Thực hành viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội
Chúng tôi xin giới thiệu bài Thực hành viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 11.
Bài: Thực hành viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội
Câu hỏi: Khi viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội cần có những bước nào?
1. Chuẩn bị viết
- Cần tìm kiếm vấn đề từ những nguồn khác nhau: từ trải nghiệm, suy nghĩ của bản thân về cuộc sống; từ sách báo, các phương tiện truyền thông;… từ đó, chọn một vấn đề tâm đắc để làm đề tài cho bài viết
2. Tìm ý, lập dàn ý
a. Tìm ý
- Tự đặt một số câu hỏi theo gợi ý sau để tìm ý:
+ Bài viết bàn luận về vấn đề gì?
+ Những khía cạnh nào của vấn đề được bàn luận? Những khía cạnh đó tác động tích cực hay tiêu cực đến đời sống con người?
+ Những lí lẽ và bằng chứng nào cần huy động?
+ Ý kiến trái chiều có thể có về vấn đề được bàn luận là gì? Có thể phản bác ý kiến đó như thế nào?
+ Ý nghĩa của việc bàn luận về vấn đề là gì?
b. Lập dàn ý
- Mở bài: Giới thiệu vấn đề xã hội cần bàn luận. Có thể nêu vấn đề thông qua một câu chuyện, một tình huống đời sống, một câu hỏi nhận thức,…
- Thân bài: Dùng lí lẽ và bằng chứng để:
+ Trình bày bản chất của vấn đề xã hội được bàn luận và nêu quan điểm của người viết
+ Xem xét vấn đề dưới nhiều góc nhìn khác nhau, bàn về các khía cạnh của vấn đề
+ Bàn luận vấn đề từ góc nhìn trái chiều
+ Phân tích tác động của việc nhận thức đúng đắn về vấn đề đối với cá nhân hoặc cộng đồng
- Kết bài: Rút ra ý nghĩa của việc bàn luận vấn đề
3. Viết
- Mở bài và kết bài viết thành đoạn văn hoàn chỉnh. Mở bài giới thiệu vấn đề xã hội để bàn luận, thu hút được sự chú ý của người đọc; Kết bài khép lại việc bàn luận một cách có ấn tượng
- Mỗi luận điểm ở phần Thân bài cần rõ ràng, thể hiện được ý thức và suy nghĩ của người viết về mối quan hệ giữa con người với cuộc sống xung quanh. Bằng chứng cần lấy từ những trải nghiệm thực tế của bản thân và các thông tin thu thập được từ sách báo, các phương tiện truyền thông
- Có thể soi chiếu vấn đề từ các góc nhìn khác nhau; nêu ý kiến phản biện đối với những quan điểm chưa thỏa đáng; mở rộng, đối chiếu, liên hệ với những vấn đề có liên quan
- Văn phong cần sáng rõ, phù hợp với đối tượng tiếp nhận và nội dung vấn đề
4. Chỉnh sửa, hoàn thiện
Đối chiếu bài viết với yêu cầu của kiểu bài và dàn ý đã lập để phát hiện những nội dung cần bổ xung, các lỗi cần chỉnh sửa nhằm hoàn thiện bài viết. Cụ thể:
- Chỉnh sửa Mở bài nêu vấn đề của cuộc sống chưa được nêu rõ ràng
- Kiểm tra lí lẽ, bằng chứng đã sử dụng nếu thấy chưa đầy đủ, chưa gắn với vấn đề đời sống được bàn luận, cần chỉnh sửa, bổ xung
- Xem xét sự khái quát ý nghĩa của việc bàn luận vấn đề ở phần Kết bài để bổ xung ý hoặc chỉnh sửa nếu thấy chưa đạt
- Hoàn chỉnh những ý còn sơ sài, kiểm tra sự liên kết trong từng đoạn và trong bài để bổ xung phương tiện liên kết phù hợp
- Rà soát để sửa lỗi chính tả, lỗi diễn đạt (dùng từ, đặt câu) nếu phát hiện được
5. Luyện tập
Câu 1. Khi chuẩn bị viết, có thể tìm kiếm vấn đề từ những nguồn nào?
A. Từ trải nghiệm của bản thân
B. Từ suy nghĩ của bản thân về cuộc sống
C. Từ sách báo, các phương tiện truyền thông
D. Tất cả các đáp án trên
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần chuẩn bị viết
Lời giải
Cần tìm kiếm vấn đề từ những nguồn khác nhau: từ trải nghiệm, suy nghĩ của bản thân về cuộc sống; từ sách báo, các phương tiện truyền thông;… từ đó, chọn một vấn đề tâm đắc để làm đề tài cho bài viết
Đáp án cần chọn là: D
Câu 2. Khi tìm ý, có thể đặt ra câu hỏi nào?
A. Bài viết bàn luận về vấn đề gì?
B. Những khía cạnh nào của vấn đề được bàn luận? Những khía cạnh đó tác động tích cực hay tiêu cực đến đời sống con người?
C. Những lí lẽ và bằng chứng nào cần huy động?
D. Tất cả các đáp án trên
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần tìm ý
Lời giải
- Tự đặt một số câu hỏi theo gợi ý sau để tìm ý:
+ Bài viết bàn luận về vấn đề gì?
