Lý thuyết Lịch sử lớp 8 bài 29: Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp và những chuyển biến về kinh tế xã hội ở Việt Nam

Lý thuyết Lịch sử lớp 8 bài 29 được trình bày ngắn gọn, dễ hiểu sẽ giúp các em học sinh nhanh chóng nắm được những nội dung chính trong Sách giáo khoa Lịch sử 8 bài 29: Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp và những chuyển biến về kinh tế xã hội ở Việt Nam. Hi vọng, tài liệu này sẽ giúp các em học tốt hơn, đạt kết quả cao trong quá trình học tập.

Bài: Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp và những chuyển biến về kinh tế xã hội ở Việt Nam

A. Lý thuyết

I. Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp 1897-1914

Sau khi hoàn thành cuộc bình định, Pháp khai thác thuộc địa lần thứ nhất với quy mô lớn, để bóc lột nhân dân Việt Nam, đặt cơ sở thống trị lâu dài.

1. Tổ chức bộ máy nhà nước của thực dân Pháp

a. Mục tiêu của cuộc khai thác:

  • Chia rẽ các dân tộc Đông Dương.
  • Tăng cường áp bức, kìm kẹp làm giàu cho tư bản Pháp.
  • Biến Đông Dương thành một tỉnh của Pháp.
  • Tổ chức bộ máy nhà nước của thực dân Pháp.
  • Năm 1887 Pháp lập Liên Bang Đông Dương.

b. Việt Nam bị chia làm ba xứ:

  • Bắc Kỳ là xứ nửa bảo hộ đứng đầu là Thống sứ Pháp.
  • Trung Kỳ với chế độ bảo hộ, đứng đầu là Khâm Sứ Pháp.
  • Nam Kỳ theo chế độ thuộc địa, đứng đầu là Thống đốc Pháp.
  • Mỗi xứ gồm nhiều tỉnh đứng đầu là viên quan người Pháp.
  • Dưới tỉnh là phủ, huyện, châu, dưới là làng xã do quan chức địa phương cai quản.

c. Nhận xét về hệ thống chính quyền của Pháp

  • Chặt chẽ, với tay xuống tận nông thôn.
  • Kết hợp giữa nhà nước thực dân và phong kiến.
  • Chia Việt Nam thành ba quốc gia riêng biệt là Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ.
  • Tất cả đều phục vụ cho lợi ích tư bản Pháp.

2. Chính sách kinh tế: vơ vét sức người, sức của ở Đông Dương

a. Nông nghiệp

  • Cướp đoạt ruộng đất của nông dân, bóc lột nông dân bằng địa tô.

b. Công nghiệp:

  • Khai thác mỏ (than, kim loại…) để xuất khẩu.
  • Xây dựng cơ sở sản xuất xi măng, gạch ngói, điện nước, chế biến gỗ, xay lúa…
  • Thương nghiệp: độc chiếm thị trường Việt Nam về nguyên liệu và thu thuế.
  • Giao thông vận tải: được xây dựng để tăng cường bóc lột kinh tế và đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân.
  • Đặt nhiều loại thuế, bắt phu.

c. Nhận xét:

  • Nền kinh tế Việt Nam lạc hậu, phụ thuộc.
  • Tài nguyên thiên nhiên bị khai thác triệt để.
  • Nông nghiệp giậm chân tại chỗ.
  • Công nghiệp phát triển nhỏ giọt, thiếu hẳn công nghiệp nặng.

3. Chính sách văn hóa, giáo dục

  • Giai đoạn đầu, duy trì nền Hán học cũ.
  • 1905 cải cách giáo dục, mở trường đào tạo người Việt phục vụ cho cai trị của Pháp.
  • Ấu học ở xã thôn học chữ Hán và chữ Quốc ngữ.
  • Tiểu học ở phủ, huyện học chữ Hán,chữ Quốc ngữ và chữ Pháp.
  • Trung học ở tỉnh học chữ Hán, chữ Quốc Ngữ, chữ Pháp bắt buộc.
  • Nhận xét:
    • Hạn chế phát triển giáo dục.
    • Duy trì “văn hóa làng” theo hướng “bần cùng hóa” và “ngu dân hóa”
    • Duy trì thói hư tật xấu.

