Đề thi cuối học kì 1 Hóa 10 Cánh diều - Đề 1

Các nguyên tử thuộc cùng một nguyên tố hóa học khi chúng có cùng số proton.

⇒ Các nguyên tử thuộc cùng một nguyên tố hóa học là: (1), (2) và (4).

Kí hiệu chung của nguyên tử X: , với Z là số hiệu nguyên tử, A là số khối.

Số khối của lithium là: A = Z + N = 3 + 4 = 7

⇒ Kí hiệu nguyên tử của lithium là .

Nguyên tử nguyên tố X có chứa 9 proton và 10 hạt neutron ⇒ X có 9 electron.

Cấu hình electron của X là: 1s²2s²2p⁵

⇒ X thuộc nhóm VIIA trong bảng tuần hoàn.

Các chất tạo được liên kết hydrogen là: H₂O, NH₃, C₂H₅OH

- H₂O: Phân tử nước có hai nguyên tử H liên kết với nguyên tử O (có độ âm điện lớn) nên mỗi nguyên tử H trong phân tử nước này có thể tạo liên kết hydrogen với nguyên tử O trong phân tử nước khác. Bên cạnh đó, nguyên tử O còn 2 cặp electron chưa liên kết nên có thể tạo 2 liên kết hydrogen với nguyên tử H trong 2 phân tử nước khác.

- NH₃: Nguyên tử N có độ âm điện lớn làm cho liên kết N-H phân cực mạnh, trong phân tử NH₃ nguyên tử N còn cặp electron chưa liên kết nên có thể tạo liên kết hydrogen giữa các phân tử NH₃ với nhau.

- C₂H₅OH: Nguyên tử H gắn với nguyên tử O có độ âm điện cao nên H đó linh động, có thể tham gia tạo liên kết với O trong phân tử C₂H₅OH khác.

- CH₄: có độ âm điện nhỏ nên liên kết C-H phân cực yếu, nguyên tử C không còn cặp electron chưa liên kết nên không có khả năng tạo liên kết hydrogen giữa các phân tử CH₄ với nhau

- PF₃ không tạo được liên kết hydrogen vì không có nguyên tử H linh động.

Các phân lớp trong mỗi lớp electron được kí hiệu bằng các chữ cái viết thường theo thứ
tự là s, p, d, f.

Hạt tạo thành tia âm cực là hạt electron.

 Hình số tám nổi là hình dạng của orbital p.

X có 11 electron p cấu hình của X: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵ (Cl)

Y có 5 electron s cấu hình của Y: 1s²2s²2p⁶3s¹ (Na)

X là phi kim điển hình; Y là kim loại điển hình. Vậy liên kết hình thành giữa X và Y là liên kết ion.

 Iron có Z = 26 ⇒ Cấu hình electron: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁶4s².

Gọi số khối của đồng vị còn lại là X:

Theo bài ra ta có:

X = 65

Liên kết biểu diễn bằng các đường nét đứt là liên kết hydrogen.

 Theo bài ra ta có:

2P_Q + N_Q + 3 + 2P_R + N_R + 1 = 102                (1)

2P_Q + 3 + 2P_R + 1 – N_Q – N_R = 34                  (2)

2P_R – 2P_Q = 4                                                  (3)

Từ (1) và (2) ⇒ 4P_Q + 4P_R = 128                    (4)

Từ (3) và (4) ⇒ P_Q = 17 (Cl), P_R = 15 (P)

Hydroxide tương ứng của các nguyên tố Q và R (ứng với hóa trị cao nhát của các nguyên tố) lần lượt là HClO₄ và H₃PO₄.

H₃PO₄ có tính acid yếu hơn HClO₄.

Trong cùng 1 nhóm, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân thì tính phi kim giảm dần

Cl < F

Trong một chu kỳ, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân thì tính phi kim tăng dần:

Si < S < Cl

Vậy tính phi kim giảm dần: F > Cl > S > Si.

 Đối tượng nghiên cứu của hóa học là chất và sự biến đổi chất.

Vì Y là phi kim nên Y dễ nhận thêm electron tạo thành anion. Y chỉ có xu hướng nhận electron nên Y phải là F (Z = 9).

Vì tổng số electron trong XY là 20 nên:

E_X + E_Y = 20 ⇒ E_X = 20 – 8 = 11 (Na)

Vậy XY là NaF.

Biểu diễn cấu hình electron theo orbital: Trong một ô orbital, electron đầy tiên được biểu diễn bằng mũi tên quay lên, electron thứ hai được biểu diễn bằng mũi tên quay xuống.

⇒ Hình vẽ đúng là a và b.

 Nguyên tử hydrogen không chứa neutron.

Sodium có cấu hình electron: 1s²2s²2p⁶3s¹

Khi tham gia hình thành liên kết hóa học, sodium có khuynh hướng nhường 1 electron để đạt được cấu hình electron giống với khí hiếm neon.

Nhận thấy các acid đã là các acid của các nguyên tố nhóm A, chu kì 3 (các nguyên tố ở hóa trị cao nhất).

Xu hướng biến đổi tính acid, tính base của hydroxide: trong một chu kì, theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân, tính acid của các hydroxide có xu hướng tăng dần, tính base có xu hướng giảm dần.

⇒ H₂SiO₃ có tính acid yếu nhất.

n_H2 = 0,02 (mol)

Gọi chung hai kim loại là R (hóa trị II).

R + 2HCl → RCl₂ + H₂

0,02        ←            0,02

X, Y cùng thuộc một nhóm IIA và ở hai chu kì kế tiếp ⇒ X và Y lần lượt là Mg và Ca.

