Trục căn thức ở mẫu của biểu thức: Lý thuyết và Bài tập
Chuyên đề trục căn thức ở mẫu của biểu thức: Lý thuyết và Bài tập được VnDoc tổng hợp và đăng tải xin gửi tới bạn đọc cùng tham khảo. Trục căn thức ở mẫu của biểu thức là phần kiến thức các em được học trong chương trình Toán lớp 9. Đây là phần kiến thức vô cùng quan trọng liên quan đến nhiều dạng bài tập khác nhau. Để giúp các em nắm chắc hơn phần, VnDoc gửi tới các bạn lý thuyết và các dạng bài tập liên quan, mời các bạn tham khảo nhé.
Bài viết Trục căn thức ở mẫu của biểu thức: Lý thuyết và Bài tập – Chuyên đề môn Toán lớp 9 sẽ hệ thống đầy đủ lý thuyết trọng tâm, công thức cần nhớ, các dạng bài thường gặp và bài tập vận dụng từ cơ bản đến nâng cao. Nội dung được biên soạn bám sát chương trình lớp 9, giúp học sinh củng cố nền tảng và tự tin đạt điểm cao trong các đề thi Toán 9 học kì 1.
Chuyên đề trục căn thức ở mẫu của biểu thức
Cách trục căn thức ở mẫu
A. Trục căn thức
Đưa biểu thức ra ngoài dấu căn
+) Khi đưa thừa số
ra ngoài dấu căn bậc hai ta được
:
với ![]()
Đưa biểu thức vào trong dấu căn
+) Khi đưa thừa số A không âm vào trong dấu căn bậc hai ta được
:
với ![]()
với
.
+ Khử mẫu của biểu thức lấy căn:
Nhân tử và mẫu với thừa số phụ thích hợp để mẫu là một bình phương.
với ![]()
+) Trục căn thức ở mẫu:
với B > 0
Bài tập trục căn thức
Ví dụ: Khử mẫu của các biểu thức sau:
| a) |
b) |
Hướng dẫn giải
a) Nếu a > 0 thì ![]()
Nếu a < 0 thì ![]()
b) Để căn thức có nghĩa, ta có x > 0
![]()
Ví dụ: Trục các căn thức sau:
| a. |
b. ![]() |
| c. |
d. |
Hướng dẫn giải
a. Thực hiện phép toán như sau:

b. Thực hiện phép toán như sau:


c. Thực hiện phép toán như sau:


Do x ≥ 0 
d. Thực hiện phép toán như sau:

![]()
B. Trục căn thức ở mẫu của biểu thức
Cách trục căn thức ở mẫu của biểu thức
+) Với các biểu thức
, ta có: 
+) Với các biểu thức
, ta có:


+) Với các biểu thức
, ta có:


Ví dụ: Trục các căn thức sau:
| a. |
b. |
| c. |
d. |
Hướng dẫn giải
a. Ta có: 
b. Ta có: 
![]()
c. Ta có: ![]()



d. Điều kiện xác định: ![]()
Thực hiện thu gọn biểu thức như sau:


Bài tập trục căn thức ở mẫu lớp 9
Bài 50 (trang 30 SGK Toán 9 Tập 1): Trục căn thức ở mẫu với giả thiết các biểu thức chữ đều có nghĩa.



Bài 52 (trang 30 SGK toán 9 tập 1): Trục căn thức ở mẫu với giả thiết các biểu thức chữ đều có nghĩa.

![]()
![]()
C. Các bài toán trục căn thức nâng cao
Ví dụ: Trục căn thức ở mẫu các biểu thức sau:
a) ![]() |
b) |
Hướng dẫn giải
a) Ta có:
b) Ta có:


![]()
Ví dụ: Rút gọn các biểu thức sau:
a)
với ![]()
b)
với ![]()
Hướng dẫn giải
a)
với ![]()
Thực hiện thu gọn biểu thức như sau:
![]()
![]()
b)
với ![]()
Thực hiện thu gọn biểu thức như sau:
![]()
![]()
![]()
D. Cách trục căn thức ở mẫu bậc 3
Công thức:
![\frac{M}{\sqrt[3]{a}\pm \sqrt[3]{b}}=\frac{M(\sqrt[3]{a^{2}}\pm \sqrt[3]{ab}+\sqrt[3]{b^{2}})}{(\sqrt[3]{a}\pm \sqrt[3]{b})(\sqrt[3]{a^{2}}\pm \sqrt[3]{ab}+\sqrt[3]{b^{2}})}](/data/image/holder.png)
![=\frac{M(\sqrt[3]{a^{2}}\pm \sqrt[3]{ab}+\sqrt[3]{b^{2}})}{a\pm b}](/data/image/holder.png)
Ví dụ: Trục căn thức ở mẫu:![]()
Hướng dẫn giải
![\begin{gathered}
\frac{1}{{\sqrt[3]{9} - \sqrt[3]{6}}} = \frac{{\sqrt[3]{{{9^2}}} + \sqrt[3]{{9.6}} + \sqrt[3]{{{6^2}}}}}{{\left( {\sqrt[3]{9} - \sqrt[3]{6}} \right)\left( {\sqrt[3]{{{9^2}}} + \sqrt[3]{{9.6}} + \sqrt[3]{{{6^2}}}} \right)}} \hfill \\
\end{gathered}](/data/image/holder.png)
![= \frac{{\sqrt[3]{{{9^2}}} + \sqrt[3]{{9.6}} + \sqrt[3]{{{6^2}}}}}{{9 - 6}} = \frac{{\sqrt[3]{{{9^2}}} + \sqrt[3]{{9.6}} + \sqrt[3]{{{6^2}}}}}{3}](/data/image/holder.png)
Ví dụ: Trục căn thức bậc ba: ![]()
Hướng dẫn giải
Thực hiện trục căn thức bậc ba theo các bước như sau:
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
E. Bài tập tự luyện trục căn thức ở mẫu
Bài toán 1. Rút gọn biểu thức:
a)
với
. b)
với
.
Hướng dẫn: Đưa thừa số ra ngoài dấu căn và rút gọn.
Bài toán 2. Rút gọn:
a)
với ![]()
b)
với
.
Hướng dẫn:
Áp dụng:
hoặc ![]()
Bài toán 3. Trục căn thức ở mẫu:
a)
b)
c)
d) ![]()
Hướng dẫn: Áp dụng công thức ![]()
Bài toán 4. Trục căn thức ở mẫu:
a)
b)
c)
d) ![]()
Hướng dẫn: Áp dụng công thức: ![]()
Bài toán 5. Trục căn thức ở mẫu:
a)
b)
c) ![]()
d)
e) ![]()
Hướng dẫn: Áp dụng công thức
.
Bài toán 6. Trục căn thức ở mẫu:
a)
b)
c)
d) ![]()
Bài toán 7. Trục căn thức ở mẫu:
a)
b)
c) ![]()
d)
e) ![]()
Hướng dẫn: Áp dụng công thức: 
Bài toán 8. Trục căn thức ở mẫu
a)
![]()
![]()
Hướng dẫn: Áp dụng công thức