+ Những khía cạnh nào của vấn đề được bàn luận? Những khía cạnh đó tác động tích cực hay tiêu cực đến đời sống con người?
+ Những lí lẽ và bằng chứng nào cần huy động?
+ Ý kiến trái chiều có thể có về vấn đề được bàn luận là gì? Có thể phản bác ý kiến đó như thế nào?
+ Ý nghĩa của việc bàn luận về vấn đề là gì?
Đáp án cần chọn là: D
Câu 3. Phần mở bài trong bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội triển khai nội dung gì?
A. Trình bày bản chất của vấn đề xã hội được bàn luận và nêu quan điểm của người viết
B. Giới thiệu vấn đề xã hội cần bàn luận.
C. Xem xét vấn đề dưới nhiều góc nhìn khác nhau, bàn về các khía cạnh của vấn đề
D. Bàn luận vấn đề từ góc nhìn trái chiều
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần lập dàn ý
Lời giải
Mở bài: Giới thiệu vấn đề xã hội cần bàn luận. Có thể nêu vấn đề thông qua một câu chuyện, một tình huống đời sống, một câu hỏi nhận thức,…
Đáp án cần chọn là: B
Câu 4. Phần thân bài trong bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội triển khai nội dung gì?
A. Trình bày bản chất của vấn đề xã hội được bàn luận và nêu quan điểm của người viết
B. Xem xét vấn đề dưới nhiều góc nhìn khác nhau, bàn về các khía cạnh của vấn đề
C. Phân tích tác động của việc nhận thức đúng đắn về vấn đề đối với cá nhân hoặc cộng đồng
D. Tất cả các phương án trên
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần lập dàn ý
Lời giải
Thân bài: Dùng lí lẽ và bằng chứng để:
+ Trình bày bản chất của vấn đề xã hội được bàn luận và nêu quan điểm của người viết
+ Xem xét vấn đề dưới nhiều góc nhìn khác nhau, bàn về các khía cạnh của vấn đề
+ Bàn luận vấn đề từ góc nhìn trái chiều
+ Phân tích tác động của việc nhận thức đúng đắn về vấn đề đối với cá nhân hoặc cộng đồng
Đáp án cần chọn là: D
Câu 5. Phần kết bài trong bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội triển khai nội dung gì?
A. Giới thiệu vấn đề xã hội cần bàn luận.
B. Phân tích tác động của việc nhận thức đúng đắn về vấn đề đối với cá nhân hoặc cộng đồng
C. Rút ra ý nghĩa của việc bàn luận vấn đề
D. Bàn luận vấn đề từ góc nhìn trái chiều
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần lập dàn ý
Lời giải
Kết bài: Rút ra ý nghĩa của việc bàn luận vấn đề
Đáp án cần chọn là: C
Câu 6. Khi viết luận điểm trong thân bài cần chú ý điều gì?
A. Cần rõ ràng
B. Thể hiện được ý thức và suy nghĩ của người viết về mối quan hệ giữa con người với cuộc sống xung quanh
C. Bằng chứng cần lấy từ những trải nghiệm thực tế của bản thân và các thông tin thu thập được từ sách báo, các phương tiện truyền thông
D. Tất cả các đáp án trên
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần viết
Lời giải
Mỗi luận điểm ở phần Thân bài cần rõ ràng, thể hiện được ý thức và suy nghĩ của người viết về mối quan hệ giữa con người với cuộc sống xung quanh. Bằng chứng cần lấy từ những trải nghiệm thực tế của bản thân và các thông tin thu thập được từ sách báo, các phương tiện truyền thông
Đáp án cần chọn là: D
Câu 7. Khi chỉnh sửa, hoàn thiện, cần chú ý điều gì?
A. Kiểm tra lí lẽ, bằng chứng đã sử dụng nếu thấy chưa đầy đủ, chưa gắn với vấn đề đời sống được bàn luận, cần chỉnh sửa, bổ xung
B. Hoàn chỉnh những ý còn sơ sài, kiểm tra sự liên kết trong từng đoạn và trong bài để bổ xung phương tiện liên kết phù hợp
C. Rà soát để sửa lỗi chính tả, lỗi diễn đạt (dùng từ, đặt câu) nếu phát hiện được
D. Tất cả các đáp án trên
Phương pháp giải
Nhớ lại kiến thức phần chỉnh sửa, hoàn thiện
Lời giải
- Chỉnh sửa Mở bài nêu vấn đề của cuộc sống chưa được nêu rõ ràng
- Kiểm tra lí lẽ, bằng chứng đã sử dụng nếu thấy chưa đầy đủ, chưa gắn với vấn đề đời sống được bàn luận, cần chỉnh sửa, bổ xung
- Xem xét sự khái quát ý nghĩa của việc bàn luận vấn đề ở phần Kết bài để bổ xung ý hoặc chỉnh sửa nếu thấy chưa đạt
- Hoàn chỉnh những ý còn sơ sài, kiểm tra sự liên kết trong từng đoạn và trong bài để bổ xung phương tiện liên kết phù hợp
- Rà soát để sửa lỗi chính tả, lỗi diễn đạt (dùng từ, đặt câu) nếu phát hiện được
Đáp án cần chọn là: D
