Yêu cầu và hướng dẫn làm bài viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên

Yêu cầu và hướng dẫn làm bài viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 11

1. Yêu cầu khi làm bài viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên

- Nêu rõ sự vật, hiện tượng trong tự nhiên được thuyết minh và cung cấp một số thông tin cơ bản, nổi bật về sự vật, hiện tượng đó

- Làm sáng tỏ sự vật, hiện tượng trong tự nhiên theo trình tự phù hợp với đặc điểm của đối tượng được thuyết minh

- Nêu được ý nghĩa của việc nhận thức đúng về sự vật, hiện tượng được thuyết minh

- Sử dụng kết hợp trong văn bản thuyết minh một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự biểu cảm, nghị luận

2. Hướng dẫn khi làm bài viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên

1. Chuẩn bị viết

- Với mục đích thông tin về những sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, đề tài của bài văn thuyết minh rất đa dạng

- Để triển khai bài viết, cần tập hợp được các thông tin về đề tài đã lựa chọn

- Các thông tin có thể được tìm hiểu và tổng hợp từ việc quan sát đời sống, thu thập được qua sách báo, các phương tiện truyền thông

- Khi quan sát, tập hợp và ghi chép, chú ý những thông tin cụ thể về đặc điểm, diễn biến, ảnh hưởng, tác động,.. của đối tượng để có cơ hội lồng ghép một cách phù hợp các yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận khi trình bày bài viết

2. Tìm ý, lập dàn ý

a. Tìm ý

Một số câu hỏi có thể được đặt ra để xác định hệ thống ý cho bài viết:

- Sự vật, hiện tượng được đề cập là gì?

- Có thể cung cấp thông tin về sự vật, hiện tượng được thuyết minh theo trình tự nào?

- Việc nhận thức đầy đủ về sự vật, hiện tượng được thuyết minh có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi chúng ta?

b. Lập dàn ý

- Mở bài:

+ Giới thiệu sự vật, hiện tượng trong tự nhiên được thuyết minh

+ Nêu thông tin khái quát về sự vật, hiện tượng đó

- Thân bài:

+ Chọn lọc, sắp xếp và triển khai các ý đã tìm được theo một trình tự hợp lí, tùy thuộc vào định hướng cung cấp thông tin của người viết

+ Cần xác định yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận nào có thể đưa vào vị trí thích hợp để làm tăng hiệu quả biểu đạt và sức hấp dẫn của bài viết

- Kết bài: Khái quát ý nghĩa của sự vật, hiện tượng được đề cập; gợi mở những ý tưởng có thể tiếp nối,…

3. Viết

- Triển khai dàn ý thành các đoạn văn, sắp xếp các đoạn theo trình tự hợp lí.

- Kết hợp yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận phù hợp.

- Chú ý sử dụng kết hợp bảng biểu, tranh ảnh,... phù hợp.

- Sử dụng ngôn ngữ diễn đạt mạch lạc, sáng rõ.

4. Chỉnh sửa, hoàn thiện

- Đọc lại và đối chiếu với yêu cầu của bài, dàn ý đã lập.

- Xem lại những đoạn, nội dung có yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận trong bài viết.

- Rà soát để đảm bảo không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu, cách tổ chức văn bản.

3. Ví dụ minh họa

Đề bài: Thuyết minh về rừng Sác ở Cần Giờ

Dàn ý chi tiết:

a. Mở bài

Giới thiệu về Rừng Sác.

b. Thân bài

- Giới thiệu thông tin về Rừng Sác: Rừng sác Cần Giờ hay còn được gọi là Lâm viên Cần Giờ, gồm quần thể các loài động, thực vật điển hình của vùng ngập mặn. Tổng diện tích khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ là 75.740ha. Ngày 21/2/2000, UNESCO đã công nhận nơi đây là khu dự trữ sinh quyển thế giới.

- Giới thiệu Rừng Sác trong lịch sử dân tộc:

+ Cuối thế kỉ XVIII và đầu thế kỉ XIX, thuyền chiến của quân Nguyễn Ánh như lá tre đậu kín các luồng lạch và mặt cửa sông Cần Giờ.

+ Trong những năm dài kháng chiến chống Mỹ, rừng Sác – Cần Giờ là căn cứ địa của Đoàn 10 đặc công anh hùng.

- Rừng Sác ngày nay: cả một vùng rộng lớn rừng ngập mặn: 31 ngàn ha rừng với 175 loài thực vật, cùng với bảy con sông lớn và chằng chịt hàng trăm con rạch nuôi nấng, bảo tồn 700 loài khu hệ thủy sinh không xương sống; 130 loài khu hệ cá; chín loài lưỡng thể, ba mươi mốt loài bò sát,...

c. Kết bài

- Khái quát ý nghĩa của Rừng Sác

- Gợi mở những suy nghĩ cá nhân.