II. Những chuyển biến của xã hội Việt Nam

Dưới tác động của khai thác thuộc địa xã hội Việt Nam có nhiều biến đổi:

1. Ở nông thôn có hai giai cấp cũ

  • Giai cấp địa chủ phong kiến làm tay sai cho Pháp, ngày càng đông.
  • Giai cấp nông dân cực khổ, làm tá điền, làm phu đồn điền, làm công nhân; có ý thức dân tộc, tham gia các cuộc đấu tranh.

2. Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đô thị Việt Nam ra đời và phát triển, nên xuất hiện tầng lớp mới là tiểu tư sản thành thị, tư sản và công nhân

  • Tầng lớp tư sản: chủ hãng buôn bán nhỏ; chưa hưởng ứng các cuộc vận động cách mạng
  • Tầng lớp tiểu tư sản thành thị: chủ xưởng thủ công nhỏ, viên chức, sinh viên; có ý thức dân tộc, tích cực tham gia các cuộc vận động cứu nước đầu thế kỷ XX.
  • Đội ngũ công nhân xuất thân từ nông dân bị bóc lột, có tinh thần đấu tranh.

3. Xu hướng mới trong cuộc vận động giải phóng dân tộc

  • Tư tưởng dân chủ tư sản do ảnh hưởng của cuộc Duy Tân ở Nhật Bản truyền vào Việt Nam qua sách báo của Trung Quốc.

B. Trắc nghiệm

Câu 1: Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất trong lĩnh vực nông nghiệp, thực dân Pháp đã áp dụng chính sách gì?

A. Cướp đoạt ruộng đất

B. Nhổ lúa trồng cây công nghiệp.

C. Thu tô nặng

D. Lập đồn điền

Chọn đáp án: A. Cướp đoạt ruộng đất

Giải thích: Trang 138, thực dân Pháp đẩy mạnh việc cướp đoạt ruộng đất

Câu 2: Trong công nghiệp, trước hết Pháp tập trung vào ngành gì?

A. Sản xuất xi – măng và gạch ngói

B. Khai thác than và kim loại

C. Chế biến gỗ và xay xát gạo.

D. Khai thác điện, nước.

Chọn đáp án: B. Khai thác than và kim loại

Giải thích: Trang 138, mục 2

Câu 3: Chính sách nào dưới đây thuộc về chính trị mà Pháp đã áp dụng ở Việt Nam ngay từ khi tiến hành khai thác thuộc địa lần thứ nhất?

A. Chính sách “chia để trị”

B. Chính sách “dùng người Pháp để trị người Việt”

C. Chính sách “Đồng hóa” dân tộc Việt Nam.

D. Chính sách “Khủng bố trắng” đối với dân tộc Việt Nam.

Chọn đáp án: A. Chính sách “chia để trị”

Giải thích: Thực dân Pháp đã sử dụng chính sách: “Chia để trị” theo đó Việt Nam bị chia làm ba xứ với ba chế độ cai trị khác nhau: Bắc Kì là xứ nửa bảo hộ, Trung Kì theo chế độ bảo hộ, Nam Kì theo chế độ thuộc địa”.

Câu 4: Chính sách khai thác bóc lột của thực dân Pháp đã làm cho nền kinh tế Việt Nam như thế nào?

A. Tài nguyên thiên nhiên bị bóc lột cùng kiệt.

B. Nông nghiệp dậm chân tại chỗ.

C. Công nghiệp phát triển nhỏ giọt, thiếu công nghiệp nặng.

D. Kinh tế Việt Nam cơ bản vẫn là nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, phụ thuộc.

Chọn đáp án: D. Kinh tế Việt Nam cơ bản vẫn là nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, phụ thuộc.

Giải thích: Trong tất cả các lĩnh vực từ nông nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp về cơ bản là quy mô nhỏ, lạc hậu và phụ thuộc hoàn toàn vào Pháp. Các chính sách, hình thức, mục tiêu của Pháp đều nhằm một mục đích duy nhất là bóc lột kinh tế, thu lợi nhuận

Câu 5: Hệ thống giáo dục phổ thông thời Pháp thuộc chia ra làm mấy bậc? Đó là những bậc nào?

