Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Chủ đề 2

Chu kì là tập hợp các nguyên tố hóa học mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron.

⇒ Các nguyên tố thuộc cùng một chu kì là X₁ và X₃.

Ta có oxide cao nhất của nguyên tố R có dạng R₂O_n.

=> M_R = 6,2n

Lập bảng biện luận

Vậy hợp chất khí giữa R với hydrogen là PH₃.

Nguyên tố M thuộc chu kì 3, nhóm IVA.

Cấu hình electron của nguyên tố M là: 1s²2s²2p⁶3s²3p²

Vậy số hiệu nguyên tử của nguyên tố M là: Z = 14.

Oxide cao nhất của X khi tan trong nước tạo thành dung dịch làm quỳ tím chuyển màu xanh.

⇒ Oxide cao nhất của X khi tan trong nước tạo thành hydroxide có tính base mạnh.

⇒ X có thể thuộc nhóm IA hoặc IIA.

Tỉ lệ nguyên tử X với oxygen trong oxide cao nhất của X là 1 : 1 ⇒ Oxide cao nhất của X là XO ⇒ hóa trị cao nhất của X là II.

Vậy X thuộc nhóm IIA.

Z_X = 11 Cấu hình electron: 1s²2s²2p⁶3s¹ (kim loại).

Z_X = 15 Cấu hình electron: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵ (phi kim).

Z_X = 12 Cấu hình electron: 1s²2s²2p⁶3s² (kim loại).

Z_X = 10 Cấu hình electron: 1s²2s²2p⁶ (khí hiếm).

Các nguyên tố thuộc nhóm IA đến VIIA (trừ fluorine) có hóa trị cao nhất trong hợp chất với oxygen đúng bằng số thứ tự nhóm.

A là nguyên tố nhóm IIIA. Công thức oxide ứng với hóa trị cao nhất của A là A₂O₃.

- Trong một chu kì, theo chiều tăng điện tích hạt nhân, tính kim loại có xu hướng giảm dần.

- Trong một nhóm, theo chiều tăng điện tích hạt nhân, tính kim loại có xu hướng tăng dần.

Ta có:

Al và Mg thuộc chu kì 3, K và Ca thuộc chu kì 4  Tính kim loại: Al < Mg; Ca < K

Mg và Ca thuộc nhóm IIA, K và Rb thuộc nhóm IA Tính kim loại: Mg < Ca; K < Rb

Vậy tính kim loại: Al < Mg < Ca < K < Rb.

Cấu hình electron của Na (Z = 11): 1s²2s²2p⁶3s¹ ⇒ chu kì 3, nhóm IA

Cấu hình electron của Mg (Z = 12): 1s²2s²2p⁶3s² ⇒ chu kì 3, nhóm IIA

Cấu hình electron của Al (Z = 13): 1s²2s²2p⁶3s²3p¹ ⇒ chu kì 3, nhóm IIIA

Cấu hình electron của K (Z = 19): [Ar]4s¹ ⇒ chu kì 4, nhóm IA

Trong một chu kì, theo chiều từ trái sang phải, độ âm điện tăng dần.

Na, Mg và Al cùng thuộc chu kì 3 theo chiều từ trái sang phải

⇒ Độ âm điện của Na < Mg < Al.

Trong một nhóm, theo điện tích hạt nhân tăng dần, độ âm điện giảm dần.

Na, K cùng thuộc nhóm IA theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần ⇒ độ âm điện Na > K.

Vậy độ âm điện xếp theo thứ tự tăng dần là: K, Na, Mg, Al.

Cấu hình electron của Na (Z = 11): 1s²2s²2p⁶3s¹

Ta có theo đầu bài 1 mol hydroxide này tác dụng vừa đủ với 3 mol HCl.

Phương trình phản ứng minh họa

R(OH)₃ + 3HCl → RCl₃ + 3H₂O

⇒ R có hóa trị III.

Vậy R thuộc nhóm IIIA.

Các nguyên tử thuộc nhóm IVA có 4 electron lớp ngoài cùng

Trong một chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử bán kính nguyên tử giảm, độ âm điện tăng.

