Thực hành viết bài nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật
Chúng tôi xin giới thiệu bài Thực hành viết bài nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 11.
Bài: Thực hành viết bài nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật
1. Chuẩn bị viết
- Nên chọn viết về một tác phẩm thuộc các loại hình sáng tác khác như: điện ảnh, âm nhạc, điêu khắc, hội họa, nhiếp ảnh nghệ thuật,…
- Nên chọn viết về tác phẩm mà người viết đã có đủ thông tin (qua tra cứu, tìm hiểu). Đặc biệt, đó là tác phẩm người đọc đã có cuộc tiếp xúc trực tiếp
2. Tìm ý, lập dàn ý
a. Tìm ý
Có thể đặt ra các câu hỏi như sau để tìm ý:
- Tác phẩm của ai, tên là gì, được hoàn thành trong bối cảnh và thời điểm nào?
- Tác phẩm đã được giới chuyên môn và công chúng nghệ thuật đánh giá, đón nhận như thế nào?
- Nội dung tác phẩm đề cập vấn đề gì?
- Tác phẩm được sáng tác theo phong cách hoặc trường phái nào, bằng chất liệu gì?
- Có thể nói đến thành công và hạn chế nào của tác phẩm về các mặt nội dung và nghệ thuật thể hiện?
- Tác phẩm ghi được dấu ấn gì trong đời sống văn hóa – tinh thần của cộng đồng?
Lưu ý: Trọng tâm là triển khai phân tích và đánh giá về tác phẩm, tránh biến văn bản nghị luận thành một văn bản thông tin đơn thuần
b. Lập dàn ý
- Mở bài: Nêu được các thông tin cơ bản về tác phẩm (tác giả, tên tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, sự đón nhận của công chúng,…)
- Thân bài:
+ Nhìn nhận khái quát về tác phẩm
+ Phân tích từng khía cạnh nổi bật của tác phẩm với lí lẽ và bằng chứng rõ ràng, đầy đủ
+ Nêu những điều mà người xem, người nghe cần chuẩn bị để có được sự thưởng thức trọn vẹn, nhiều hứng thú đối với tác phẩm
- Kết bài: Đánh giá chung về tác phẩm (thành công chính và những khiếm khuyết theo quan điểm nhìn nhận của người viết)
3. Viết
Dựa vào dàn ý đã lập để viết. Cần triển khai từng luận điểm thành các đoạn văn đảm bảo được yêu cầu về mạch lạc và liên kết. Tùy loại hình nghệ thuật của tác phẩm mà đưa ra các bằng chứng phù hợp để phân tích. Chú ý dùng giọng văn có tính biểu cảm, thể hiện được niềm hứng thú và xúc động của người viết đối với tác phẩm
4. Chỉnh sửa, hoàn thiện
- Gạch bỏ những từ, những câu trùng lặp, thiếu thông tin hoặc thông tin chung chung
- Kiểm tra sự liền mạch giữa các ý, các đoạn. Bổ sung các phương tiện liên kết hợp lí nếu thấy cần thiết
- Đính chính các thông tin chưa chính xác (nếu có) về tác phẩm sau khi đối chiếu cẩn thận với các nguồn tài liệu đáng tin cậy
- Sửa lại các lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu (nếu có)
5. Luyện tập
Câu 1. Nên chọn viết về tác phẩm như thế nào?
A. Tác phẩm mà người viết đã có đủ thông tin
B. Tác phẩm người đọc đã có cuộc tiếp xúc trực tiếp
C. Tác phẩm người đọc chưa hề được đọc
D. A và B đúng
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần chuẩn bị
Lời giải
- Nên chọn viết về một tác phẩm thuộc các loại hình sáng tác khác như: điện ảnh, âm nhạc, điêu khắc, hội họa, nhiếp ảnh nghệ thuật,…
- Nên chọn viết về tác phẩm mà người viết đã có đủ thông tin (qua tra cứu, tìm hiểu). Đặc biệt, đó là tác phẩm người đọc đã có cuộc tiếp xúc trực tiếp
