Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Chủ đề 2

Theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính acid của hydroxide tăng trong cùng một chu kì.

Si (Z = 14): 1s²2s²2p⁶3s²3p² ⇒ chu kì 3, nhóm IVA

P (Z = 15): 1s²2s²2p⁶3s²3p³ ⇒ chu kì 3, nhóm VA

Cl (Z = 17): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵ ⇒ chu kì 3, nhóm VIIA

Si, P, Cl cùng thuộc chu kì 3 theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính acid của H₂SiO₃ < H₃PO₄ < HClO₄.

Chiều giảm dần tính acide là: HClO₄, H₃PO₄, H₂SiO₃

Dựa vào quy luật biến đổi tính kim loại, có kim loại mạnh nhất nằm ở đầu chu kì, hay nằm ở nhóm IA.

Lại có trong 1 nhóm A, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính kim loại tăng dần, nên kim loại mạnh nhất là Caesium.

Cấu hình electron của Na (Z = 11): 1s²2s²2p⁶3s¹

Hai nguyên tố X và Y có tổng số proton trong hai hạt nhân là 25

⇒ Z_Y + Z_X = 25 (1)

Hai nguyên tố X và Y đứng kế tiếp nhau trong một chu kì

⇒ Z_Y – Z_X = 1 (2)

Từ (1) và (2) → Z_Y = 13; Z_X = 12

⇒ Cấu hình electron của Y: 1s²2s²2p63s²3p¹

⇒ Y thuộc ô số 13, chu kì 3, nhóm IIIA.

Cấu hình electron của X: 1s²2s²2p⁶3s²

⇒ X thuộc ô số 12, chu kì 3, nhóm IIA.

Trong một chu kì của bảng tuần hoàn khi đi từ trái sang phải thì bán kính nguyên tử giảm dần.

Theo bài ra ta có: 2Z + N = 40 N = 40 – 2Z

Theo điều kiện bền của nguyên tử:

Z ≤ N ≤ 1,52.Z Z ≤ 40 – 2Z ≤ 1,52.Z 11,36 ≤ Z ≤ 13,33

Z = 12 hoặc Z = 13

- Với Z = 12 X có cấu hình e: 1s²2s²2p⁶3s² loại vì X là nguyên tố p.

- Với Z = 13 X có cấu hình e: 1s²2s²2p⁶s²3p¹ X thuộc ô 13, chu kì 3, nhóm IIIA.

Z_X = 6: 1s²2s²2p²

Z_A = 7: 1s²2s²2p³

Z_M = 20: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s²

Z_Q = 19: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹

• X thuộc nhóm VA: Sai vì nguyên tố X có 4 electron ngoài cùng Thuộc nhóm IVA.
• A, M thuộc nhóm VIIA: Sai vì A thuộc nhóm VA.
• M thuộc nhóm IIB: Sai vì M thuộc nhóm IIA.
• Q thuộc nhóm IA: Đúng.

Nguyên tử Cl nằm ở chu kì 3 → Số lớp e = Số thứ tự chu kì = 3.

Nguyên tử Cl thuộc nhóm VIIA → Cấu hình electron lớp ngoài cùng là ns²np⁵ (có 7 electron lớp ngoài cùng).

Vậy cấu hình electron của Cl: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵.

Ta có: Nguyên tố M có thể tạo ra oxide M₂O₅ → M thuộc nhóm VA

⇒ Hợp chất khí của M với hydrogen có dạng MH₃

⇒ M_M = 14 (Nitrogen)

Vậy nguyên tố M cần tìm là Nitrogen.

Nguyên tố phi kim có độ âm điện lớn nhất trong bảng tuần hoàn là F.

Ta có 1s²2s²2p⁵ là cấu hình electron của F (Z = 9), đây là nguyên tố có độ âm điện lớn nhất trong bảng tuần hoàn (3,98).

