Giáo án Ngữ văn 12 Kết nối tri thức kì 2 (Tích hợp năng lực số)

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ: GV giao nhiệm vụ cho HS thực hiện như mục nội dung.

Cụ thể: GV cho HS nghe bài hát ca ngợi Người và đưa ra câu hỏi: Suy nghĩ của em về Bác qua sự hiểu biết của em cùng bài hát này?

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

HS nghe bài hát, suy nghĩ và trả lời

B3. Báo cáo thảo luận:

HS chia sẻ câu trả lời trong khoảng 30 giây.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV sử dụng câu trả lời của HS để dẫn dắt vào bài học.

Hồ Chí Minh là một vị lãnh tụ vĩ đại và cũng là một tác giả văn học lớn. Người đã để lại một di sản văn học đồ sộ phục vụ đắc lực cho quá trình đấu tranh cách mạng. Trong bài này chúng ta sẽ tìm hiểu một số nét chính về tiểu sử và sự nghiệp của Người.

HS nghe bài hát Bác hồ - Một tình yêu bao la (NSND Thu Hiền)

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV có thể hướng dẫn HS chơi trò chơi mảnh ghép với các từ khóa bằng hình thức trắc nghiệm

- HS tương tác trả lời câu hỏi trắc nghiệm dưới hình thức trò chơi học tập.

B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS vận dụng tri thức ngữ văn, thực hiện nhiệm vụ, suy nghĩ chọn câu trả lời đúng.

B3. Báo cáo thảo luận

HS chia sẻ kiến thức đã biết, nhận xét câu trả lời của bạn.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV chốt lại những thông tin quan trọng trong phần tri thức ngữ văn làm nền tảng đọc hiểu văn bản.

GV dẫn chứng:mà thơ văn Hồ Chí Minh là một ví dụ tiêu biểu:

Nay ở trong thơ nên có thép

Nhà thơ cũng phải biết xung phong

Nhật kí trong tù

Hay: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”

* Tích hợp phát triển năng lực số:

1.1.NC1b: * HS sử dụng các lệnh tìm kiếm nâng cao, bộ lọc, hoặc truy cập các cơ sở dữ liệu học thuật/thư viện điện tử để tìm kiếm các văn bản gốc, bài nghiên cứu về Hồ Chí Minh một cách hiệu quả.

* TRI THỨC NGỮ VĂN

1. Quan điểm sáng tác:

- Là hệ thống tư tưởng, nguyên tắc chi phối hoạt động sáng tác của nhà văn do chính nhà văn xác định dựa trên những trải nghiệm đời sống và nghệ thuật của mình.

- Quan điểm sáng tác có thể được chính nhà văn phát biểu một cách tường minh nhưng nhiều khi lại được độc giả khái quát nên dựa vào sự ổn định trong cách nhà văn lựa chọn đề tài, xác định chủ đề, bày tỏ thái độ trước đối tượng miêu tả và vận dụng các phương thức, phương tiện nghệ thuật.

- Đối với các nhà văn cách mạng, quan điểm sáng tác thường được tuyên bố công khai, gắn với sự lựa chọn một thái độ chính trị dứt khoát, do đặc điểm của thời đại cách mạng quy định. Chính điều này làm nên tính đặc thù của những sáng tác thuộc loại hình văn học cách mạng

2. Đánh giá một tác giả, tác phẩm văn học

Khi đánh giá một tác giả, tác phẩm văn học, cần huy động kiến thức nhiều mặt và phải dựa trên những tiêu chí xác đáng.

+ Điều quan trọng là phải đặt đối tượng vào tiến trình văn học để nhận ra mức độ đóng góp về nội dung tư tưởng và nghệ thuật của tác giả, tác phẩm đó. Những tác giải, tác phẩm lớn thường đạt được thành tựu quan trọng trong việc tổng hợp kinh nghiệm nghệ thuật phong phú của các giai đoạn văn học đã qua, tạo được bước phát triển có ý nghĩa cho văn học ở giai đoạn mới.

