Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Chủ đề 2

Công thức oxide cao nhất của Y là Y₂O₅

⇒ Hóa trị cao nhất của Y là V

Y là nguyên tố nhóm A nên số thứ tự nhóm = hóa trị cao nhất = V

Vậy Y thuộc nhóm VA.

Năng lượng ion hóa của nguyên tử là năng lượng để tách electron khỏi nguyên tử ở trạng thái cơ bản.

Nguyên tử R nhường 3 electron để tạo thành cation R²⁺

⇒ Nguyên tử R có cấu hình electron ở phân lớp ngoài cùng là 3s²

Cấu hình electron đầy đủ của R là: 1s²2s²2p⁶3s²

⇒ R thuộc ô số 12, chu kì 3, nhóm IIA trong bảng tuần hoàn.

⇒ Công thức oxide ứng với hóa trị cao nhất là RO và hydroxide tương ứng của R là R(OH)₂

Cấu hình electron của các nguyên tố A và B

A (Z = 13): 1s²2s²2p⁶3s²3p¹

B (Z = 16): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴

Các phát biểu:

1. Tính kim loại của A > B; Đúng. Vì A và B cùng thuộc một chu kì.

2. A và B nằm ở hai chu kì liên tiếp trong cùng một nhóm A: Sai.

3. Độ âm điện của A < B: Đúng vì trong một chu kì, độ âm điện thường tăng dần

4. Hóa trị của B trong công thức oxide cao nhất là 6: Đúng, vì B thuộc nhóm VIA trong bảng tuần hoàn

5. A là nguyên tố s, B là nguyên tố p: Sai, vì electron cuối cùng của nguyên tử các nguyên tố A và B đều được điền vào phân lớp p nên A và B là nguyên tố p.

Các phát biểu sai là (2) và (5).

Các phát biểu đúng là: (1), (3), (4).

Phát biểu (2) sai vì Be mới là kim loại có độ âm điện lớn nhất.

Gọi công thức phân tử của R với H là RH_x oxide cao nhất tương ứng có dạng R₂O_8-x

Ta có: Phần trăm về khối lượng của R trong công thức với Hydrogen và trong công thức oxide cao nhất là:

R là carbon. Oxide cao nhất của C là CO₂: O=C=O

Xét các đáp án:

- CO₂ là phân tử không phân cực.

- CO₂ ở điều kiện thường là chất khí.

- C thuộc chu kì 2

- Carbon (ở trạng thái cơ bản): ₆C: 1s²2s²2p² có 4 electron s và 2 electron p 

N thuộc nhóm VA trong bảng tuần hoàn ⇒ Công thức hợp chất oxide ứng với hóa trị cao nhất của N là N₂O₅.

Các nguyên tử có 1, 2 hoặc 3 electron ở lớp ngoài cùng thường là các nguyên tử nguyên tố kim loại.

Q có tính kim loại.

Nguyên tố Y là nguyên tố thuộc nhóm B nên cấu hình electron lớp sát ngoài cùng và ngoài cùng có dạng: 3d^a4s² (hoặc 3d^b4s¹ trong trường hợp Cr và Cu).

Vậy số electron hóa trị của Y ≥ 3. Y là kim loại, Y không có phân lớp f.

Nguyên tố X là nguyên tố thuộc nhóm A, có ≥ 3 electron hóa trị (vì cùng số electron hóa trị với Y).

Electron cuối cùng của X sẽ nằm trên phân lớp p (x là nguyên tố p).

Chưa thể xác định được X và kim loại hay phi kim.

Cấu hình electron nguyên tử các nguyên tố lần lượt là:

X: 1s²2s²2p⁴ ⇒ 6 electron hóa trị.

Y: 1s²2s²2p⁶3s¹ ⇒ 1 electron hóa trị.

Z: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s² ⇒ 2 electron hóa trị.

T: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁶4s² ⇒ 8 electron hóa trị.

Các electron có khả năng tham gia hình thành liên kết hóa học là electron hóa trị.

Chúng thường nằm ở lớp ngoài cùng hoặc cả phân lớp sát lớp ngoài cùng nếu phân lớp đó chưa bão hòa.

Các nguyên tố: ¹¹Na, ¹²Mg, ¹³Al, ­¹⁵P, ¹⁷Cl thuộc cùng một chu kì 3.

⇒ Độ âm điện tăng dần.

Qui tắc bát tử: R₂O₅ RH₃

R = 31 P (Z = 15): 1s²2s²2p⁶3s²3p³

R thuộc chu kỳ 3.