Đáp án cần chọn là: D
Câu 2. Có thể đặt ra câu hỏi nào để tìm ý
A. Tác phẩm của ai, tên là gì, được hoàn thành trong bối cảnh và thời điểm nào?
B. Tác phẩm đã được giới chuyên môn và công chúng nghệ thuật đánh giá, đón nhận như thế nào?
C. Nội dung tác phẩm đề cập vấn đề gì?
D. Tất cả các đáp án trên
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần tìm ý
Lời giải
Có thể đặt ra các câu hỏi như sau để tìm ý:
- Tác phẩm của ai, tên là gì, được hoàn thành trong bối cảnh và thời điểm nào?
- Tác phẩm đã được giới chuyên môn và công chúng nghệ thuật đánh giá, đón nhận như thế nào?
- Nội dung tác phẩm đề cập vấn đề gì?
- Tác phẩm được sáng tác theo phong cách hoặc trường phái nào, bằng chất liệu gì?
- Có thể nói đến thành công và hạn chế nào của tác phẩm về các mặt nội dung và nghệ thuật thể hiện?
- Tác phẩm ghi được dấu ấn gì trong đời sống văn hóa – tinh thần của cộng đồng?
Đáp án cần chọn là: D
Câu 3. Khi lập dàn ý, phần mở bài nêu nội dung gì?
A. Nhìn nhận khái quát về tác phẩm
B. Nêu được các thông tin cơ bản về tác phẩm
C. Phân tích từng khía cạnh nổi bật của tác phẩm với lí lẽ và bằng chứng rõ ràng, đầy đủ
D. Nêu những điều mà người xem, người nghe cần chuẩn bị để có được sự thưởng thức trọn vẹn, nhiều hứng thú đối với tác phẩm
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần lập dàn ý
Lời giải
- Mở bài: Nêu được các thông tin cơ bản về tác phẩm (tác giả, tên tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, sự đón nhận của công chúng,…)
Đáp án cần chọn là: B
Câu 4. Khi lập dàn ý, phần thân bài nêu nội dung gì?
A. Nhìn nhận khái quát về tác phẩm
B. Phân tích từng khía cạnh nổi bật của tác phẩm với lí lẽ và bằng chứng rõ ràng, đầy đủ
C. Nêu những điều mà người xem, người nghe cần chuẩn bị để có được sự thưởng thức trọn vẹn, nhiều hứng thú đối với tác phẩm
D. Tất cả các đáp án trên
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần lập dàn ý
Lời giải
- Thân bài:
+ Nhìn nhận khái quát về tác phẩm
+ Phân tích từng khía cạnh nổi bật của tác phẩm với lí lẽ và bằng chứng rõ ràng, đầy đủ
+ Nêu những điều mà người xem, người nghe cần chuẩn bị để có được sự thưởng thức trọn vẹn, nhiều hứng thú đối với tác phẩm
Đáp án cần chọn là: D
Câu 5. Khi lập dàn ý, phần kết bài nêu nội dung gì?
A. Nêu được các thông tin cơ bản về tác phẩm
B. Phân tích từng khía cạnh nổi bật của tác phẩm với lí lẽ và bằng chứng rõ ràng, đầy đủ
C. Đánh giá chung về tác phẩm
D. Nêu những điều mà người xem, người nghe cần chuẩn bị
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần lập dàn ý
Lời giải
- Mở bài: Nêu được các thông tin cơ bản về tác phẩm (tác giả, tên tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, sự đón nhận của công chúng,…)
- Thân bài:
+ Nhìn nhận khái quát về tác phẩm
+ Phân tích từng khía cạnh nổi bật của tác phẩm với lí lẽ và bằng chứng rõ ràng, đầy đủ
+ Nêu những điều mà người xem, người nghe cần chuẩn bị để có được sự thưởng thức trọn vẹn, nhiều hứng thú đối với tác phẩm
- Kết bài: Đánh giá chung về tác phẩm (thành công chính và những khiếm khuyết theo quan điểm nhìn nhận của người viết)
Đáp án cần chọn là: C
