Phò giá về kinh - Nội dung, Hoàn cảnh sáng tác, Dàn ý phân tích tác phẩm
Nội dung bài thơ Phò giá về kinh
- Phiên âm:
Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan
Thái bình tu trí lực,
Vạn cổ thử giang san.
- Dịch nghĩa:
Cướp giáo giặc ở bến Chương Dương,
Bắt quân Hồ ở cửa Hàm Tử.
Thái bình rồi nên dốc hết sức lực,
Muôn đời vẫn có non sông này.
- Dịch thơ:
Chương Dương cướp giáo giặc,
Hàm Tử bắt quân thù.
Thái bình nên gắng sức,
Non nước ấy nghìn thu
(Trần Trọng Kim dịch)
Đôi nét về tác giả Trần Quang Khải (1241 - 1294)
- Tước hiệu: Chiêu Minh Đại Vương
- Xuất thân: là con thứ ba của vua Trần Thái Tông, mẹ là Thuận Thiên hoàng hậu Lý thị (con gái trưởng Lý Huệ Tông).
- Cuộc đời:
- Ông là một võ tướng kiệt xuất - được phong Thượng tướng, có công rất lớn trong hai cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên , đặc biệt là trong hai trận chiến thắng ở Hàm Tử và Chương Dương
- Ông được Trần Thánh Tông khen là người bề tôi trung hiếu hiếm có
- Ông làm đến chức Thừa tướng, chuyên trông coi mọi việc trong nước.
- Sự nghiệp văn chương:
- Ông là người học rộng, giỏi thơ phú, có làm Lạc Đạo tập lưu lại ở đời
- Ông là người có nhiều vần thơ “sâu lí xa thú” (Phan Huy Chú - Lịch triều hiến chương loại chí)
Đôi nét về bài thơ Phò giá về kinh
Hoàn cảnh sáng tác Phò giá về kinh
- Bài thơ “Phò giá về kinh” được làm khi ông đi đón Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông và vua Trần Nhân Tông về Thăng Long (Hà Nội ngày nay) ngay sau chiến thắng Chương Dương, Hàm Tử và giải phóng kinh đô năm 1285
Thể loại bài thơ Phò giá về kinh
- Bài thơ Phò giá về kinh thuộc thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt đường luật - một thể thơ nổi bật của dòng thơ trung đại Việt Nam.
- Đặc điểm thể thơ:
- Mỗi bài thơ có 4 dòng thơ, mỗi dòng thơ có 5 chữ
- Câu 1, 2, 4 hoặc chỉ là câu 2, 4 sẽ hiệp vần với nhau ở chữ cuối (bài thơ Phò giá về kinh thuộc trường hợp thứ 2)
Ngôn ngữ bài thơ Phò giá về kinh
- Bài thơ Phò giá về kinh được viết bằng chữ Hán.
Phương thức biểu đạt bài thơ Phò giá về kinh
- PTBĐ tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm
- PTBĐ chính là biểu cảm
Bố cục bài thơ Phò giá về kinh
| STT | Giới hạn | Nội dung |
| Phần 1 | 2 câu thơ đầu |
|
| Phần 2 | 2 câu thơ cuối |
|
Giá trị nội dung bài thơ Phò giá về kinh
Bài thơ thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình, thịnh trị của dân tộc ta ở thời đại nhà Trần.
Giá trị nghệ thuật bài thơ Phò giá về kinh
- Thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt cô đọng, hàm súc
- Giọng điệu sảng khoái, hân hoan, tự hào
- Hình thức diễn đạt cô đúc, dồn nén cảm xúc vào bên trong ý tưởng
Các tác phẩm của Trần Quang Khải
Dã thự
Dã thự sơ khai cảnh tướng tân,
Phân phi đào lý tứ thời xuân.
Nhất thanh ngưu địch thanh lâu nguyệt,
Kỷ phiến nông thoa bích lũng vân.
Lộ vãn dương trường thông tử mạch
Khe phân yến vỹ đoạn hồng trần
Quỷ thần ám địa thâu tương ngữ
Nhất đoạn phong quang khả ẩn quân
Lưu gia độ
Lưu Gia độ khẩu thụ tham thiên,
Hỗ tụng đông hành tích bạc thuyền.
Cựu tháp giang đình lưu thủy thượng,
Hoang tử cổ trũng thạch lân tiền.
Thái bình đồ chí kỷ thiên lý,
Lý đại quan hà nhị bách niên.
Thi khách trùng lai đầu phát bạch,
Mai hoa như tuyết chiếu tình xuyên
Phúc Hưng Viên
Phúc Hưng nhất khúc thủy hồi hoàn,
Trung hữu bình viên sổ mẫu khoan.
Mai ổ tuyết tiêu châu bội lỗi,
Trúc đình vân quyển bích lang can.
Thử lai yêu khách kiêu trà uyển,
Vũ quá hô đồng lý dược lan.
Nam vọng lang yên vô phục khởi,
Đồi nhiên nhất tháp mộng thiên an
Xuân nhật hữu cảm I
Vũ bạch phì mai tế nhược ty,
Bế môn ngột ngột tọa thư si.
Nhị phần xuân sắc nhàn sai quá,
Ngũ thập suy ông dĩ tự tri.
Cố quốc tâm hoàn phi điểu quyện,
Ân ba hải khoát túng lân trì.
Sinh bình đởm khí luân huân tại,
Giải đảo đông phong phú nhất thi.
Xuân nhật hữu cảm II
Nguyệt sắc vi vi dạ hướng lan,
Đông phong đặc địa khởi xuân hàn.
Phiên không liễu nhứ niêm cao các,
Giác mộng Tương quân bốc họa lan.
Bị vật nhuận tòng thiên ngoại vũ,
Kinh tâm hồng thoái tích thì nhan.
Khử sầu lại hữu tam bôi tửu,
Phủ kiếm du du ức cố san
