết công việc của mình, tự lo liệu, tạo dựng cho cuộc sống của mình, không trông chờ, dựa dẫm phụ thuộc vào người khác. Người có tính tự lập là người có bản lĩnh, luôn tự tin trước cuộc sống, có ý chí nỗ lực phấn đấu, kiên trì bền bỉ, sẵn sàng vượt qua khó khăn, gian khổ để hoàn thành tốt công việc. Người có tính tự lập hường gặt hái được nhiều thành công trong cuộc sống và luôn nhận được sự kính trọng của mọi người. Người không biết tự lập thường sống ích kỉ, dựa dẫm vào người khác, lười biếng, ỷ lại trong công việc, bị mọi người khinh ghét và xa lánh. Là học sinh, muốn có tính tự lập, trước hết phải chăm chỉ học tập tốt, biết tự mình hoàn thành tốt mọi công việc được giao, tự chịu trách nhiệm về công việc mình làm, luôn năng động và sáng tạo trong học tập và trong cuộc sống, không bao giờ chán nản hay lùi bước trước khó khăn trở ngại. Có làm được như vậy, học sinh sẽ sớm hình thành được bản lĩnh tự lập, mai này trở thành người hữ ích, đem sức mình xây dựng quê hương, đất nước.