+ Tuy khó tránh khỏi một số hạn chế do sự ràng buộc của thời đại, nhưng những tác giả, tác phẩm thực sự có tầm vóc thường chạm được vào các vấn đề nhân sinh vĩnh cửu, để tiếp tục đồng hành cùng bao lớp người đọc đến sau.

3. Tính khẳng định, phủ định trong văn bản nghị luận

- Trong văn bản nghị luận, tính khẳng định và tính phủ định luôn song hành. Tính khẳng định gắn với nội dung thuyết phục người đọc tin vào sự đúng đắn của một luận đề, quan điểm, cách ứng xử, cách lựa chọn, niềm tin nào đó. Ngược lại, tính phủ định gắn với ý đồ phản bác những luận đề, quan điểm, cách ứng xử, cách lựa chọn, niềm tin mà tác giả cho là sai trái hoặc không phù hợp.

- Để tăng cường tính khẳng định hoặc phủ định cho văn bản nghị luận, người viết thường sử dụng nhiều biện pháp thuộc các cấp độ khác nhau như: từ ngữ, cú pháp, phép tu từ, lập luận.

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

1. Đọc: HS đọc văn bản: Tác gia Hồ Chí Minh (thực hiện trước ở nhà)

2. Tác giả

GV hướng dẫn HS tìm hiểu những thông tin chính về tiểu sử, sự nghiệp sáng tác của Hồ Chí Minh (thông qua phiếu học tập)

B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS hoàn thành phiếu học tập đã đưa sẵn các mốc thời gian quan trọng trong cuộc đời của Hồ Chí Minh. HS thảo luận, điền thông tin tương ứng với các mốc thời gian.

GV chia lớp thành 2 nhóm thảo luận và trình bày vào giấy A0 trong thời gian 5-7 phút.

B3. Báo cáo thảo luận

Đại diện từng nhóm lên trình bày, nhóm còn lại lắng nghe, đưa ra nhận xét, bổ sung (nếu có).

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV phân tích làm rõ các yếu tố liên quan đến tiểu sử, cuộc đời của Hồ Chí Minh cho HS ấn tượng và ghi nhớ.

GV nhận xét sản phẩm của các nhóm và chuẩn hóa kiến thức; Có thể chiếu cho HS tham khỏa niên biểu đã làm sẵn cho HS quan sát.

* Tích hợp phát triển năng lực số:

1.2.NC1a: * HS kiểm tra tác giả, nguồn xuất bản (tổ chức, cơ quan nhà nước, NXB uy tín) của các bài viết, tư liệu thu thập được để đảm bảo tính chính thống khi khẳng định đóng góp của Người với văn hóa, văn học dân tộc.

I. Tiểu sử:

1. Quê hương, gia đình:

- Hồ Chí Minh (1890 – 1969)

- Quê hương: Làng Sen, thuộc xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

- Gia đình: Nhà nho yêu nước

(Cha là một nhà nho yêu nước, nguồn gốc nông dân; mẹ là nông dân, chị gái và anh trai đều tham gia chống Pháp và bị tù đày)

2. Cuộc đời:

- Thời thơ ấu: được học chữ Hán trong gia đình. Sau đó được học chữ quốc ngữ và tiếng Pháp tại trường Quốc học Huế.

- 5/6/1911: Tại Bến Cảng Nhà Rồng, Người đã ra đi tìm đường cứu nước.

- Năm 1919: Người gửi tới Hội nghị Véc – xây Bản yêu sách của nhân dân An Nam (tại Pháp)

- Năm 1920: Người dự Đại hội Tua bỏ phiếu ủng hộ việc thành lập Đảng Cộng Sản Pháp

- Ngày 3/2/1930 Người đã tổ chức hợp nhất 3 Đảng thành 1 Đảng duy nhất: Đảng Cộng Sản Đông Dương (ở Hồng Kông)

- Tháng 1/1941: Sau 30 năm bôn ba hải ngoại Người về nước thành lập Mặt Trận Việt Minh và trực tiếp lãnh đạo phong trào Cách Mạng ở trong nước.

- Tháng 8/1942, Người sang Trung Quốc tranh thủ sự viện trợ của quốc tế cho cuộc cách mạng Việt Nam, Người bị bắt giam vô cớ suốt 13 tháng.

