Định luật Stefan-Boltzmann
Định luật Stefan Boltzmann vật lý 12
Định luật Stefan–Boltzmann là một trong những nội dung quan trọng của phần bức xạ nhiệt trong Vật lý 12, thường xuất hiện trong đề thi THPT Quốc gia. Bài viết này giúp bạn nắm rõ bản chất, công thức và cách áp dụng nhanh vào bài tập.
Vật đen tuyệt đối: có hệ số hấp thụ đơn sắc
đối với mọi bước sóng
Sự bức xạ trong vật đen qua một lỗ nhỏ chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của vỏ vật đen, không phụ thuộc vào thành phần cấu tạo nên vật đen và hình dạng của vật đen.

Định luật Stefan-Boltzmann
Hình vẽ dưới đây biểu diễn đường đặc trưng phổ phát xạ của vật đen tuyệt đối ở các nhiệt độ khác nhau. Ta nhận thấy, khi nhiệt độ tăng, diện tích giữa đường đặc trưng phổ phát xạ và trục hoành λ cũng tăng. Năng suất phát xạ toàn phần của vật đen tuyệt đối phụ thuộc vào nhiệt độ của vật. Stefan (bằng thực nghiệm) và Boltzmann (bằng lý thuyết) đã tìm ra sự phụ thuộc này, thiết lập được định luật Stefan-Boltzmann.
Nội dung định luật:
Độ trưng năng lượng phát xạ toàn phần R(T) của vật đen tuyệt đối tỉ lệ với lũy thừa bậc bốn của nhiệt độ tuyệt đối T của vật.
với
là một hằng số, gọi là hằng số Stefan-Boltzmann.

- Năng thông bức xạ nhiệt (Năng lượng vật chất mất đi trong một đơn vị thời gian do vật bức xạ) của vật đen tuyệt đối tỷ lệ thuận diện tích A của bề mặt vật bức xạ:
![]()
- Cân bằng nhiệt khi phần năng lượng của vật mất đi do bức xạ được bù lại bằng đúng phần năng lượng vật hấp thụ thì vật ở trạng thái cân bằng nhiệt lúc đó nhiệt độ của vật sẽ không thay đổi theo thời gian.
Chứng minh định luật Stefan – Boltzmann cho vật đen tuyệt đối
- Năng suất phát xạ toàn phần của vật đen tuyệt đối tại một nhiệt độ T nào đó:

- Sử dụng phép đổi biến
ta được: ![]()
Ta được:
, trong đó: ![]()
Đây chính là biểu thức định luật Stefan – Boltzmann.
----------------------------------------
Hiểu vững định luật Stefan–Boltzmann sẽ giúp bạn giải nhanh các bài toán liên quan đến bức xạ nhiệt và nâng cao khả năng tư duy vật lý. Đây là kiến thức trọng tâm giúp bạn tự tin chinh phục điểm cao.