Chuyên đề tiếng Việt lớp 8: Thành phần biệt lập cảm thán
Chuyên đề Tiếng Việt lớp 8: Thành phần biệt lập cảm thán được biên soạn một cách khoa học, tập trung vào những kiến thức trọng tâm, cùng với hệ thống bài tập thực hành phong phú, từ nhận diện, phân tích đến vận dụng. Tài liệu không chỉ giúp các em hiểu rõ bản chất của Thành phần biệt lập cảm thán mà còn biết cách sử dụng đúng ngữ cảnh, tránh lạm dụng.
Đây sẽ là một công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp quý thầy, cô truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả và thú vị, đồng thời giúp học sinh phát triển năng lực sử dụng tiếng Việt một cách tinh tế.
Mục lục bài viết
I. Thành phần biệt lập là gì?
- Khái niệm: Thành phần biệt lập có thể hiểu một cách đơn giản nhất là thành phần có trong câu nhưng không có nhiệm vụ biểu đạt ngữ nghĩa của câu.
- Ví dụ:
- Ái chà! Hôm nay Linh học bài chăm chỉ quá nhỉ!
Từ “ái chà” không có tác dụng biểu đạt ý nghĩa của câu mà chỉ dùng để bộc lộ cảm xúc, thái độ của người nói.
II. Thành phần biệt lập cảm thán là gì?
– Khái niệm: Thành phần cảm thán là một thành phần biệt lập được dùng để bộc lộ cảm xúc, tâm lý của người nói như vui, buồn, mừng, giận…Thành phần cảm thán thường đứng đầu câu.
– Dấu hiệu nhận biết thành phần cảm thán là các từ ngữ cảm thán như: Chao ôi, Trời ơi, Ôi…
– Ví dụ minh họa: Chao ôi! Con mèo nhà bác đẻ được 10 con cơ à?
=> “Chao ôi” là thành phần cảm thán bộc lộ cảm xúc ngạc nhiên.
III. Nhận biết thành phần biệt lập cảm thán trong câu
- Thành phần cảm thán thông thường được nhận biết qua những câu nói, câu viết có chứa các từ ngữ cảm thán như là: ồ, trời ơi, ôi, ...
- Ví dụ:
+ Trong một tác phẩm văn học của nhà văn Nguyễn Thành Long có câu: Trời ơi, chỉ còn năm phút!
Câu văn được thêm thành phần cảm thán qua từ " trời ơi " như thể hiện cảm xúc tiếc nuối. Nghĩa của sự việc là thời gian còn rất ngắn ngủi, sắp phải chia tay.
IV. Tác dụng của thành phần cảm thán
- Dùng để bộc lộ tâm lý, cảm xúc của người nói như vui, khóc, buồn, cười…
- Nó thường nằm ở vị trí đầu câu.
VI. Bài tập về thành phần biệt lập cảm thán
Bài 1. Tìm các thành phần tình thái, cảm thán trong những câu sau đây:
a. Nhưng còn cái này nữa mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn hơn cả những tiếng kia nhiều.
(Kim Lân, Làng)
b. Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài.
(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)
Trả lời:
a. Có lẽ - thành phần tình thái
b. Chao ôi - thành phần cảm thán
Bài 2. Đặt 3-5 câu có sử dụng thành phần cảm thán
Trả lời:
- Ôi! Bầu trời đẹp quá.
- Trời ơi! Hôm nay trời nắng quá.
- Chao ôi! Sao mà buồn ngủ quá.