Y thuộc nhóm IA nên Y đứng đầu chu kì.

⇒ Y có độ âm điện nhỏ nhất và bán kính nguyên tử lớn nhất trong chu kì 4.

Chu kì 1 gồm 2 nguyên tố, chu kì 2 và 3 gồm 8 nguyên tố, chu kì 4 và 5 gồm 18 nguyên tố, chu kì 6 và 7 gồm 32 nguyên tố.

Vậy chu kì 7 có 32 nguyên tố.

n_H2 = 0,1 : 2 = 0,05 mol

Phương trình tổng quát có dạng:

2X + 2H₂O → 2XOH + H₂

Theo tỉ lệ phương trình phản ứng ta có:

n_X = 2.n_H2 = 0,05.2 = 0,1 mol

⇒ M_X = 2,3:0,1 = 23 gam/mol 

Kim loại cần tìm là Na

Các nguyên tử có 1, 2 hoặc 3 electron ở lớp ngoài cùng thường là các nguyên tử nguyên tố kim loại.

Q có tính kim loại.

 Nhóm A bao gồm các nguyên tố s và nguyên tố p.

X và Y ở hai nhóm A liên tiếp trong bảng tuần hoàn, Y thuộc nhóm VA

=> X thuộc nhóm IVA hoặc nhóm VIA.

Mà Z_X + Z_Y = 23 =>  X, Y thuộc các chu kì nhỏ (chu kỳ 2 và chu kỳ 3).

Mặt khác, X và Y không thể cùng chu kì vì hai nguyên tố thuộc hai nhóm A kế tiếp trong một chu kỳ hơn kém nhau 1 proton, nghĩa là ở ô số 11 và 12 (tổng số proton bằng 23), không thuộc các nhóm IV và V hay V và VI.

Ta xét hai trường hợp

Trường hợp 1: Y thuộc chu kỳ 2

=>  Z_Y = 7 (N).

Vậy Z_X  = 23 - 7 = 16 (S).

(Thỏa mãn vì ở trạng thái đơn chất nitrogen không phản ứng với Sulfur)

Trường hợp 2: Y thuộc chu kỳ 3

=>  Z_Y = 15 (P).

Vậy Z_X  = 23 - 15 = 8 (O).

Trường hợp này không thỏa mãn vì ở trạng thái đơn chất oxygen phản ứng với Phosphorus.

Tính kim loại giảm dần theo chiều từ trái sang phải trong một chu kì và tăng dần từ trên xuống dưới trong một nhóm.

Các nguyên tố khí hiếm nằm ở nhóm VIIIA..

Các kim loại kiềm và hydrogen nằm ở nhóm IA.

Các kim loại kiềm thổ nằm ở nhóm IIA.

Các nguyên tố halogen nằm ở nhóm VIIA.

Khối các nguyên tố d gồm các nguyên tố thuộc nhóm B, có cấu hình electron: [Khí hiếm](n-1)d¹¹⁰ns¹².

Nguyên tố R thuộc nhóm VIA nên oxide cao nhất có dạng RO₃.

Ta có:

Vậy R là sulfur (S), công thức oxide cao nhất là SO₃.

Cấu hình electron của phosphorus: 1s²2s²2p⁶3s²3p³.

Số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử phosphorus: 5 ⇒ hóa trị cao nhất của P là 5

Công thức oxide cao nhất của phosphorus: P₂O₅

 Ta có A có Z = 8, cấu hình electron: 1s²2s²2p⁴.

X thuộc nhóm VIA do nguyên tố p, 6 electron hóa trị.

Nguyên tố nhóm A có cấu hình electron lớp ngoài cùng dạng ns^1÷2 hoặc ns²np ^1÷6 

Nguyên tố nhóm B có cấu hình electron phân lớp ngoài cùng và sát ngoài cùng dạng (n – 1)d^1÷10 ns^1÷2

Các đại lượng biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử gồm:

Số electron lớp ngoài cùng, bán kính nguyên tử, độ âm điện, tính kim loại – phi kim.