- Tháng 9/1943: Người về nước tiếp tục lãnh đạo nhân dân cả nước giành chính quyền vào ngày 19/8/1945

- 2/9/1945: Tại quảng trường Ba Đình lịch sử, Người đã đọc bản Tuyên Ngôn Độc Lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng Hòa

- Năm 1946: Người được bầu làm chủ tịch nước. Ở cương vị này, Người đã lãnh đạo cuộc cách mạng của nhân dân Việt Nam giành được những thắng lợi to lớn.

- Ngày 2/9/1969 Người qua đời tại Hà Nội.

=> Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà yêu nước, nhà cách mạng vĩ đại của dân tộc Việt Nam. Đồng thời cũng là một nhà hoạt động cách mạng lỗi lạc của phong trào quốc tế vô sản.

Năm 1990, Người được UNESCO suy tôn là Anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, nhà văn hóa lớn.

Tìm hiểu

Trả lời

Thời thơ ấu

1911

1920

1930...

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ:

1.Đọc văn bản và suy ngẫm, GV phát vấn: Nêu quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh và cho biết cơ sở hình thành những quan điểm sáng tác đó?

2.GV hướng dẫn HS thực hiện Phiếu học tập số 2, lấy dẫn chứng minh họa.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

B2. Thực hiện nhiệm vụ

-HS suy nghĩ trả lời câu hỏi

-HS hoàn thiện Phiếu học tập 2,3

B3. Báo cáo thảo luận

Đại diện nhóm các cá nhân trình bày sản phẩm, HS khác nhận xét, bổ sung

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV nhận xét, đánh giá phần trình bày của HS, chuẩn hóa kiến thức

GV chốt kiến thức.

(Tức là, Người cầm bút phải luôn xuất phát từ đối tượng, mục đích rồi mới quyết định nội dung, hình thức sáng tác để truyền tải thông tin, thông điệp một cách hiệu quả).

Ví dụ:

+ Viết cho quần chúng nhân dân: lời văn phải giản dị, nôm na, dễ hiểu:

Hòn đá to

Hòn đá nặng

Một người nhấc

Nhấc không đặng…

+ Viết tặng các cụ nhà nho: lời lẽ phải hết sức trang nhã, cổ kính và tốt nhất là dung thơ chữ Hán luật Đường.

+ Viết cho người Pháp và đồng bào ta biết tiếng Pháp (ở Pari) thì hành văn phải hết sức hiện đại và phải rất “Pháp”)

Bảng phụ

Nhiệm vụ 2:

1.Đọc văn bản và suy ngẫm, GV phát vấn: Trình bày hiểu biết của em về thành tựu sáng tác của Hồ Chí Minh?

2.GV hướng dẫn HS thực hiện Phiếu học tập số 2

B2. Thực hiện nhiệm vụ

-HS suy nghĩ trả lời câu hỏi

-HS hoàn thiện Phiếu học tập 2,3

B3. Báo cáo thảo luận

Đại diện nhóm các cá nhân trình bày sản phẩm, HS khác nhận xét, bổ sung

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV nhận xét, đánh giá phần trình bày của HS, chuẩn hóa kiến thức

GV chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 3:

1.Đọc văn bản và suy ngẫm, GV phát vấn: Trình bày hiểu biết của em về phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh?

2.GV hướng dẫn HS thực hiện

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

GV chú ý HS lí giải nguyên nhân dẫn đến sự đa dạng về cấu trúc, ngôn ngữ, giọng điệu trong các tác phẩm của Hồ Chí Minh.

B2. Thực hiện nhiệm vụ

-HS suy nghĩ trả lời câu hỏi

-HS hoàn thiện Phiếu học tập 2,3

B3. Báo cáo thảo luận

Đại diện nhóm các cá nhân trình bày sản phẩm, HS khác nhận xét, bổ sung

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV nhận xét, đánh giá phần trình bày của HS, chuẩn hóa kiến thức

GV chốt kiến thức.

