Dẫn chứng về Nguyễn Khuyến
Dẫn chứng nghị luận về Nguyễn Khuyến
Dẫn chứng về Nguyễn Khuyến là tài liệu hữu ích giúp bạn đọc có thể trau dồi nội dung kiến thức và có thêm tài liệu học tập. Mời các bạn cùng theo dõi bài viết dưới đây để có thêm tài liệu học tập môn Ngữ văn nhé.
1. Hoàn cảnh
Nguyễn Khuyến (1835 – 1909), hiệu Quế Sơn, là một đại trí thức và nhà thơ kiệt xuất của Việt Nam cuối thế kỷ XIX.
Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo tại Hà Nam trong bối cảnh đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, ông nổi tiếng với ý chí học tập phi thường, đỗ đầu cả ba kỳ thi (Hương, Hội, Đình).
Dù từng làm quan đến chức Tổng đốc, nhưng trước vận nước hiểm nghèo và sự mục nát của triều đình, ông đã quyết định từ quan về quê dạy học, giữ vững khí tiết của một nhà nho chân chính.
2. Một số dẫn chứng tiêu biểu về Nguyễn Khuyến
Ý chí học tập xuất sắc
Biểu hiện: Dù gia cảnh nghèo khó đến mức không có tiền mua dầu thắp đèn, Nguyễn Khuyến đã tận dụng ánh sáng của ánh trăng hoặc đốt lá khô để đọc sách đêm khuya. Ông kiên trì đèn sách suốt hàng chục năm, vượt qua nhiều lần thi hỏng để rồi đạt thành tích vô tiền khoáng hậu: đỗ đầu cả thi Hương (Giải nguyên), thi Hội (Hội nguyên) và thi Đình (Đình nguyên).
Kết quả/Ý nghĩa: Danh hiệu "Tam nguyên Yên Đổ" của ông đã trở thành biểu tượng học vấn rực rỡ nhất của nền khoa cử phong kiến Việt Nam. Thành tựu này không chỉ giúp ông đóng góp trí tuệ cho đất nước trong thời gian làm quan mà còn trở thành tấm gương sáng về tinh thần hiếu học cho sĩ tử nhiều thế hệ sau.
Khí tiết và lòng yêu nước
Biểu hiện: Sau khi Pháp chiếm trọn Nam Kỳ và Bắc Kỳ, nhận thấy mình không thể xoay chuyển thời cuộc và không muốn làm tay sai cho giặc, Nguyễn Khuyến đã cáo bệnh từ quan ở tuổi 50 khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp. Về quê, ông khước từ mọi lời mời bổng lộc của chính quyền thực dân, chọn cuộc sống ẩn dật, thanh bạch giữa xóm làng và dùng ngòi bút để châm biếm kẻ thù.
Kết quả/Ý nghĩa: Ông đã để lại cho đời hơn 800 tác phẩm, tiêu biểu là chùm thơ Thu, góp phần định hình dòng văn học yêu nước và trào phúng Việt Nam. Hành động từ quan của ông đã tạo ra một làn sóng giữ gìn nhân cách trong giới trí thức đương thời, khẳng định sức mạnh của lòng tự trọng dân tộc trước sự mua chuộc của ngoại xâm.
Sự tận tuỵ với giáo dục
Biểu hiện: Tại Yên Đổ, Nguyễn Khuyến dành toàn bộ tâm huyết cho việc dạy học và đào tạo nhân tài cho địa phương. Ông không chỉ dạy chữ mà còn dạy đạo lý làm người, trực tiếp rèn dũa những học trò xuất sắc, trong đó có người con trai Nguyễn Hoan cũng đỗ đến bậc đại khoa.
Kết quả/Ý nghĩa: Ông đã đào tạo được hàng loạt tri thức trẻ, tiêu biểu nhất là Nguyễn Hoan (đỗ Tiến sĩ năm 1889), góp phần bảo tồn mạch tri thức Hán học trong bối cảnh nền giáo dục cũ đang tàn lụi. Thành tựu này giúp duy trì mạch ngầm văn hoá dân tộc trong thời kỳ bị thực dân đô hộ, đồng thời giúp ông được nhân dân tôn kính gọi là "Bậc thầy của muôn đời" tại quê hương.
3. Những câu nói nổi tiếng của Nguyễn Khuyến
- “Sách vở ấy chỉ là trò làm dáng, để cho đời cười gượng bấy nhiêu thôi.”
- “Ơn vua chưa chút báo đền, cúi đầu hổ thẹn với đài sen.”
- “Cờ đang dở cuộc không từ được, chuyện cũ bàn thêm đáng nực cười.”
- “Lưng túi gió trăng quyền chức trọng, đầy mâm cá thịt bổng lộc nhiều.”
