Tùy bút là gì? Đặc điểm của tùy bút

Chúng tôi xin giới thiệu bài Tùy bút là gì? Đặc điểm của tùy bút chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 11

1. Tùy bút là gì?

Tùy bút là văn xuôi trữ tình – một loại tác phẩm tự sự phi hư cấu.

Tùy bút được hiểu là thể loại thuộc loại hình kí, trong đó tác giả ghi chép lại các sự việc được quan sát và suy ngẫm về cảnh vật, con người xung quanh một cách trung thực.

2. Đặc điểm của tùy bút

- Là tiểu loại kí có tính tự do cao, bố cục linh hoạt, thường nghiêng hẳn về tính trữ tình với điểm tựa là cái tôi của tác giả.

- Người viết sẽ tùy cảnh, tùy việc, tùy theo cảm hứng mà trình bày, nhận xét, đánh giá, suy tưởng,…

- Nếu có miêu tả, kể chuyện thì đó cũng là cái cớ để giãi bày cảm xúc, suy tư trữ tình => mang đậm màu sắc cá nhân của người viết

- Ngôn ngữ giàu chất thơ

3. Các yếu tố của tùy bút

Đề tài

- Tùy bút có đề tài hết sức phong phú, đa dạng. Đề tài trong tùy bút có thể là tất cả các phương diện trong đời sống xã hội, từ văn hóa, lịch sử đến cái vấn đề nóng, vấn đề mang tính thế sự, đời tư.. Các đề tài luôn được tác giả hướng tới đưa chất liệu vào trong tùy bút thể hiện cái tôi suy ngẫm, suy tư của nhân vật trữ tình.

Lời văn, giọng điệu

- Đặc điểm trong lời văn, giọng điệu của thể loại tùy bút, bao giờ cũng mang lối văn uyển chuyển, linh hoạt, đầy sáng tạo, bất ngờ của nhân vật trữ tình. Lời văn có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất thơ và chất trần thuật, tạo cảm giác mềm mại trong cách kể chuyện.

- Giọng điệu luôn chậm rãi, như thủ thỉ tâm tình. Người kể chuyện xưng tôi – nhân vật trữ tình dẫn dắt mạch cảm xúc cho toàn bài tùy bút.

Kết cấu

- Tùy bút không giống như các thể loại truyện ngắn hay tiểu thuyết khác khi chú trọng vào diễn biến, trình tự, cốt truyện mà chỉ chú tâm thể hiện dòng cảm xúc của nhân vật trữ tình.

4. Một số tác phẩm tiêu biểu

- Một thứ quà của lúa non: Cốm (Thạch Lam)

- Sài Gòn tôi yêu (Minh Hương)

- Tháng Giêng mơ về trăng non rét ngọt (Vũ Bằng)

- "Cánh đồng bất tận", "Hoa vàng cỏ xanh",... (Nguyễn Ngọc Tư)

- Chiếc lư đồng mắt cua, Tóc chị Hoài, Một chuyến đi,… (Nguyễn Tuân)

- …