Theo mô hình mô tả ta thấy nguyên tử này có 15 electron và nhận thêm 3 electron để đạt lớp vỏ thỏa mãn quy tắc octet.

Mô hình mô tả quá trình tạo liên kết hóa học của P.

Trong phân tử BeH₂ nguyên tử Be chưa đạt octet.

Phân tử AlCl₃ nguyên tử Al chưa đạt octet.

Trong phân tử PCl₅, lớp ngoài cùng của P có 10 electron, không tuân theo quy tắc octet

Hydroxide của nguyên tố T có tính base mạnh ⇒ công thức có dạng: T(OH)_x

T(OH)_x + xHCl ⟶ TCl_x + xH₂O

Mà tỉ lệ mol giữa hydroxide của T và HCl là 1 : 2 ⇒ x = 2

⇒ T có hóa trị II mà hydroxide của T có tính base mạnh ⇒ T thuộc nhóm IIA.

Na (Z = 11): 1s²2s²2p⁶3s¹ ⇒ Ô số 11, chu kì 3, nhóm IA

Al (Z = 13): 1s²2s²2p⁶3s²3p¹ ⇒ Ô số 13, chu kì 3, nhóm IIIA

Cl (Z = 17): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵ ⇒ Ô số 17, chu kì 3, nhóm VIIA

Nhận thấy cả 3 nguyên tố đều cùng thuộc chu kì 3 nhưng khác nhóm.

Trong một chu kì theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân:

- Độ âm điện tăng dần ⇒ Thứ tự tăng dần về độ âm điện là: Na < Al < Cl.

- Bán kính nguyên tử giảm dần ⇒ Thứ tự giảm dần về bán kính nguyên tử là Na: > Al > Cl.

-  Tính base của các oxide giảm dần ⇒ Thứ tự tăng dần về tính base là Cl₂O₇ < Al₂O₃ <Na₂O.

- Tính acid của hydroxide tăng dần ⇒ Thứ tự tăng dần về tính acid là NaOH < Al(OH)₃ < HClO₄.

Các nguyên tố: ¹¹Na, ¹²Mg, ¹³Al, ­¹⁵P, ¹⁷Cl thuộc cùng một chu kì 3.

⇒ Độ âm điện tăng dần.

X (Z = 20): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s²

⇒ X thuộc nhóm IIA ⇒ X là kim loại điển hình

Y (Z = 17): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵

⇒ Y thuộc nhóm VIIA ⇒ X là phi kim điển hình

Vậy liên kết hoá học giữa X và Y là liên kết ion có công thức là XY₂.

Do A thuộc nhóm VIIA nên công thức oxide với hóa trị cao nhất của A là Y₂O₇.

G có cấu hình electron: [Ne] 3d¹4s² ⇒ Z = 21

G có Z = 21 ⇒ G ở ô thứ 21;

G có 4 lớp electron ⇒ G ở chu kì 4;

G là nguyên tố d, có 3 electron hóa trị ⇒ G ở nhóm IIIB

∆χ = 2,55 – 2,2 = 0,35 < 0,4

Vậy liên kết hóa học giữa C và H trong phân tử CH₄ là liên kết cộng hóa trị không phân cực.

 Ta có:

0,4 < = 3,44 - 2,55 = 0,89 < 1,7

  H₂O là hợp chất cộng hóa trị phân cực. 

Z = 12: 1s²2s²2p⁶3s²

Z = 9: 1s²2s²2p⁵

Z = 11: 1s²2s²2p⁶3s¹

Z = 8: 1s²2s²2p⁴

Ta thấy nguyên tử có Z = 11 thì có 1 electron ở lớp ngoài cùng Có xu hướng nhường 1 electron.

 Kí hiệu mỗi lớp electron:

- Lớp thứ nhất gọi là lớp K.

- Lớp thứ hai gọi là lớp L.

- Lớp thứ ba gọi là lớp M.

- Lớp thứ tư gọi là lớp N.

Hiệu độ âm của

H với F: 3,98 – 2,20 = 1,78

H với Cl: 3,16 – 2,20 = 0,96

H với Br: 2,96 – 2,20 = 0,76

H với I: 2,68 – 2,20 = 0,48

Hiệu độ âm điện của H và F lớn nhất nên độ phân cực của H và F lớn nhất.

Trong bảng hệ thống tuần hoàn các nguyên tố hóa học, chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron.

Một mol nguyên tử của nguyên tố Y có chứa 361,32.10²² electron 

⇒ Một nguyên tử chứa:

⇒ Y là C, Y là phi kim.

Nguyên tử nguyên tố X có cấu hình electron phân lớp ngoài cùng là np³ thuộc nguyên tố p.

⇒ X thuộc họ nguyên tố p.

Hợp chất với hydrogen là XH₃ ⇒ Công thức cao nhất của X với oxygen là: X₂O₅ 

Ta có: 

⇒ M_X = 14

⇒ X là nguyên tố nitrogen. 

Nguyên nhân của sự biến đổi tuần hoàn tính chất của các nguyên tố là sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron lớp ngoài cùng.

X có tổng số các hạt là 180 ⇒ n + p + e = 180

Mà số p = số e ⇒ 2p + n = 180                (1)

X có tổng các hạt mang điện gấp 1,432 lần số hạt neutron:

⇒ p + e = 1,432n ⇒ 2p = 1,432n              (2)

Từ (1) và (2) ⇒ p = e = 53; n = 74

Tổng số hạt mang điện là p + e = 106

Tổng số hạt không mang điện là n = 74

Số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 106 – 74 = 32 hạt.