Bảo toàn H: n_HCl = 2n_H2 + 2n_H2O

⇒ Số mol H2O: 0,15 mol

Bảo toàn khối lượng:

13,05 + 0,5.36,5 = m_muối + 0,1.2 + 0,15.18

⇒ m_muối = 28,4 gam

Gọi số hiệu nguyên tử, số neutron của nguyên tố trên lần lượt là Z, N.

Ta có hệ phương trình: 

Cấu hình electron của nguyên tố là: 1s²2s²2p⁶3s²3p¹

Nhận thấy electron cuối cùng điền vào phân lớp p nguyên tố trên thuộc loại nguyên tố p.

Nguyên tử nguyên tố X có cấu hình electron phân lớp ngoài cùng là np³ thuộc nguyên tố p.

⇒ X thuộc họ nguyên tố p.

Các nguyên tố khí hiếm nằm ở nhóm VIIIA.

Các kim loại kiềm và hydrogen nằm ở nhóm IA.

Các kim loại kiềm thổ nằm ở nhóm IIA.

Các nguyên tố halogen nằm ở nhóm VIIA.

Nguyên tố Al (Z = 13) thuộc chu kì 3, có số lớp electron là 3.

Chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron

⇒ Nguyên tử các nguyên tố thuộc chu kì 3 đều có 3 lớp electron

- Trong phân tử MX₂ có tổng số hạt proton, neutron và electron là 164 hạt

⇒ 2Z_M + N_M + 2(2Z_X + N_X) = 164                    (1)

- Trong phân tử MX₂, số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 52 hạt

⇒ (2Z_M + 4Z_X) − (N_M + 2N_X) = 52                   (2)

- Số khối của M lớn hơn số khối của X là 5

⇒ (Z_M + N_M) − (Z_X + N_X) = 5                            (3)

- Tổng số hạt proton, neutron và electron trong M lớn hơn trong X là 8 hạt

⇒ (2Z_M + N_M) − (2Z_X + N_X) = 8                        (4)

Từ (1), (2), (3) và (4) ⇒ Z_M = 20

Cấu hình electron nguyên tử của:

M là 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s² M thuộc ô số 20, chu kỳ 4, nhóm IIA

 X là 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵ X thuộc ô số 17, chu kỳ 3, nhóm VIIA

M là Ca, X là Cl Hợp chất cần tìm là CaCl₂

Cấu hình electron của các ion Ca²⁺ và Cl^- đều là 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶

Mà bán kính nguyên tử tỉ lệ thuận với số lớp electron và tỉ lệ nghịch với số đơn vị điện tích hạt nhân của nguyên tử đó.

Nhận thấy Ca²⁺ và Cl^- có cùng số lớp electron nhưng điện tích hạt nhân của Ca²⁺ lớn hơn Cl^-.

Bán kính ion Ca²⁺ nhỏ hơn Cl^-.

Nguyên tử X nhận thêm 2 electron để trở thành ion X^2-

⇒ Cấu hình electron của nguyên tử X là: [Ne]3s²3p³

X có 5 electron hóa trị ⇒ là phi kim.

Theo bài ra R⁺ có:

p + (e – 1) + n = 57 R có 2p + n = 57 + 1 = 58

Trong R⁺ có : p + (e – 1) = n + 17 2p – n = 18

p = 19 và n = 20

R thuộc ô 19, chu kì 4, nhóm IA.

Nguyên tử có Z = 11 và Z = 13 thuộc cùng một chu kì

⇒ Bán kính nguyên tử giảm dần

⇒ Nguyên tử có Z = 11 có bán kính lớn hơn nguyên tử có Z = 13.

⇒ Phát biểu Nguyên tử có Z = 11 có bán kính nhỏ hơn nguyên tử có Z = 13 là sai.

Lớp ngoài cùng là 3p⁴ ⇒ có tổng cộng 16 electron

Hạt nhân không có electron mà chỉ có neutron và proton.

Oxide lưỡng tính Al₂O₃

Cấu hình e của nguyên tử là: 1s²2s²2p³

Nguyên tử thuộc nguyên tố p

vì là những nguyên tố mà nguyên tử có số electron cuối cùng được điền vào phân lớp p.

