Chiều tối

VnDoc.com mời các bạn học sinh và thầy cô tham khảo nội dung bài thơ: Chiều tối, bài thơ thuộc chương trình lớp 11 đã được VnDoc.com tổng hợp đầy đủ và chi tiết các tài liệu liên quan: phân tích bài thơ, soạn bài lớp 11 sẽ giúp các bạn học sinh học tập Ngữ văn lớp 11 dễ dàng hơn.

Phiên âm:

Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ
Cô vân mạn mạn độ thiên không.
Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,
Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng.

Dịch nghĩa:

Chim mỏi về rừng tìm cây ngủ;
Chòm mây lẻ loi trôi lững lờ trên tầng không.
Thiếu nữ xóm núi xay ngô,
Ngô vừa xong, lò than đã đỏ.

Dịch thơ:

Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không.
“Cô em xóm núi xay ngô tối,
Xay hết, lò than đã rực hồng.

I. Đôi nét về tác giả Hồ Chí Minh

- Hồ Chí Minh (1890 - 1969) xuất thân trong gia đình nhà nho yêu nước.

- Thuở bé học chữ Hán sau đó học chữ quốc ngữ và tiếng Pháp, rất am hiểu văn hóa, văn học phương Đông (Trung Quốc) và văn hóa, văn học phương Tây (Pháp) ⇒ hai dòng phương Đông và Phương Tây quyện chảy trong huyết mạch văn chương.

- Quá trình hoạt động cách mạng:

1911: ra đi tìm đường cứu nước.

1918 - 1922: hoạt động Cách mạng trên đất Pháp, tích cực viết báo, viết sách tuyên truyền chống chủ nghĩa thực dân và đoàn kết các dân tộc thuộc địa.

1923 - 1941: chủ yếu hoạt động ở Liên Xô, Trung Quốc, Thái Lan.

1942 - 1943: bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt và giam giữ ở các nhà ngục Quảng Tây, Trung Quốc.

2/9/1945: đọc bản Tuyên ngôn độc lập…

⇒ Vị lãnh tụ vĩ đại đồng thời là nhà văn, nhà thơ lớn với di sản văn học quý giá.

- Các tác phẩm chính:

văn chính luận: Bản án chế độ thực dân Pháp, Tuyên ngôn độc lập, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946), Không có gì quý hơn độc lập tự do (1966)…

truyện và kí: Lời than vãn của bà Trưng Trắc (1922), Vi hành (1923), Những trong lố hay là Varen và Phan Bội Châu (1925)…

thơ ca: tập thơ Nhật kí trong tù và nhiều bài thơ sáng tác tại Việt Bắc.

- Phong cách nghệ thuật.

Hồ Chí Minh xem văn nghệ là hoạt động tinh thần phong phú và phục vụ có hiệu quả cho sự nghiệp Cách mạng.

Hồ Chí Minh đặc biệt chú ý đến đối tượng thưởng thức.

Hồ Chí Minh luôn quan niệm tác phẩm văn chương phải có tính chân thật.

Hồ Chí Minh đòi hỏi nhà văn phải chú ý đến hình thức biểu hiện, tránh lối viết cầu kì, xa lạ, nặng nề.

II. Đôi nét về tác phẩm Chiều tối (Hồ Chí Minh)

1. Hoàn cảnh sáng tác Chiều tối

Bài thơ rút ra từ tập thơ Nhật kí trong tù, tập thơ sáng tác khi tác giả bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam trong suốt 13 tháng.

Cảm hứng được gợi lên bởi cuộc chuyển lao của Hồ Chí Minh từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo.

2. Bố cục bài Chiều tối

Phần 1 (hai câu đầu): bức tranh thiên nhiên.

Phần 2 (hai câu cuối): bức tranh đời sống con người.

3. Giá trị nội dung bài Chiều tối

Bài thơ cho thấy tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, ý chí vượt lên trên hoàn cảnh khắc nghiệt của nhà thơ chiến sĩ Hồ Chí Minh.

4. Giá trị nghệ thuật bài Chiều tối

Bài thơ đậm sắc thái nghệ thuật cổ điển mà hiện đại

III. Dàn ý bài Chiều tối (Hồ Chí Minh)

Dàn ý phân tích bài thơ Chiều tối

1. Bức tranh thiên nhiên

- Hình ảnh cánh chim

ý nghĩa tả thực: cánh chim chiều nên dáng bay mệt mỏi nhưng hướng bay có mục đích: về rừng tìm chốn ngủ. Chiều tối với vạn vật là sự trở về nghỉ ngơi. Hoạt động của chim có động lực thúc đẩy.

ý nghĩa liên tưởng:

• giữa chủ thể trữ tình và hình ảnh cánh chim có nét tương đồng là đều mệt mỏi, chim bay liên tục, người tù cũng đi liên tục.

• nét khác biệt: chim cố gắng bay về tổ ấm còn người tù tiếp tục đi cũng chỉ đến một nhà lao khác; nếu chim có động lực thúc đẩy thì người tù chẳng có động lực nào cả.