(1) Phân lớp d có tối đa 10 e ⇒ đúng

(2) Phân lớp đã điền số electron tối đa được gọi là phân lớp electron bão hòa. ⇒ đúng

(3) Nguyên tử nguyên tố kim loại thường có 1 hoặc 2 hoặc 3 electron ở lớp ngoài cùng. ⇒ đúng

(4) Nguyên tử nguyên tố khí hiếm thường có 5 hoặc 6 hoặc 7 electron ở lớp ngoài cùng. ⇒ sai vì nguyên tố phi kim thường có 5, 6, 7 electron lớp ngoài cùng

(5) Các electron trên cùng một lớp có mức năng lượng bằng nhau. ⇒ sai vì các electron trên cùng 1 lớp nhưng khác phân lớp thì năng lượng không bằng nhau

(6) Ở trạng thái cơ bản, nguyên tử trung hòa điện. ⇒ đúng

Nguyên tố X, Y thuộc hai nhóm A liên tiếp, tổng số proton bằng 23 nên phải nằm ở hai chu kì liên tiếp.

Có hai trường hợp xảy ra:

Trường hợp 1: Số thứ tự nhóm của Y nhỏ hơn so với X:

Số proton của X là p thì của Y là p + 7

Ta có: p + p + 7 = 23

⇒ p = 8 ~ 8O và p + 7 = 15 ~ 15P (không thỏa mãn đề bài do phosphorus có phản ứng với oxygen).

 Trường hợp 2: Số thứ tự nhóm của Y lớn hơn so với X:

Số proton của X là p thì của Y là p + 9

Ta có: p + p + 9 = 23

⇒ p = 7 ~ 7N và p + 9 = 16 ~ 16S (thỏa mãn đề bài vì ở trạng thái đơn chất chúng không phản ứng với nhau).

X, Y chính là N và S.

Vậy Oxide ứng với hóa trị cao nhất N và S là: N₂O₅ và SO₃

n_SO2 = 0,448 : 22,4 = 0,02 mol

Phương trình hóa học tổng quát

M + 2H₂SO₄ → MSO₄ + SO₂ + 2H₂O

0,02               ←              0,02

MO + H₂SO₄ → MSO₄ + H₂O

Từ phương trình (1) và (2) ta có

=> n_MO = n_M = 0,02 mol

=> m_{hỗn hợp} = 0,01.(M + 16) + 0,01.M = 1,44

=> M = 64

=> M là Cu (Z = 29)

Cấu hình e: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d¹⁰4s¹

 => Cu thuộc ô 29, chu kì 4, nhóm IB.

Theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử:

- Trong một chu kì; độ âm điện của nguyên tử các nguyên tố thường tăng dần, năng lượng ion hóa tăng dần, bán kính nguyên tử giảm dần.

- Trong một nhóm; độ âm điện của nguyên tử các nguyên tố giảm dần, năng lượng ion hóa giảm dần, bán kính nguyên tử tăng.

Tính chất không biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân các nguyên tố trong bảng tuần hoàn là số khối.

Iron ở ô 26 do (Z = 26); chu kì 4 (do có 4 lớp electron); nhóm VIIIB (do nguyên tố d, 8 electron hóa trị).

Nguyên tử của nguyên tố X có cấu hình electron lớp ngoài cùng là 4s¹. X chính là kim loại

Ta có H₂S là acid yếu

HCl, HBr, HI có các nguyên tố tương ứng là Cl, Br, I thuộc nhóm VIIA thể hiện tính acid mạnh:

⇒ HCl, HBr, HI, theo chiều từ trái sang phải tính chất acid tăng dần.

Tính acid của các acid trên được sắp xếp theo trật tự HI > HBr > HCl > H₂S.

Các đại lượng biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử gồm:

Số electron lớp ngoài cùng, bán kính nguyên tử, độ âm điện, tính kim loại – phi kim.

X và Y là hai nguyên tố thuộc cùng một chu kỳ, hai nhóm A liên tiếp

TH₁: p_Y – p_X = 1 (X, Y thuộc chu kì 2, 3)

• X là đơn chất rắn ở điều kiện thường
• Trong 1 chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, độ âm điện tăng dần Độ âm điện của Y lớn hơn độ
• Lớp ngoài cùng của nguyên tử Y (ở trạng thái cơ bản) có 7 electron.

TH₂: p_Y – p_X = 11 (X, Y thuộc chu kì 4, 5, 6, 7)

Loại vì X, Y không thuộc cùng một chu kì.

X và Y đứng kế tiếp nhau trong cùng một chu kì nên số proton của chúng chỉ hơn kém nhau 1 đơn vị.

Giả sử: Z_X < Z_Y, ta có Z_Y = Z_X + 1           (1)

Theo bài ra, tổng số điện tích hạt nhân của X và Y là 25 nên:

Z_X + Z_Y = 25                                             (2)

Từ (1) và (2) có Z_X = 12 và Z_Y = 13.

