Đề kiểm tra 15 phút Chủ đề 2

Dãy nguyên tố có các số hiệu nguyên tử chỉ gồm các nguyên tố d là: 24, 39, 74.

24 là Crom: [Ar]3d⁵4s¹

39 là Ytri: [Xe]4d¹5s²

74 là Wonfram: [Xe]4f¹⁴5d⁴6s²

Các đáp án khác không thõa mãn vì:

- 13 là Al thuộc nhóm IIIA.

- 19 là K thuộc nhóm IA.

- 11 là Na thuộc nhóm IA.

 Ta có A có Z = 8, cấu hình electron: 1s²2s²2p⁴.

X thuộc nhóm VIA do nguyên tố p, 6 electron hóa trị.

Chu kì 1 có hai nguyên tố là H (Z = 1) và He (Z = 2).

⇒ He (Z = 2) có bán kính nhỏ hơn H (Z = 1)

⇒ Phát biểu sai.

Kim loại đứng đầu nhóm IA là Li (Z = 3)

⇒ Li (Z = 3) là kim loại yếu nhất trong nhóm IA.

⇒ Phát biểu đúng.

Nguyên tố có Z = 9 đứng đầu nhóm VIIA

⇒ Nguyên tố Z = 9 có độ âm điện lớn nhất trong bảng tuần hoàn.

⇒ Phát biểu đúng.

Nguyên tố có Z = 7 là phi kim đứng đầu nhóm VA

⇒ Tính phi kim mạnh nhất trong nhóm VA

⇒ Phát biểu đúng.

Na (Z = 11): 1s²2s²2p⁶3s¹ ⇒ Ô số 11, chu kì 3, nhóm IA

Al (Z = 13): 1s²2s²2p⁶3s²3p¹ ⇒ Ô số 13, chu kì 3, nhóm IIIA

Cl (Z = 17): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵ ⇒ Ô số 17, chu kì 3, nhóm VIIA

Nhận thấy cả 3 nguyên tố đều cùng thuộc chu kì 3 nhưng khác nhóm.

Trong một chu kì theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân:

- Độ âm điện tăng dần ⇒ Thứ tự tăng dần về độ âm điện là: Na < Al < Cl.

- Bán kính nguyên tử giảm dần ⇒ Thứ tự giảm dần về bán kính nguyên tử là Na: > Al > Cl.

-  Tính base của các oxide giảm dần ⇒ Thứ tự tăng dần về tính base là Cl₂O₇ < Al₂O₃ <Na₂O.

- Tính acid của hydroxide tăng dần ⇒ Thứ tự tăng dần về tính acid là NaOH < Al(OH)₃ < HClO₄.

Nguyên tố Al (Z = 13) thuộc chu kì 3, có số lớp electron là 3.

Cấu hình electron và vị trí nguyên tố trong bảng tuần hoàn:

₆A: 1s²2s²2p²; ô số 6, nhóm IVA, chu kì 2; nguyên tố p.

₉D: 1s²2s²2p⁵; ô số 9, nhóm VIIA, chu kì 2; nguyên tố p.

₁₄E. 1s²2s²2p⁶3s²3p²; ô số 14, nhóm IVA, chu kì 3; nguyên tố p.

₁₇G: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵; ô số 17, nhóm VIIA, chu kì 3; nguyên tố p.

Theo nhóm A: tính phi kim A > E và D > G.

Theo chu kì: Tính phi kim D > A và G > E.

Độ âm điện của G > A nên tính phi kim G > A.

⇒ Thứ tự giảm dần tính phi kim: D > G > A > E.

Cấu hình electron của A, B, C có dạng: [Ar]3d^α4s^a4p^b

Do tổng số electron lớp ngoài cùng của A, B, C bằng 4 nên phải có 2 nguyên tố có cấu hình electron lớp ngoài cùng dạng 4s¹ và 1 nguyên tố còn lại 4s²

Vì B có tổng số electron lớp ngoài cùng và phân lớp sát ngoài cùng là 8 nên B có cấu hình: [Ar]3d⁶4s²

Vậy A là: [Ar]3d⁵4s¹ và C là: [Ar]3d¹⁰4s¹

A: ₂₄Cr; B: ₂₆Fe; C: ₂₉Cu

số electron của B²⁺ là 24; số electron của C²⁺ là 27

Tổng số electron của B²⁺ và C²⁺ là 51.

