Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Chủ đề 2

Nguyên tố X ở chu kỳ 5 ⇒ số lớp electron là 5

Nguyên tố X thuộc nhóm VIA ⇒ có 6e lớp ngoài cùng

⇒ Cấu hình electron hóa trị là 5s²5p⁴.

Số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử biến thiên tuần hoàn.

Z_A = 8 là nguyên tố oxygen không phải khí hiếm

 Số thứ tự ô nguyên tố trong bảng hệ thống tuần hoàn bằng số hiệu nguyên tử.

 Công thức oxide cao nhất của nguyên tố R là R₂O₇ nên thuộc nhóm VIIA.

Công thức hợp chất khí với H là RH.

Hợp chất khí của nguyên tố này với H chứa 97,26% về khối lượng nên ta có:

R = 35,5 (Cl)

Vậy R là chlorine.

Hợp chất với hydrogen là XH₃ ⇒ Công thức cao nhất của X với oxygen là: X₂O₅ 

Ta có: 

⇒ M_X = 14

⇒ X là nguyên tố nitrogen. 

X và Y là hai nguyên tố thuộc cùng một chu kỳ, hai nhóm A liên tiếp

TH₁: p_Y – p_X = 1 (X, Y thuộc chu kì 2, 3)

• X là đơn chất rắn ở điều kiện thường
• Trong 1 chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, độ âm điện tăng dần Độ âm điện của Y lớn hơn độ
• Lớp ngoài cùng của nguyên tử Y (ở trạng thái cơ bản) có 7 electron.

TH₂: p_Y – p_X = 11 (X, Y thuộc chu kì 4, 5, 6, 7)

Loại vì X, Y không thuộc cùng một chu kì.

Ta có hóa trị cao nhất của các nguyên tố thuộc nhóm IA đến VIIA (trừ F) = số thứ tự của nhóm.

R thuộc chu kì 5, nhóm IIA ⇒ R là kim loại và hóa trị cao nhất của R là II

Công thức oxide cao nhất là: RO

Công thức hydroxide cao nhất là R(OH)₂

Iron ở ô 26 do (Z = 26); chu kì 4 (do có 4 lớp electron); nhóm VIIIB (do nguyên tố d, 8 electron hóa trị).

Nguyên tố nhóm A có công thức oxide cao nhất là R₂O → Có R có hóa trị 1. Nhóm IA.

Theo bài ra R⁺ có:

p + (e – 1) + n = 57 R có 2p + n = 57 + 1 = 58

Trong R⁺ có : p + (e – 1) = n + 17 2p – n = 18

p = 19 và n = 20

R thuộc ô 19, chu kì 4, nhóm IA.

Số mol khí

Phương trình phản ứng tổng quát

M + 2HCl → MCl₂ + H₂↑

Theo phương trình ta có:

n_M = n_khí = 0,03 mol

⇒ M = 1,2 : 0,03 = 40 (g/mol). M là Ca.

Vị trí trong bảng tuần hoàn của M: ô số 20, chu kì 4, nhóm IIA.

Các nguyên tử có 1, 2, 3 electron ở lớp ngoài cùng là các nguyên tử kim loại, trừ H, He và B.

1s²2s²2p⁶3s²3p¹ → 1 e lớp ngoài cùng → là kim loại.

Nguyên tử X nhận thêm 2 electron để trở thành ion X^2-

⇒ Cấu hình electron của nguyên tử X là: [Ne]3s²3p³

X có 5 electron hóa trị ⇒ là phi kim.

Các oxide, hydroxide ứng với hóa trị cao nhất của các nguyên tố chu kì 3 có tính base hoặc acid hoặc lưỡng tính.

Trong cùng một chu kì 3, theo chiều tăng dần về điện tích hạt nhân, ta có chiều tăng dần bán kính nguyên tử là: S < P < Al < Na (1)

Trong cùng một nhóm IA, theo chiều tăng dần về điện tích hạt nhân, ta có chiều tăng dần bán kính nguyên tử là: Na < K (2)

⇒ Từ (1) và (2) ta có dãy sắp xếp theo chiều tăng dần bán kính nguyên tử:

S < P < Al < Na < K.