₁₉X: là kim loại potassium (K);

1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹

₁₇Y: là phi kim chlorine (Cl)

1s²2s²2p⁶3s²3p⁵

(a) đúng

(b) đúng

(c) sai, vì trong các phản ứng hoá học nguyên tử X có xu hướng nhường đi 1 electron.

(d) sai, Y thuộc chu kì VIIA.

Gọi số hạt electron là E. Số đơn vị điện tích hạt nhân là Z. Ta có E = Z

Số hạt electron trong anion XY₃^2- là 42 nên: E_X + 3E_Y + 2= 42 Z_X + 3Z_Y = 40

Số đơn vị điện tích hạt nhân trung bình của X và Y là 40 : 4 = 10

Hai nguyên tố này thuộc chu kì nhỏ.

- Trường hợp 1: Z_X < Z_Y, ta có:

Loại vì không tồn tại ion BeMg₃^2-

- Trường hợp 2: Z_Y < Z_X

Ion là SO₃^2-

Vậy:

X có cấu hình electron nguyên tử: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴ Chu kì 3, nhóm VIA, tính phi kim

Y có cấu hình electron nguyên tử: 1s²2s²2p⁴ Chu kì 2, nhóm VIA, tính phi kim.

Các nguyên tố khí hiếm nằm ở nhóm VIIIA.

Các kim loại kiềm và hydrogen nằm ở nhóm IA.

Các kim loại kiềm thổ nằm ở nhóm IIA.

Các nguyên tố halogen nằm ở nhóm VIIA.

X thuộc nhóm IIA ⇒ hóa trị II

⇒ Công thức oxide có dạng: XO

n_HCl = 0,2.1 = 0,2 (mol)

Phương trình có dạng

XO + 2HCl ⟶ XCl₂+ H₂O

0,1  ← 0,2 (mol)

M_XO= 5,6 : 0,1 = 56 (g/mol)

Mà M_XO= M_X + 16 ⇒ M_X + 16 = 56 ⇒ M_X= 40 (g/mol)

Vậy X là Ca

Trong cùng 1 nhóm tính kim loại tăng dần theo chiều tăng của điện tích hạt nhân do đó tính kim loại B < Al.

Trong cùng 1 chu kỳ tính kim loại giảm dần theo chiều tăng của điện tích hạt nhân do đó tính kim loại B > C, Mg > Al.

Tính kim loại giảm dần trong dãy: Mg, Al, B, C.

X và Y đứng kế tiếp nhau trong cùng một chu kì nên số proton của chúng chỉ khác nhau 1 đơn vị.

Giả sử Z_X < Z_Y, ta có Z_Y = Z_X + 1 (1)

Theo bài ra, tổng số điện tích hạt nhân của X và Y là 25 nên:

Z_X + Z_Y = 23 (2)

Từ (1) và (2) có Z_X = 11 và Z_Y = 12.

X là sodium (Na).

Y là magnesium (Mg). 

Trong một chu kì của bảng tuần hoàn khi đi từ trái sang phải thì bán kính nguyên tử giảm dần.

Bảng tuần hoàn hiện nay có 7 chu kì. Mỗi chu kì là 1 hàng.

Có thêm 14 nguyên tố thuộc chu kì 6 và 14 nguyên tố thuộc chu kì 7 được xếp thành hai hàng ở cuối bảng.

Do đó bảng tuần hoàn hiện nay có 7 chu kì và 9 hàng ngang.

R có cấu hình electron lớp ngoài cùng là ns²np⁴ → hợp chất khí của R với H là RH₂

Trong RH₂, X chiếm 94,12% về khối lượng nên ta có

→ R= 32 → R là Sulfur

Oxide cao nhất của S là SO₃ 

→ %S = 32:80.100% = 40%

Nguyên tử có kích thước nhỏ nhất trong bảng tuần hoàn là He.

Nguyên tố phi kim có độ âm điện lớn nhất trong bảng tuần hoàn là F.

 Trong bảng tuần hoàn, khối các nguyên tố s gồm các nguyên tố thuộc nhóm I A và II A.