• ẩn sấu trong đó còn là nỗi nhớ nhà, nhớ nước của người con bị tù đày ở nơi xa xứ.

- Hình ảnh chòm mây:

ý nghĩa tả thực: chòm mây lẻ loi trôi lững lờ giữa tầng không.

ý nghĩa liên tưởng: đám mây lẻ loi giữa bầu trời cũng như sự lẻ loi cô đơn của người tù giữa núi rừng bao la.

- Thiên nhiên được miêu tả bằng bút pháp cổ điển.

bút pháp ước lệ (hình ảnh chim bay về núi chỉ thời gian chiều tối).

hình ảnh chọn lọc nói lên cái đẹp của cảnh nhưng tĩnh lặng, u buồn.

tả cảnh ngụ tình.

2. Bức tranh đời sống con người

- Hình ảnh thiếu nữ xay ngô là trung tâm của bức tranh. Đó là vẻ đẹp khỏe khoắn của người lao động. Sự xuất hiện của thiếu nữ xay ngô khiến bài thơ có tiến triển mới:

thiên nhiên đi vào nghỉ ngơi nhưng nhịp sống con người vẫn dẻo dai.

cảnh trong hai câu đầu rất tĩnh còn ở hai câu cuối này nhờ hoạt động con người mà trở nên sinh động hơn.

hình ảnh lò than rực hồng trong đêm tối như đang nhem nhóm lên niềm vui, niềm lạc quan, xua tan đi cảm giác lạnh lẽo, cô đơn trong lòng người xa xứ.

- Hai câu thơ cuối tả người bằng tinh thần hiện đại:

hình tượng thơ có sự vận động tích cực.

bài thơ kết thúc ở màu hồng.

đằng sau cặp mắt quan sát tinh tế là tâm hồn người cộng sản luôn hướng tới niềm vui, lạc quan tin tưởng bước về phía trước.

3. Nghệ thuật

Đậm màu sắc cổ điển và tinh thần hiện đại.

Ngôn từ tả ít, gợi nhiều, ý tồn tại ngoài lời.

Dàn ý Cảm nhận bài Chiều tối của Hồ Chí Minh

1. Mở bài

Giới thiệu tác giả Hồ Chí Minh và bài thơ Chiều tối.

Lưu ý: Học sinh tự lựa chọn cách viết mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp tùy thuộc vào năng lực của bản thân mình.

2. Thân bài

Bối cảnh sáng tác: Trên đường chuyển lao từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo suốt một ngày dài với xiềng xích đi bộ đường rừng đến tận chiều tối mà chưa được nghỉ chân.

a. Hai câu thơ đầu

Thời gian: Chiều tối sự chuyển giao giữa ngày với đêm và cảm xúc của Bác - một con người xa quê.

Không gian: Khung cảnh chiều tối nơi núi rừng. Phía xa là cánh chim bay mải miết về tổ, trên cao là chòm mây trắng lẻ loi trôi lơ lửng.

→ Thiên nhiên được miêu tả với vài nét chấm phá nhưng đã gợi ra khung cảnh bát ngát, trong sáng êm đềm của hoàng hôn trong trẻo, thơ mộng nhưng quạnh quẽ đượm buồn.

b. Hai câu thơ sau

Hình ảnh cô gái mải miết xay ngô và xay xong bên lò lửa rực hồng gợi bức tranh đời sống có vẻ đẹp bình dị, ấm cúng, yên vui.

Lò lửa hồng là hình ảnh nổi bật trung tâm của bức tranh thơ, làm nổi rõ hình ảnh của cô gái. Nó sưởi ấm bức tranh thiên nhiên hiu hắt. lạnh lẽo và sưởi ấm tâm hồn nhà thơ.

→ Hai câu thơ là sự quan sát của người đi đường nhưng là cái nhìn của người đang khao khát tìm về cuộc sống bình yên giản dị. Khi bắt gặp hình ảnh cuộc sống con người giữa miền sơn cước, tình yêu và niềm vui đã tràn ngập cõi lòng.

→ Bài thơ Chiều tối có sự hài hòa giữa phong cách cổ điển với hiện đại, giữa thiên nhiên với tâm hồn. Bài thơ đã cho người đọc thưởng thức vẻ đẹp của tâm hồn lớn - một tâm hồn phong phú, giàu cảm xúc, một tình cảm hồn hậu, thiết tha với thiên nhiên, cuộc sống con người; luôn hướng về sự sống và ánh sáng, một tinh thần lạc quan trong gian khổ.

3. Kết bài

Khái quát lại giá trị nội dung, nghệ thuật của bài thơ đồng thời rút ra bài học, liên hệ thực tiễn.

----------------------

Tài liệu liên quan đến bài thơ Chiều tối

Đánh giá bài viết
3 32.138
0 Bình luận
Sắp xếp theo
Ngữ văn lớp 11 Xem thêm