Tế bào nhân sơ
Lý thuyết Tế bào nhân sơ Sinh học 10 đầy đủ
Tế bào nhân sơ là dạng tế bào có cấu trúc đơn giản, chưa có nhân hoàn chỉnh nhưng vẫn đảm bảo các hoạt động sống cơ bản. Trong chương trình Sinh học 10, bài học Tế bào nhân sơ giúp học sinh tìm hiểu đặc điểm hình thái, cấu tạo và chức năng của từng thành phần như thành tế bào, màng sinh chất, tế bào chất và vùng nhân.
A. Đặc điểm chung của tế bào nhân sơ


- Kích thước nhỏ (1-5μm) " tỉ lệ S/V lớn " trao đổi chất nhanh " chuyển hóa vật chất và năng lượng nhanh " sinh trưởng và sinh sản nhanh " thích nghi tốt " phân bố rộng.
- Đặc điểm cấu tạo:
+ Không có bào quan có màng bao bọc.
+ Không có hệ thống nội màng.
+ Chưa có nhân hoàn chỉnh (chưa có màng nhân).
- Đại diện: vi khuẩn, vi khuẩn cổ.
|
Thành phần phụ |
Đặc điểm |
Chức năng |
|
Màng sinh chất |
- Gồm “lớp kép phospholipid + protein”. |
- Kiểm soát sự trao đổi chất của tế bào |
|
Tế bào chất |
- Chủ yếu là bào tương. - Chứa nhiều ribosome 70S, không màng. |
- Nơi diễn ra các phản ứng sinh hóa. - Nơi tổng hợp protein (có ribosome). |
|
Vùng nhân |
- DNA xoắn kép, dạng vòng. - Không có màng bao bọc. |
- Mang thông tin di truyền, điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào. |
|
Thành phần phụ |
Đặc điểm |
Chức năng |
|
Lông, roi |
- Lông (nhung mao), roi (tiên mao) |
- Giúp vi khuẩn bám và di chuyển. |
|
Vỏ nhầy |
- Chủ yếu lipopolysaccharide. |
- Giúp vi khuẩn ít bị bạch cầu tiêu diệt. |
|
Plasmid |
- Phân tử DNA dạng vòng, nhỏ. |
- Chứa gene kháng kháng sinh. |
|
Thành tế bào |
- Làm bằng peptidoglycan. - Phân loại vi khuẩn: + Gram dương (Gr+): bắt màu tím. + Gram âm (Gr-): bắt màu đỏ. |
- Quy định hình dạng, bảo vệ tế bào. - Chống lại sức trương nước. - Vi khuẩn Gr- khó bị kháng sinh penicilin tiêu diệt hơn. |
B. Cấu trúc của tế bào nhân sơ
|
Cấu tạo vi khuẩn Gr- và Gr+ |
Cấu trúc màng tế bào |
----------------
Hiểu rõ cấu tạo và đặc điểm của tế bào nhân sơ giúp học sinh nhận biết sự thích nghi của sinh vật có cấu trúc tế bào đơn giản. Đây cũng là kiến thức nền tảng để các em tiếp tục tìm hiểu tế bào nhân thực, đồng thời phân biệt được những điểm khác nhau cơ bản giữa hai dạng tế bào.