Nguyên tử kim loại có 1, 2, 3 electron lớp ngoài cùng (trừ H, He, B), 4 electron lớp ngoài cùng (chu kì lớn). Vậy hai nguyên tử kim loại là: 

X (Z =11): 1s²2s²2p⁶3s¹; T (Z = 20): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s².

Ta có tổng số proton trong hai hạt nhân nguyên tử của A và B bằng 32

⇒ Z_A + Z_B = 32 (1)

A và B là 2 nguyên tố nằm cùng một phân nhóm và thuộc hai chu kì liên tiếp trong bảng tuần hoàn nên số thứ tự của chúng hơn kém nhau 8 hoặc 18 đơn vị (đúng bằng số nguyên tố trong một chu kỳ) ta xét hai trường hợp:

Trường hợp 1: Z_B - Z_A = 8 (2)

Giải hệ phương trình (1) và (2) ta được: 

Z_A = 12; Z_B = 20.

⇒ cấu hình electron:

A: 1s²2s²2p⁶3s² (chu kỳ 3, nhóm IIA).

B: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s² (chu kỳ 4, nhóm IIA).

Trường hợp 2: Z_B - Z_A = 18 (3)

Giải hệ phương trình (1) và (3) ta được

Z_A = 7; Z_B = 25.

⇒ Cấu hình electron:

A: 1s²2s²2p³ (chu kỳ 2, nhóm VA).

B: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁵4s² (chu kỳ 4, nhóm VIIB).

Loại vì A, B không cùng nhóm.

Vậy cấu hình của A là 1s²2s²2p⁶3s²

Nhóm A gồm các nguyên tố s và p. Nguyên tử của các nguyên tố cùng 1 nhóm A có số electron lớp ngoài cùng (e hóa trị) bằng nhau (trừ He nhóm VIIIA). Sự giống nhau về số electron hóa trị dẫn đến sự tương tự nhau về tính chất hóa học của các nguyên tố trong cùng nhóm A.

Na và K thuộc cùng nhóm IA nên có tính chất hóa học tương tự nhau. 

Các nguyên tử có 1, 2, 3 electron ở lớp ngoài cùng là các nguyên tử kim loại, trừ H, He và B.

Cấu hình elecron lớp ngoài cùng 3s²3p¹ → 3 e lớp ngoài cùng → là kim loại.

 Các nguyên tố trong cùng một chu kì có số lớp electron bằng nhau.

Trong bảng tuần hoàn các nguyên tố gồm 7 chu kì. Trong đó 3 chu kì nhỏ (chu kì 1, 2, 3) và 4 chu kì lớn (chu kì 4, 5, 6, 7).

- Nguyên tử của nguyên tố Y có một electron ở lớp ngoài cùng 4s nên cấu hình electron nguyên tử Y là: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹.

Y là kim loại do có 1 electron ở lớp ngoài cùng.

- Nguyên tử X và Y có số electron hơn kém nhau là 3 nên số electron của X là:

19 – 3 = 16.

Cấu hình electron của X: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴. X là phi kim do có 6 electron ở lớp ngoài cùng.

Nguyên tố X ở chu kì 3 => X có 3 lớp electron X thuộc nhóm VIA => X có 6 e lớp ngoài cùng

=> Cấu hình e lớp ngoài cùng 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴

Theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính acid của hydroxide tăng trong cùng một chu kì.

Si (Z = 14): 1s²2s²2p⁶3s²3p² ⇒ chu kì 3, nhóm IVA

P (Z = 15): 1s²2s²2p⁶3s²3p³ ⇒ chu kì 3, nhóm VA

Cl (Z = 17): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵ ⇒ chu kì 3, nhóm VIIA

Si, P, Cl cùng thuộc chu kì 3 theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính acid của H₂SiO₃ < H₃PO₄ < HClO₄.

Chiều giảm dần tính acide là: HClO₄, H₃PO₄, H₂SiO₃

Chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron.