II. Sự nghiệp văn học

1.Quan điểm sáng tác:

- Hồ Chí Minh đòi hỏi mỗi tác phẩm phải trở thành vũ khí, mang tính chiến đấu cao, đạt hiệu quả thiết thực, dễ tiếp nhận với đại chúng, có thể soi đường cho quốc dân đi.

-Trước khi cầm bút, Người luôn tự đặt ra và giải quyết các câu hỏi: Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết cái gì? Viết như thế nào?

- Cơ sở hình thành quan điểm sáng tác

+ Hồ Chí Minh luôn hướng tới xây dựng một nền văn hóa, văn học mới phục vụ quần chúng lao động và đấu tranh vì mục tiêu cao cả của cách mạng.

+ Điều đó cho thấy trong bối cảnh đặc biệt của lịch sử Người vẫn luôn ưu tiên đưa nghệ thuật vào chính trị, luôn toàn tâm toàn ý với sự nghiệp cách mạng và giải phóng dân tộc:

2. Thành tựu sáng tác

a. Văn chính luận:

- Tác phẩm chính: Bản án chế độ thực dân Pháp( 1925), Tuyên ngôn độc lập( 1945), Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến( 1946), Không có gì quý hơn độc lập, tự do( 1966)...

- Đặc điểm:

+ Lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, bằng chứng xác thực, giàu sức thuyết phục

+ Chan chứa nhiệt huyết, phụng sự đắc lực cho sự nghiệp cách mạng.

b. Truyện kí:

- Tác phẩm chính: Pari, Lời than vãn của Bà Trưng Trắc, “Vi hành”, Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu....

- Đặc điểm:

+ Nhằm bóc trần bộ mặt giả nhân giả nghĩa của TDP, lật tẩy thói nô lệ đê hèn của bè lũ tay sai bán nước, phơi bày đời sống tối tăm của tầng lớp lao động, ca ngợi những tấm gương yêu nước...

+ Ngắn gọn, phong cách truyện hiện đại, tình huống truyện độc đáo, sử dụng các thủ pháp châm biếm, đả kích của cái tôi giàu tinh thần dân tộc.

c. Thơ:

- Tác phẩm chính: Ngục trung nhật kí( 1960), Thơ Hồ Chủ Tịch( 1967)

- Đặc điểm:

+ Thể hiện rõ lòng yêu nước thương dân nồng cháy, tinh thần lạc quan, tin tưởng ở tương lai cách mạng

+ Ngắn gọn, súc tích.

3. Phong cách nghệ thuật:

- Hồ Chí Minh là một cây bút đa dạng và thống nhất

- Nguyên nhân:

Do viết về nhiều vấn đề, nhiều đối tượng, khác nhau với nhiều mục đích, nhiều thể loại khác nhau nên mỗi tác phẩm của Người lại có nét riêng về cấu trúc, ngôn ngữ, giọng điệu... nhưng vẫn luôn hướng về 1 nhiệm vụ phục vụ cách mạng

- Biểu hiện:

+ Văn chính luận: giàu sức thuyết phục, lập luận logic, tư duy khoa học, giọng điệu linh hoạt (khi tố cáo tội ác giọng đanh thép, khi kêu gọi thống thiết, hùng hồn, khi thể hiện quyết tâm giọng rắn rỏi, cương quyết...)

+ Truyện kí: viết bằng tiếng Pháp hình thức hiện đại, hài hước, ngôn ngữ đối thoại, giàu sức châm biếm, mỉa mai; viết bằng tiếng Việt, chủ yếu cho người Việt đọc Người lại dùng cách kể giản dị, hóm hỉnh, ngắn gọn đưa bài học thông điệp trực tiếp.

+ Thơ: chia 2 bộ phận thơ tuyên truyền kêu gọi và thơ trữ tình. Khi kêu gọi thơ Người có nội dung rõ ràng, ngôn ngữ dễ hiểu, phù hợp với đại chúng; khi trữ tình( thường viết bằng chữ Hán) thơ Người đậm màu sắc cổ điển ở cấu tứ, ở nhãn tự, tình yêu thiên nhiên và phong thái của NVTT.