Khái niệm lên men - Diễn biến và vai trò của quá trình lên men
Khái niệm lên men - Diễn biến và vai trò của quá trình lên men được sưu tầm và tổng hợp lí thuyết trong chương trình giảng dạy môn Sinh học lớp 10 để chuẩn bị cho bài học trong thời gian tới.
Bài: Khái niệm lên men - Diễn biến và vai trò của quá trình lên men
1. Lên men là gì?
Lên men là quá trình phân giải không hoàn toàn phân tử đường để tạo ra năng lượng mà không có sự tham gia của O2 và chuỗi truyền electron.
Trong tế bào nhân thực, có 2 hình thức lên men phổ biến là: lên men lactic và lên men rượu (ethanol).

Ví dụ: Quá trình lên men rượu của vi sinh vật được con người ứng dụng trong công nghệ sản xuất rượu:

2. Lên men bao gồm mấy giai đoạn?
Lên men gồm có 2 giai đoạn: đường phân và lên men. Cả hai giai đoạn này đều diễn ra tại tế bào chất của tế bào.
| Đặc điểm | Lên men Lactic | Lên men rượu |
| Loại tế bào thực hiện | Tế bào động vật và người. Vi sinh vật lên men lactic | Tế bào thực vật, nấm men rượu |
| Chất nhận electron | Pyruvate | Acetaldehyde |
| Sản phẩm | Lactic acid, 2 ATP | Ethanol, 2ATP, 2 CO2 |
| Ứng dụng | làm sữa chua, phomat, muối chua rau quả | Sản xuất rượu, giấm ăn, nước giải khát, bánh mì |
3. Sự chênh lệch mức năng lượng tạo ra giữa hô hấp tế bào và lên men
Hô hấp tế bào giải phóng lượng năng lượng gấp 19 lần so với lên men.
Trong điều kiện tối ưu, hô hấp tế bào có thể phân giải hoàn toàn 1 phân tử glucose giải phóng ra 36 - 28 ATP. Còn quá trình lên men chỉ giải phóng 2 ATP trong giai đoạn đường phân.
4. Bài tập vận dụng
Câu 1. Quá trình hô hấp tế bào và lên men cùng có giai đoạn chung là
A. Lên men
B. Đường phân.
C. Chuỗi chuyền electron
D. Chu trình Krebs.
Lời giải
Hô hấp tế bào gồm 3 giai đoạn: đường phân, chu trình Krebs và chuỗi chuyền electron.
Lên men được chia thành 2 giai đoạn: đường phân và lên men.
Đáp án cần chọn là: B
Câu 2. Quá trình lên men giải phóng được bao nhiêu phân tử ATP trong cả quá trình?
A. 2 ATP.
B. 4 ATP.
C. 38 ATP.
D. 12 ATP.
Lời giải
Quá trình lên men chỉ giải phóng 2 ATP trong giai đoạn đường phân.
Đáp án cần chọn là: A
Câu 3. Phát biểu nào sau đây là không đúng khi nói về lên men?
A. Lên men lactic xảy ra chủ yếu ở các tế bào động vật và tế bào người.
B. Lên men giải phóng ra rất ít năng lượng cung cấp cho tế bào.
C. Con người ứng dụng lên men lactic để sản xuất sữa chua, rượu …
D. Lên men rượu giải phóng CO2 còn lên men lactic thì không.
Lời giải
Người ta ứng dụng lên men acetic để sản xuất giấm, rượu, bánh mì ...
Đáp án cần chọn là: C