Silicic acid: H₂SiO₃

Sulfuric acid: H₂SO₄

Phosphoric acid: H₃PO₄

Perchloric acid: HClO₄.

Ta có Si, P, S, Cl thuộc cùng chu kì 3. Trong một chu kì, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính acid của các hydroxide tương ứng tăng dần.

Vậy tính acid: H₂SiO₃ < H₃PO₄ < H₂SO₄ < HClO₄.

Gọi số hiệu nguyên tử X và Y lần lượt là Z_X và Z_Y. Ta có: Z_X + Z_Y = 58 (1)

Giả sử X đứng trước Y do đó Z_X < Z_Y.

Do X và Y thuộc cùng một nhóm và ở hai chu kì liên tiếp, do đó X và Y có thể cách nhau 8, 18 hoặc 32 nguyên tố.

Trường hợp 1: Z_Y = Z_X + 8, thay vào (1) được Z_X = 25 suy ra Z_Y = 33.

X có cấu hình electron: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁵4s² (thuộc nhóm VIIB)

Y có cấu hình electron: [Ar] 3d¹⁰4s²4p³ (thuộc nhóm VA)

Vậy trường hợp 1 không thỏa mãn.

Trường hợp 2: Z_Y = Z_X + 18, thay vào (1) được Z_X = 20 suy ra Z_Y = 38.

X có cấu hình electron: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s² (chu kì 4, nhóm IIA)

Y có cấu hình electron: [Kr] 5s² (chu kì 5, nhóm IIA)

Vậy trường hợp 2 thỏa mãn, X là calcium và Y là strontium.

Trường hợp 3: Z_Y = Z_X + 32, thay vào (1) được Z_X = 13 suy ra Z_Y = 45.

X có cấu hình electron: 1s²2s²2p⁶3s²3p¹ (nhóm IIIA) 

Y có cấu hình electron: [Kr] 4d⁸5s¹ (nhóm VIIIB)

Vậy trường hợp 3 không thỏa mãn.

Số thứ tự của một ô nguyên tố bằng số hiệu nguyên tử của nguyên tố hóa học trong ô đó.

Các nguyên tố trong bảng tuần hoàn được sắp xếp theo chiều tăng dần số hiệu nguyên tử.

Trong một nhóm A, trừ nhóm VIIIA, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử thì tính phi kim giảm dần, bán kính nguyên tử tăng dần.

Bảng tuần hoàn hiện nay có 18 cột, chia thành 8 nhóm A (từ IA đến VIIIA) và 8 nhóm B (IB đến VIIIB). Mỗi nhóm là một cột, riêng nhóm VIIIB gồm 3 cột.

Ô nguyên tố không cho biết số khối của hạt nhân.

Tùy theo từng loại bảng, ô nguyên tố cho ta biết một số thông tin như:

Số hiệu nguyên tử

Kí hiệu nguyên tố

Tên nguyên tố

Nguyên tử khối trung bình.

Ngoài ra: Số hiệu nguyên tử = Số đơn vị điện tích hạt nhân = số thứ tự ô nguyên tố = số proton = số electron.

Một số loại bảng tuần hoàn còn cho biết độ âm điện, năng lượng ion hóa, ....

Chu kì 2 có 2 nguyên tố có 2 electron độc thân trong nguyên tử ở trạng thái cơ bản là

C 1s²2s²2p²

O 1s²2s²2p⁴

Chu kì 3 có 2 nguyên tố có 2 electron độc thân trong nguyên tử ở trạng thái cơ bản là

Si 1s²2s²2p⁶3s²3p²

S 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴

Nguyên tử nguyên tố X có phân lớp electron ngoài cùng là 3p³

⇒ Cấu hình electron đầy đủ của X là: 1s²2s²2p⁶3s²3p³

⇒ X thuộc nhóm VA, chu kì 3

⇒ Hóa trị cao nhất trong hợp chất oxide và hydroxide của X là 5.