Vậy hai nguyên tố X, Y là Mg và Al.

n_H2 = 7,437 : 24,79 = 0,3 mol

Gọi công thức chung 2 kim loại là R.

R + 2HCl → RCl₂ + H₂

Theo phản ứng: n_H2 = n_KL = 0,3 mol

⇒ 24 (Mg) < M_tb = 8,8 : 0,3 = 29,33 < 40 (Ca)

Vậy 2 kim loại đó là Mg và Ca.

Cấu hình electron nguyên tử quyết định tính chất của các nguyên tố.

Nguyên tử của các nguyên tố trong cùng một nhóm A (trừ He) có cùng số electron hóa trị.

Cấu hình electron của magnesium là 1s²2s²2p⁶3s².

Vậy magnesium thuộc nhóm IIA.

Hóa trị cao nhất của magnesium là II.

Công thức hydroxide của magnesium là Mg(OH)₂.

Trong bảng tuần hoàn hiện nay có 7 chu kỳ.

Các nguyên tử có 1, 2, 3 electron ở lớp ngoài cùng là các nguyên tử kim loại, trừ H, He và B.

1s²2s²2p⁶3s²3p¹ → 1 e lớp ngoài cùng → là kim loại.

Cấu hình electron của:

X: 1s²2s²2p²

A: 1s²2s²2p³

M: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s²

Q: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹

Vậy:

X thuộc nhóm IVA do có 2 electron hóa trị.

Y thuộc nhóm VA do có 5 electron hóa trị.

Z thuộc nhóm IIA do có 2 electron hóa trị.

Q thuộc nhóm IA do có 1 electron hóa trị.

Theo bài ra ta có:

2.Z_X + Z_Y = 23                   (1)

Mà X, Y thuộc cùng 1 chu kì và  2 nhóm kế tiếp nên hiệu điện tích hạt nhân là 1.

Z_X - Z_Y = 1                     (2)

Từ (1) và (2) ta có: Z_X = 8; Z_Y = 7

Trong cùng 1 nhóm năng lượng ion hoá thứ nhất giảm dần theo chiều tăng của điện tích hạt nhân do đó năng lượng ion hóa: Si < C

Trong cùng 1 chu kỳ năng lượng ion hoá thứ nhất tăng dần theo chiều tăng của điện tích hạt nhân do đó năng lượng ion hóa: Na < Mg < Si

Do đó thứ tự năng lượng ion hoá thứ nhất giảm dần là: C, Si, Mg, Na

 Nguyên tố Y có cấu hình electron lớp ngoài cùng 4s¹ thuộc chu kì 4

Strontium và calcium cùng thuộc nhóm IIA trong bảng tuần hoàn nên có tính chất tương tự nhau.

Nhóm nguyên tố là tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử có cấu hình electron tương tự nhau, do đó có tính chất hoá học gần giống nhau và được xếp thành một cột.

Ta tính được e^X = 9 và e^Y = 19 

Cấu hình electron nguyên tử của X: 1s²2s²2p⁶3s¹ (Z = 11, Na)

Cấu hình electron nguyên tử của Y: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹ (Z = 19, K)

• X thuộc chu kì nhỏ và Y thuộc chu kì lớn của bảng tuần hoàn Đúng.
• X và Y đều là những kim loại Đúng vì X, Y đều có 1 electron lớp ngoài cùng
• X và Y đều đứng đầu mỗi chu kì trong bảng tuần hoàn Đúng
• X và Y đều có cùng số lớp electron bão hòa Sai vì X có 2 lớp electron bão hòa, Y có 3 lớp electron bão hòa. 

Dãy gồm các nguyên tử cấu hình electron lớp ngoài có cùng dạng ...ns²np⁵ là các nguyên tử nguyên tố thuộc nhóm VIIA.

⇒ Nguyên tử thỏa mãn: F, Br.

Các đại lượng biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử gồm:

Số electron lớp ngoài cùng, bán kính nguyên tử, độ âm điện, tính kim loại – phi kim.

Từ suy ra Z = p = e = 24; A = 52; n = 52 – 24 = 28

Cấu hình e của X: [Ar]3d⁵4s¹

(1) Ta có: p + e − n = 24 + 24−28 = 20, suy ra (1) đúng.

(2) Ta có: n – p = 28 − 24 = 4, suy ra (2) đúng.

(3) Từ cấu hình e ta thấy X có 4 lớp e, suy ra (3) đúng.

(4) Cấu hình e rút gọn của X là: [Ar]3d⁵4s¹ suy ra (4) sai.

(5) Nhận thấy X thuộc nhóm VIB nên X là kim loại, suy ra (5) đúng.

Vậy tổng có 4 phát biểu đúng.