Bài toán 9. Rút gọn các biểu thức chứa căn sau:
a)
b) ![]()
c)
d) 
Đáp án bài tập tự rèn luyện
Bài tập 1.
a) Ta có:
(với
).
b) Ta có:
![]()
![]()
Bài tập 2
a) Ta có:




![]()
- Bạn có thể giải bài toán tương tự:
* Rút gọn biểu thức
1)
; ![]()
2)
; ![]()
Chú ý:
Ta có ![]()
b) Với
, ta có:


![]()
✨ Bài viết chỉ trích dẫn một phần nội dung, mời bạn tải tài liệu đầy đủ để nắm trọn kiến thức.
-----------------------------------------------------------------
FAQ
Trục căn thức ở mẫu là gì?
Vì sao phải trục căn thức ở mẫu?
Việc trục căn thức ở mẫu giúp biểu thức đạt dạng chuẩn, dễ thực hiện các phép tính tiếp theo và đáp ứng yêu cầu trình bày trong nhiều bài toán đại số lớp 9.
Những dạng bài trục căn thức ở mẫu thường gặp là gì?
Các dạng phổ biến gồm:
-
Trục căn thức ở mẫu đơn.
-
Trục căn thức ở mẫu chứa tổng hai căn.
-
Trục căn thức ở mẫu chứa hiệu hai căn.
-
Kết hợp trục căn thức và rút gọn biểu thức.
Cách trục căn thức ở mẫu nhanh và chính xác?
Học sinh cần sử dụng phép nhân cả tử và mẫu với biểu thức thích hợp, thường là căn thức tương ứng hoặc biểu thức liên hợp của mẫu.
Chuyên đề trục căn thức ở mẫu có xuất hiện trong đề thi vào lớp 10 không?
Có. Đây là nội dung quan trọng thường xuất hiện trong các câu hỏi rút gọn biểu thức, biến đổi đại số và các bài toán vận dụng trong đề thi tuyển sinh lớp 10.
Những lỗi thường gặp khi trục căn thức ở mẫu là gì?
Một số lỗi phổ biến gồm:
-
Chọn sai biểu thức liên hợp.
-
Nhân thiếu tử hoặc mẫu.
-
Rút gọn sai sau khi biến đổi.
-
Bỏ sót điều kiện xác định của biểu thức.
Làm thế nào để học tốt dạng toán trục căn thức ở mẫu?
Học sinh nên nắm chắc lý thuyết, luyện tập từ các bài cơ bản đến nâng cao và thường xuyên thực hành các dạng bài xuất hiện trong đề thi vào lớp 10.
-----------------------------------
Chuyên đề trục căn thức ở mẫu của biểu thức không chỉ giúp học sinh hoàn thiện kỹ năng biến đổi căn thức mà còn tạo nền tảng quan trọng cho các dạng toán rút gọn biểu thức, giải phương trình chứa căn và bài toán tổng hợp trong đề thi học kì 1 Toán 9.
Để học tốt chuyên đề này, học sinh cần:
-
Nắm chắc quy tắc nhân liên hợp
-
Thành thạo biến đổi biểu thức chứa căn
-
Luyện tập đa dạng bài tập từ cơ bản đến vận dụng cao
Việc thường xuyên thực hành với các bài tập Toán 9 chọn lọc sẽ giúp tăng tốc độ làm bài, hạn chế sai sót và nâng cao tư duy đại số. Hãy lưu lại chuyên đề này để sử dụng trong quá trình ôn tập và chuẩn bị cho các kỳ kiểm tra quan trọng sắp tới.
Ngoài tài liệu trên, mời các bạn tham khảo các Đề thi học kì 1 lớp 9, Đề thi học kì 2 lớp 9 mà chúng tôi đã sưu tầm và chọn lọc. Với tài liệu này giúp các bạn rèn luyện thêm kỹ năng giải đề và làm bài tốt hơn, qua đó giúp các bạn học sinh ôn tập, chuẩn bị tốt vào kì thi tuyển sinh lớp 10 sắp tới. Chúc các bạn ôn thi tốt!