⇒ Công thức oxide ứng với hóa trị cao nhất của X là X₂O₅ (có tính acid) và hydroxide là H₃XO₄ (có tính acid)

Theo bài ra ta có: Z_T +Z_Q = 58                                   (1)

Trường hợp 1: T, Q hơn nhau 8 nguyên tố, ta có:

Z_Q = Z_T + 8                                                                  (2)

Từ (1) và (2) ⇒ Z_T = 25, Z_Q = 33.

Cấu hình electron của T: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s²3d⁵ (chu kì 4, nhóm VIIB)

Cấu hình electron của Q: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s²3d¹⁰4p³ (chu kì 4, nhóm VA) (trái với giả thiết).

Trường hợp 2: T, Q hơn nhau 18 nguyên tố, ta có:

Z_Q = Z_T + 18                                                              (3)

Từ (1) và (3) ⇒ Z_T = 20, Z_Q = 38.

Cấu hình electron của T: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s² (chu kì 4, nhóm IIA)

Cấu hình electron của Q: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s²3d¹⁰4p⁶5s² (chu kì 5, nhóm IIA)

T, Q phù hợp.

Trường hợp 3: Z_Q = Z_T + 32. Lí luận tương tự và kết luận không phù hợp

Nhận thấy T, Q cùng thuộc nhóm IIA nhưng khác chu kì.

Trong một nhóm A theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần tính kim loại tăng dần ⇒ T có tính kim loại nhỏ hơn Q.

 X thuộc chu kì 3, nhóm IIIA nên có 3 lớp electron, lớp ngoài cùng có 3 electron.

Cấu hình electron của X là: 1s²2s²2p⁶3s²3p¹.

Cấu hình elecctron nguyên tử của Y (Z = 30): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d¹⁰4s².

Số thứ tự ô = Z = 30.

Số thứ tự chu kì = số lớp e = 4 → Chu kì 4.

Cấu hình electron phân lớp ngoài cùng và sát ngoài cùng là 3d¹⁰4s².

Tổng số electron thuộc 2 phân lớp 3d và 4s là 12 → Y thuộc nhóm IIB.

Nguyên tố Y nằm ở ô 30, chu kì 4, nhóm IIB trong bảng tuần hoàn.

X có tổng số electron ở các phân lớp s là 6 và tổng số electron lớp ngoài cùng là 6.

⇒ Cấu hình electron của X là: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴

⇒ Số hiệu nguyên tử của = số electron = 16

Ở trạng thái cơ bản, cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử X là 3p⁴

Cấu hình e của X là: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴

X có electron = proton = 16

Vị trí của nguyên tố X trong bảng tuần hoàn:

Ô số 16, chu kì 3, nhóm VIA.

Nhận định sai là: “Hạt nhân nguyên tử X có 16 electron” vì trong hạt nhân có hạt proton và neutron không có electron.

Y (Z = 9) → Y là F: 1s²2s²2p⁵ → F thuộc chu kì 2, nhóm VIIA

M (Z = 15) → M là P: 1s²2s²2p⁶3s²3p³ → P thuộc chu kì 3, nhóm VA

X (Z = 16) → X là S: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴ → S thuộc chu kì 3, nhóm VIA

R (Z = 19) → Z là K: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹ → K thuộc chu kì 4, nhóm IA

Trong một chu kì, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, độ âm điện tăng dần.

⇒ Độ âm điện: Cl (Z = 17) > S > P > Na (Z = 11)

Trong một nhóm, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, độ âm điện giảm dần.

⇒ Độ âm điện: F > Cl (Z = 17); Na (Z =11) > K

Như vậy độ âm điện: K < P < S < F.

Cấu hình electron ở phân lớp ngoài cùng của R³⁺ (ở trạng thái cơ bản) là 2p⁶

Cấu hình electron của R là 1s²2s²2p⁶3s²3p¹

R có p = e =13

Tổng số hạt mang điện trong nguyên tử R là : p + e = 13 + 13 = 26.