Nucleic acid là gì? Nucleic acid gồm những phân tử nào?
Nucleic acid là gì? Nucleic acid gồm những phân tử nào? được sưu tầm và tổng hợp lí thuyết trong chương trình giảng dạy môn Sinh học lớp 10 để chuẩn bị cho bài học trong thời gian tới.
Bài: Nucleic acid là gì? Nucleic acid gồm những phân tử nào?
1. Nucleic acid là gì?
Nucleic acid là đại phân tử sinh học được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân, mỗi đơn phân là một nucleotide.
Nucleic acid được chia thành 2 loại: DNA (deoxyribonucleic acid) và RNA (ribonucleic acid). Cả DNA và RNA đều được cấu tạo từ 5 nguyên tố C, H, O, N, P.
2. Nucleotide là gì?
Nucleotide là đơn phân của phân tử DNA và RNA. Nucleotide được cấu tạo bởi 3 thành phần:
-
Một gốc phosphate (PO4).
-
Một phân tử đường 5 carbon (deoxyribose ở DNA và ribose ở RNA).
-
Một nitrogenous base (base).
Các nucleotide khác nhau bởi thành phần nhóm base. Trong đó, phân tử DNA được cấu tạo từ 4 nucleotide là: A, T, G, C; phân tử RNA được cấu tạo từ A, U, G, C.
3. Cấu trúc của phân tử DNA
Phân tử DNA có cấu tạo hai mạch polynucleotide song song, ngược chiều (3’ - 5’ và 5’ - 3’), liên kết với nhau bằng liên kết hydrogen theo nguyên tắc bổ sung (NTBS) như sau:
-
A của mạch này liên kết với T của mạch kia bằng 2 liên kết hydrogen;
-
G của mạch này liên kết với X của mạch kia bằng 3 liên kết hydrogen và ngược lại.
Còn các nucleotide trên cùng 1 mạch pholynucleotide liên kết với nhau bằng liên kết hóa trị (phosphodiester).
4. Cấu tạo của RNA như thế nào?
RNA được chia thành 3 loại theo chức năng: mRNA (RNA thông tin); tRNA (RNA vận chuyển) và rRNA (RNA ribosome).
Khác với DNA, RNA chỉ có một mạch polynucleotide. Có sự khác biệt về cấu trúc 3 loại RNA:
-
mRNA có cấu trúc mạch thẳng.
-
tRNA cấu trúc từ mạch đơn nhưng xoắn lại ở một số đoạn hình thành cấu trúc không gian 3 chiều đặc trưng theo cách A - U bằng 2 liên kết hydrogen; G - C bằng 3 liên kết hydrogen.
-
rRNA có dạng mạch đơn nhưng xoắn cục bộ và cũng tồn tại liên kết hydrogen trong phân tử.
5. Vai trò của Nucleic acid
DNA có vai trò lưu giữ, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền.
3 loại RNA có đảm nhận các chức năng khác nhau:
-
mRNA (RNA thông tin) được dùng làm khuôn cho quá trình dịch mã.
-
tRNA (RNA vận chuyển) vận chuyển các amino acid đến ribosome để dịch mã.
-
rRNA (RNA ribosome) liên kết với protein để tạo nên Ribosome.
6. Bài tập vận dụng
Câu 1. Điều nào sau đây không phải là điểm khác biệt giữa DNA và RNA?
A. Phân tử DNA có nucleotide loại T còn RNA có nucleotide loại U.
B. DNA có liên kết hydrogen trong phân tử còn RNA không có.
C. Nucleotide của DNA có đường deoxyribose còn RNA có đường ribose.
D. Trong phân tử DNA thì A liên kết với T còn ở RNA thì A liên kết với U.
Lời giải
Đáp án A, C, D đúng khi nói về sự khác biệt giữa hai phân tử DNA và RNA.
Đáp án B sai, vì trong cấu trúc phân tử tRNA và rRNA vẫn tồn tại liên kết hydrogen để duy trì cấu trúc xoắn cục bộ.
Đáp án cần chọn là: B
Câu 2. Phân tử nucleic acid đóng vai trò làm khuôn cho quá trình dịch mã gọi là
A. tRNA.
B. DNA.
C. rRNA.
D. mRNA.
Lời giải
Phân tử mRNA (RNA thông tin) được dùng làm khuôn cho quá trình dịch mã.
Đáp án cần chọn là: D
Câu 3. Phân tử DNA được hình thành từ 4 loại nucleotide. Các nucleotide này khác nhau bởi thành phần nào trong phân tử?
A. Gốc phosphate.
B. Nhóm đường 5 carbon.
C. Nhóm base.
D. Gốc R.
Lời giải
Phân tử DNA được cấu tạo từ 4 nucleotide là: A, T, G, C. Các nucleotide khác nhau bởi thành phần nhóm base.
Đáp án cần chọn là: C