Trong một chu kì của bảng tuần hoàn khi đi từ trái sang phải thì bán kính nguyên tử giảm dần.

Nguyên tố Al (Z = 13) thuộc chu kì 3, có số lớp electron là 3.

Nguyên tử R nhường 3 electron để tạo thành cation R²⁺

⇒ Nguyên tử R có cấu hình electron ở phân lớp ngoài cùng là 3s²

Cấu hình electron đầy đủ của R là: 1s²2s²2p⁶3s²

⇒ R thuộc ô số 12, chu kì 3, nhóm IIA trong bảng tuần hoàn.

⇒ Công thức oxide ứng với hóa trị cao nhất là RO và hydroxide tương ứng của R là R(OH)₂

Các nguyên tố khí hiếm nằm ở nhóm VIIIA..

Các kim loại kiềm và hydrogen nằm ở nhóm IA.

Các kim loại kiềm thổ nằm ở nhóm IIA.

Các nguyên tố halogen nằm ở nhóm VIIA.

Nguyên tố magnesium (Mg) ở ô số 12, chu kì 3, nhóm IIA.

Suy ra:

Số hiệu nguyên tử Z = 12 = Số electron.

Số lớp electron = Số thứ tự chu kì = 3.

Số electron lớp ngoài cùng = Số thứ tự nhóm A = 2.

⇒ Cấu hình electron của nguyên tử magnesium (Mg): 1s²2s²2p⁶3s²

Cấu hình electron của nguyên tử R: 1s²2s²2p⁵.

+ Số hiệu nguyên tử của R là 9 (Z = số p = số e = 9) → R nằm ở ô số 9.

+ Nguyên tử R có 2 lớp electron → R thuộc chu kì 2.

+ Cấu hình electron lớp ngoài cùng của R là 2s²2p⁵ → R thuộc nhóm A.

Số thứ tự nhóm A = Số e lớp ngoài cùng = 7 → R thuộc nhóm VIIA và là nguyên tố phi kim

Vậy: Nguyên tố R ở ô số 9, chu kì 2, nhóm VIIA là nguyên tố phi kim

Nguyên tử Cl nằm ở chu kì 3 → Số lớp e = Số thứ tự chu kì = 3.

Nguyên tử Cl thuộc nhóm VIIA → Cấu hình electron lớp ngoài cùng là ns²np⁵ (có 7 electron lớp ngoài cùng).

Vậy cấu hình electron của Cl: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵.

- Oxide của X tan trong nước tạo thành dung dịch làm quỳ tím hoá đỏ Hydroxide của X có tính acid X là 1 phi kim

- Y phản ứng với nước tạo thành dung dịch làm quỳ tím hoá xanh Hydroxide của Y có tính base Y là một kim loại

- Z phản ứng được với cả acid lẫn kiềm và X, Y, Z thuộc cùng 1 chu kì Tính kim loại giảm dần theo thứ tự Y, Z, X

- Theo bài có X, Y, Z thuộc cùng 1 chu kì. Theo quy luật tuần hoàn, theo chiều tăng dần số hiệu nguyên tử thì tính kim loại tăng dần

Thứ tự tăng dần số hiệu nguyên tử là Y, Z, X.

Cấu hình electron của X (Z = 6): 1s²2s²2p² .

→ X thuộc nhóm IVA.

Cấu hình electron của A (Z = 7): 1s²2s²2p³.

→ A thuộc nhóm VA.

Cấu hình electron của M (Z = 20): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s² .

→ M thuộc nhóm IIA.

Cấu hình electron của Q (Z = 19): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹.

→ Q thuộc nhóm IA. 

Nguyên tố X ở chu kì 3 ⇒ Có 3 lớp electron.

Nguyên tố X thuộc nhóm IA ⇒ Lớp ngoài cùng có 1 electron.

⇒ 1s²2s²2p⁶3s¹

Cấu hình electron của magnesium là 1s²2s²2p⁶3s².

Vậy magnesium thuộc nhóm IIA.

Hóa trị cao nhất của magnesium là II.

Công thức hydroxide của magnesium là Mg(OH)₂.