A. Hai bậc: Tiểu học và Trung học.

B. Hai bậc: Ấu học và Tiểu học

C. Ba bậc: Ấu học, Tiểu học và Trung học.

D. Ba bậc: Tiểu học, Trung học, Phổ thông.

Chọn đáp án: C. Ba bậc: Ấu học, Tiểu học và Trung học.

Giải thích: Trang 139, mục 3

Câu 6: Mục đích của Pháp trong việc mở rộng trường học để làm gì?

A. Phát triển nền giáo dục Việt Nam

B. Khai minh nền văn hóa giáo dục Việt Nam.

C. Do nhu cầu học tập, của con em quan chức để đào tạo người bản xứ phục vụ cho Pháp.

D. Do nhu cầu học tập của nhân dân ngày một cao.

Chọn đáp án: C. Do nhu cầu học tập, của con em quan chức để đào tạo người bản xứ phục vụ cho Pháp.

Giải thích: Trang 139, mục 3

Câu 7: Giai cấp, tầng lớp nào ở Việt Nam ngày càng gánh chịu nhiều thứ thuế và khổ cực trăm bề?

A. Giai cấp tư sản dân tộc

B. Tầng lớp tiểu tư sản.

C. Giai cấp công nhân làm thuê.

D. Giai cấp nông dân.

Chọn đáp án: D. Giai cấp nông dân.

Giải thích: Giai cấp nông dân là giai cấp khổ cực nhất trong xã hội. Họ bị tước đoạt ruộng đất, và chịu rất nhiều thứ thuế: thuế điền, thuế đinh, thuế sắt, thuế muối,…

Câu 8: Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp đã tác động đến giai cấp nông dân Việt Nam như thế nào?

A. Nông dân bị phá sản, họ bị bần cùng hóa, không lối thoát.

B. Nông dân bị tước đoạt ruộng đất, cơ cực trăm bề.

C. Nông dân đều lâm vào hoàn cảnh nghèo khổ, không lối thoát.

D. Nông dân bị bần cùng hóa, không lối thoát.

Chọn đáp án: A. Nông dân bị phá sản, họ bị bần cùng hóa, không lối thoát.

Giải thích: Trang 140, mục 1

Câu 9: Từ chỗ là giai cấp ít nhiều giữ vai trò lãnh đạo cuộc đấu tranh dân tộc ở cuối thế kỉ XIX, giờ đây giai cấp địa chủ phong kiến đã thay đổi như thế nào?

A. Trở thành tay sai cho thực dân Pháp.

B. Trở thành tầng lớp thượng lưu ở nông thôn Việt Nam.

C. Trở thành tay sai của thực dân Pháp ra sức bóc lột, áp bức nông dân.

D. Trở thành tầng lớp quý tộc mới ở nông thôn Việt Nam.

Chọn đáp án: C. Trở thành tay sai của thực dân Pháp ra sức bóc lột, áp bức nông dân.

Giải thích: Trang 140, mục 1

Câu 10: Cùng với sự phát triển đô thị, các giai cấp tầng lớp mới đã xuất hiện đó là?

A. Những người buôn bán, chủ doanh nghiệp.

B. Tư sản, tiểu tư sản, công nhân.

C. Những nhà thầu khoán, đại lý.

D. Chủ xí nghiệp, chủ hàng buôn bán.

Chọn đáp án: B. Tư sản, tiểu tư sản, công nhân.

Giải thích: Trang 141, mục 2

Với nội dung bài Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp và những chuyển biến về kinh tế xã hội ở Việt Nam các bạn học sinh cùng quý thầy cô cần nắm vững kiến thức về cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp năm 1897 - 1914 với tổ chức bộ máy nhà nước, chính sách kinh tế, văn hóa và giáo dục của thực dân Pháp...

Ngoài Lý thuyết Lịch sử lớp 8 bài 29: Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp và những chuyển biến về kinh tế xã hội ở Việt Nam đã được VnDoc.com giới thiệu, mời các bạn cùng tham khảo thêm Giải bài tập SGK môn Lịch sử lớp 8, Giải bài tập SBT môn Lịch sử 8 để hoàn thành tốt chương trình học THCS.

Đánh giá bài viết
10 4.525
0 Bình luận
Sắp xếp theo
Lý thuyết Lịch sử 8 Xem thêm