Công thức oxide cao nhất của Cr là CrO₃.

Tổng số proton trong A, B, C là: 24 + 26 + 29 = 79 nên tổng số khối của A, B, C > 79

Cu không tác dụng được với dung dịch H₂SO₄ loãng.

X thuộc nhóm IIA ⇒ hóa trị II ⇒ Công thức oxide có dạng: RO

n_HCl= 0,4.1 = 0,4 (mol)

Phương trình phản ứng tổng quát

RO + 2HCl → RCl₂ + H₂O

0,2 ← 0,4 (mol)

M_RO = 11,2 : 0,2 = 56 (g/mol)

Mà M_RO = M_R + 16 ⇒ M_R+ 16 = 56

⇒ M_R= 40 (g/mol)

Vậy R là Ca.

Đối với các nguyên tố nhóm A, số electron hóa trị cũng chính là số electron ở lớp ngoài cùng.

Nguyên tố chlorine ở nhóm VIIA, có số electron hóa trị là 7.

Dãy chất Na, Mg, Al, Si thuộc cùng một chu kì.

Trong một chu kì, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính base của oxide và hydroxide tương ứng giảm dần, tính acid của chúng tăng dần.

⇒ Dãy chất được sắp xếp thứ tự giảm dần tính base là: NaOH; Mg(OH)₂; Al(OH)₃; Si(OH)₄.

Các nguyên tố khí hiếm nằm ở nhóm VIIIA.

Gọi tổng số hạt p là Z, tổng số hạt n là N, tổng số hạt e là E, ta có: Z + N + E = 28.

Vì Z = E, nên suy ra 2Z + N = 28 → 2Z = 28 - N

Ta có: 1 ≤ N/Z ≤ 1,5

→ Z ≤ N ≤ 1,5Z

Cộng 2Z vào từng vế ta được

2Z + Z ≤ N + 28 - N ≤ 1,5N + 2Z

3Z ≤ 28 ≤ 3,5Z → 8 ≤ Z ≤ 9,33.

Z nguyên dương nên chọn Z = 8 và 9.

A = Z + N

Xét bảng sau:

Nếu Z = 8 → A = 20 (loại vì nguyên tố có Z = 8 thì A = 16).

Nếu Z = 9 → A = 19 chấp nhận vì nguyên tố có Z = 9 thì A = 19.

Cấu hình electron của phosphorus: 1s²2s²2p⁶3s²3p³.

Số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử phosphorus: 5 ⇒ hóa trị cao nhất của P là 5

Công thức oxide cao nhất của phosphorus: P₂O₅

Công thức oxide cao nhất của Y là Y₂O₅

⇒ Hóa trị cao nhất của Y là V

Y là nguyên tố nhóm A nên số thứ tự nhóm = hóa trị cao nhất = V

Vậy Y thuộc nhóm VA.

Cấu hình electron của X là: 1s²2s²2p⁵

Có 2 lớp electron: thuộc chu kì 2, có 7 e lớp ngoài cùng: thuộc nhóm VIIA.

Khối các nguyên tố s gồm các nguyên tố thuộc nhóm IA, được gọi là nhóm kim loại kiềm và nhóm IIA, được gọi là nhóm kim loại kiềm thổ. 

Trong một nhóm, đi theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính phi kim giảm dần, tính kim loại tăng dần.

Theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân:

Trong một chu kì, độ âm điện tăng.

Trong một nhóm, độ âm điện giảm.

₁₂Mg và ₁₃Al cùng thuộc chu kì 3 ⇒ Độ âm điện: Mg < Al

₁₃Al và 5B cùng thuộc nhóm IIIA ⇒ Độ âm điện: Al < B

⇒ Độ âm điện Mg < Al < B (1)

₇N và ₅B cùng thuộc chu kì 2 ⇒ Độ âm điện B < N (2)

Từ (1) và (2) suy ra: Độ âm điện của các nguyên tố xếp theo chiều tăng dần là:

Mg < Al < B < N.

Trong một chu kì, bán kính nguyên tử các nguyên tố giảm theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân.